Sukta 39
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 4.39; commonly Atharvan/Angiras-type seer lists—edition-dependent).
Devata: Antarikṣa as dhenu (cosmic source) with Vāyu as operative deity (calf/extractor).
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh cadence (Atharvanic style; not strictly metrical throughout).
AV 4.39 സമൃദ്ധിയും ജീവശക്തിയും ലക്ഷ്യമാക്കിയ ഒരു മന്ത്രമാണ്. ഇതിൽ അന്തരിക്ഷം (മധ്യാകാശം) സർവ്വലോകത്തിന്റെ പാലുതരുന്ന പശുവായി സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; വായു (കാറ്റ്/പ്രാണൻ) അവളുടെ കിടാവായി, പോഷകസാരം വലിച്ചെടുക്കുന്നവനായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. സാമൂഹികവും കോസ്മികവുമായ ശക്തികളെ ഐക്യത്തിലേക്ക് (സംനതി) കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, അഗ്നി ജാതവേദസിലൂടെ കർമ്മം മുദ്രവെച്ച്, ആചാരകൻ വേണ്ടി ആയുസ്സ്, ഊർജം, ഇഷ്ടസിദ്ധി, സന്താനം, അഭിവൃദ്ധി, ധനം എന്നിവ ‘പാൽ കറന്നെടുക്കുന്നതുപോലെ’ നേടുക എന്നതാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
Mantras
Mantra 1
संनति पृ॒थि॒व्याम॒ग्नये॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ पृथि॒व्याम॒ग्नये॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
പൃഥ്വിയിൽ അഗ്നിക്കായി ‘സംനതി’ (ഒന്നിച്ചുള്ള നമസ്കാരം/വന്ദനം) ഒരുമിച്ച് നമിഞ്ഞു; അതിനാൽ അവൻ സിദ്ധി നേടി. പൃഥ്വിയിൽ അഗ്നിക്കായി അവർ ഒരുമിച്ച് നമിഞ്ഞതുപോലെ, എനിക്കായി എല്ലാ സംനതികളും ഏകമനസ്സോടെ നമിയട്ടെ.
Mantra 2
पृ॒थि॒वी धे॒नुस्तस्या॑ अ॒ग्निर्व॒त्सः । सा मे॒ऽग्निना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
പൃഥിവി പാലുതരുന്ന ധേനുവാണ്; അവളുടെ വത്സം അഗ്നിയാണ്. അഗ്നിയെ വത്സമാക്കി അവൾ എനിക്കായി ഇഷ (പോഷകാഹാരം), ഊർജം, കാമം (ഇഷ്ടസിദ്ധി) എന്നിവ ദോഹിക്കട്ടെ—ആദ്യം ആയുസ്സ്, പിന്നെ പ്രജ (സന്താനം), പോഷം (വളർച്ച)യും റയി (സമ്പത്ത്)യും—സ്വാഹാ।
Mantra 3
अ॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
അന്തരിക്ഷത്തിൽ വായുവിന്നായി അവർ ഒരുമിച്ച് നമിച്ചു; അതിനാൽ അവൻ സിദ്ധി നേടി. എങ്ങനെ അന്തരിക്ഷത്തിൽ വായുവിന്നായി അവർ ഒരുമിച്ച് നമിച്ചുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ എനിക്കായി എല്ലാ സംഗമങ്ങളും/ചേര്ച്ചകളും ഏകമനസ്സോടെ വശപ്പെട്ടു നമിക്കട്ടെ, സംനമിക്കട്ടെ।
Mantra 4
अ॒न्तरि॑क्षं धे॒नुस्तस्या॑ वा॒युर्व॒त्सः । सा मे॑ वा॒युना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
അന്തരിക്ഷം പാലുതരുന്ന ധേനുവാണ്; അതിന്റെ കിടാവ് വായു. ആ ധേനു എനിക്കായി, വായുവിനെ കിടാവാക്കി, ഇഷ (പോഷകാഹാരം), ഊർജം (രസം/ബലം), കാമം (ഇച്ഛ) എന്നിവ ദോഹിക്കട്ടെ—ആദ്യം ആയുസ്സ്, പിന്നെ പ്രജ (സന്താനം), പോഷം (വളർച്ച), റയി (സമ്പത്ത്): സ്വാഹാ।
Mantra 5
दि॒व्याऽदि॒त्याय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒व्याऽदि॒त्याय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ദിവ്യർ ആദിത്യനോട് ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; അതിനാൽ അവൻ സിദ്ധി നേടി. ദിവ്യർ ആദിത്യനോട് ഏകമനസ്സോടെ നമിച്ചതുപോലെ, അങ്ങനെ തന്നെ എനിക്കായും നമസ്കാരകൃത്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് വണങ്ങി, ഒന്നിച്ച് നമിക്കട്ടെ।
Mantra 6
द्यैर्धे॒नुस्तस्या॑ आदि॒त्यो व॒त्सः । सा म॑ आदि॒त्येन॑ व॒त्सेने॑ष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ദ്യൗ (സ്വർഗം) പാലുതരുന്ന ധേനുവാണ്; അതിന്റെ കിടാവ് ആദിത്യൻ. ആ ധേനു എനിക്കായി, ആദിത്യനെ കിടാവാക്കി, ഇഷ (പോഷകാഹാരം), ഊർജം (രസം/ബലം), കാമം (ഇച്ഛ) എന്നിവ ദോഹിക്കട്ടെ—ആദ്യം ആയുസ്സ്, പിന്നെ പ്രജ (സന്താനം), പോഷം (വളർച്ച), റയി (സമ്പത്ത്): സ്വാഹാ।
Mantra 7
दि॒क्षु च॒न्द्राय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒क्षु च॒न्द्राय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ദിക്കുകളിൽ ചന്ദ്രനോട് ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; അതിനാൽ അവൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ദിക്കുകളിൽ ചന്ദ്രനോട് എങ്ങനെ ഒരുമിച്ച് നമസ്കരിച്ചുവോ, അതുപോലെ തന്നേ എനിക്കുമെതിരേ നമസ്കാരകൃത്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് വണങ്ങട്ടെ—എനിക്ക് സമ്യക് നമനം സംഭവിക്കട്ടെ.
Mantra 8
दिशो॑ धे॒नव॒स्तासां॑ च॒न्द्रो व॒त्सः । ता मे॑ च॒न्द्रेण॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम् । आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ദിക്കുകൾ പാലുതരുന്ന ധേനുക്കൾ; അവയുടെ വത്സം ചന്ദ്രൻ. ചന്ദ്രനെ വത്സമാക്കി അവ ധേനുക്കൾ എനിക്കായി ഇഷ (പോഷകാഹാരം), ഊർജം, കാമം (ആഗ്രഹം) എന്നിവ ദോഹിക്കട്ടെ—ആദ്യം ആയുസ്സ്, പിന്നെ പ്രജ, പോഷം, റയി (സമ്പത്ത്): സ്വാഹാ.
Mantra 9
अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पा उ॑ । न॒म॒स्का॒रेण॒ नम॑सा ते जुहोमि॒ मा दे॒वानां॑ मिथु॒या क॑र्म भा॒गम्
അഗ്നിയിലേയ്ക്ക് അഗ്നി തന്നെ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഋഷിമാരുടെ പുത്രൻ, അഭിശാപം അകറ്റുന്നവൻ. നമസ്കാരത്തോടും വിനീത വന്ദനത്തോടും കൂടി നിനക്കു ഞാൻ ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നു; യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ഭാഗം കപടമായി ആരും കൈക്കൊള്ളാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 10
हृ॒दा पू॒तं मन॑सा जातवेदो॒ विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्। स॒प्तास्या॑नि॒ तव॑ जातवेद॒स्तेभ्यो॑ जुहोमि॒ स जु॑षस्व ह॒व्यम्
ഹൃദയത്താൽ ശുദ്ധനായി, മനസ്സാൽ (ശുദ്ധനായി), ഹേ ജാതവേദസ്—എല്ലാ വയുനങ്ങളെയും (വിധി/ജ്ഞാനനിയമങ്ങളെയും) അറിയുന്ന ദേവനേ! ഹേ ജാതവേദസ്, നിനക്കു ഏഴ് മുഖങ്ങളുണ്ട്; അവയ്ക്കു ഞാൻ ഹവ്യം അർപ്പിക്കുന്നു—ഈ ഹവ്യം പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കണമേ.
Frequently Asked Questions
It is a ritual image for hidden abundance: the atmospheric realm holds life-supporting powers (rain, breath, vitality). The hymn treats these as milk to be Ǎrawn out for the performer.
A calf makes the cow let down milk; likewise Vāyuwind and breathis the activating force that releases nourishment and vigor. Practically, it also points to breath-control and life-force as part of the rites efficacy.
Agni is the receiver and validator of the offering. By addressing Agni as knowing all ordinances and having seven mouths, the performer asks that the oblation be fully accepted so the prosperity request is firmly established.
Ask anything about Sukta 39 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.