Atharva Veda 4.39.6: Kanda 4, Anuvaka 4, Sukta 39, Mantra 6

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

द्यैर्धे॒नुस्तस्या॑ आदि॒त्यो व॒त्सः । सा म॑ आदि॒त्येन॑ व॒त्सेने॑ष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑

Recitation with translationAtharva Veda 4.39.6

IAST Transliteration

dyáur dhénus tásyā ādityó vatsáḥ | sā́ me ādityéna vatséneṣám ū́rjaṁ kā́maṁ duhām | ā́yuḥ prathamáṁ prajā́ṁ póṣaṁ rayíṁ svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Heaven is a milch-cow; of her Āditya is the calf. May she, for me, by Āditya as calf, milk forth refreshment, sap, and desire—life first, then offspring, thriving, and wealth: svāhā.

Translation

ദ്യൗ (സ്വർഗം) പാലുതരുന്ന ധേനുവാണ്; അതിന്റെ കിടാവ് ആദിത്യൻ. ആ ധേനു എനിക്കായി, ആദിത്യനെ കിടാവാക്കി, ഇഷ (പോഷകാഹാരം), ഊർജം (രസം/ബലം), കാമം (ഇച്ഛ) എന്നിവ ദോഹിക്കട്ടെ—ആദ്യം ആയുസ്സ്, പിന്നെ പ്രജ (സന്താനം), പോഷം (വളർച്ച), റയി (സമ്പത്ത്): സ്വാഹാ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्यौः: Heaven (the sky)
• द्यौः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक) / दिव् (धातु)

• धेनुः: cow (milch-cow)
• धेनुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक) / धे (धातु, ‘to suck’)

• तस्याः: of her / of that (cow)
• तस्याः: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्यः: Āditya (the Sun)
• आदित्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• वत्सः: calf
• वत्सः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• सा: she
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्येन: with/through Āditya (the Sun)
• आदित्येन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• वत्सेन: with the calf
• वत्सेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• इषम्: nourishment, food
• इषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इष् (प्रातिपदिक; ‘refreshment, food’)

• ऊर्जम्: vigor, strength
• ऊर्जम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (प्रातिपदिक; ‘strength, sap’)

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• दुहाम्: may she milk/yield
• दुहाम्: (Verb)
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• आयुः: life, longevity
• आयुः: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first, foremost
• प्रथमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• प्रजाम्: offspring, progeny
• प्रजाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• पोषम्: prosperity, thriving
• पोषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पोष (प्रातिपदिक)

• रयिम्: wealth, riches
• रयिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (ritual exclamation)
• स्वाहा: (Mantra particle)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/मन्त्र-शब्द)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution varies).

Devata: Dyauḥ/Āditya (heavenly source and solar extractor).

Chandas: Mixed; anuṣṭubh-like with Atharvanic flexibility.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta