Sukta 39
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 4.39; commonly Atharvan/Angiras-type seer lists—edition-dependent).
Devata: Antarikṣa as dhenu (cosmic source) with Vāyu as operative deity (calf/extractor).
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh cadence (Atharvanic style; not strictly metrical throughout).
AV 4.39 సంపద‑ప్రాణశక్తులను ప్రసాదించే మంత్రరూప కర్మచార్మం. ఇందులో అంతరిక్షాన్ని విశ్వధేనువుగా (పాలు ఇచ్చే గోవుగా) ఊహించి, వాయువును ఆమె దూడగా—పోషణను వెలికితీసే శక్తిగా—వర్ణిస్తుంది. సామాజిక‑విశ్వ శక్తులను సౌహార్ద్యంగా (సంనతి) సమన్వయం చేసి, అగ్ని జాతవేదసుని ద్వారా కర్మను ముద్రించి, కర్తకు జీవితం, బలం, అభీష్టసిద్ధి, సంతానం, అభివృద్ధి మరియు ధనసంపదలను ‘పాలు దోచినట్లు’ పొందాలని ఈ సూక్తం కోరుతుంది.
Mantras
Mantra 1
संनति पृ॒थि॒व्याम॒ग्नये॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ पृथि॒व्याम॒ग्नये॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
భూమిపై, అగ్నికోసం, ‘సన్నతి’ (సమాగమం/సంయోగం) ఒకేసారి నమస్కరించి వంగింది; దానివల్ల అతడు సిద్ధి పొందాడు. భూమిపై అగ్నికోసం వారు ఒకేసారి వంగినట్లే, నా కోసం కూడా అన్ని సన్నతులు (సమాగమాలు) ఏకమనసుతో వంగుగాక.
Mantra 2
पृ॒थि॒वी धे॒नुस्तस्या॑ अ॒ग्निर्व॒त्सः । सा मे॒ऽग्निना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
పృథివి ధేనువు; ఆమె వత్సం అగ్ని. అగ్నిని వత్సంగా చేసుకొని, ఆమె నాకు ఇష్ (పోషక ఆహారం), ఊర్జ్ (బలం), మరియు కామం (ఇష్టసిద్ధి) దోహనముగా ప్రసాదించుగాక—మొదట ఆయుః, తరువాత ప్రజా (సంతానం), పోషం (వృద్ధి), మరియు రయి (ధనం)—స్వాహా।
Mantra 3
अ॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
అంతరిక్షంలో వాయువుకు వారు అందరూ కలిసి నమస్కరించారు; దానివల్ల అతడు సిద్ధిని పొందాడు. అంతరిక్షంలో వాయువుకు వారు కలిసి నమస్కరించినట్లే, నా కోసం అన్ని ‘సంనమ’ (సమాగమాలు/కలయికలు) ఏకమనసుతో నమస్కరించి అనుకూలంగా కలగుగాక।
Mantra 4
अ॒न्तरि॑क्षं धे॒नुस्तस्या॑ वा॒युर्व॒त्सः । सा मे॑ वा॒युना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
అంతరిక్షం ఒక పాలు ఇచ్చే ధేనువు; దాని వత్సం వాయువు. ఆ ధేనువు నాకు వాయువును వత్సంగా చేసుకొని ఇష్ (పోషక అన్నం), ఊర్జ్ (బలం), కామం (కోరిక)లను దోహించి ఇవ్వుగాక—మొదట ఆయుః, తరువాత ప్రజ, పోషణం, రయి (సంపద): స్వాహా।
Mantra 5
दि॒व्याऽदि॒त्याय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒व्याऽदि॒त्याय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
దివ్యులు ఆదిత్యునికి ఏకముగా నమస్కరించారు; దానివల్ల అతడు సిద్ధిని పొందాడు. దివ్యులు ఆదిత్యునికి ఏకమనస్సుతో నమస్కరించినట్లే, అలాగే నా పట్ల కూడా నమస్కార-క్రియలు అన్నీ కలసి నమిలి, నాపై ‘సన్నమః’గా ఏకముగా వంగుగాక।
Mantra 6
द्यैर्धे॒नुस्तस्या॑ आदि॒त्यो व॒त्सः । सा म॑ आदि॒त्येन॑ व॒त्सेने॑ष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ద్యౌ (స్వర్గం) ఒక పాలు ఇచ్చే ధేనువు; దాని వత్సం ఆదిత్యుడు. ఆ ధేనువు నాకు ఆదిత్యుని వత్సంగా చేసుకొని ఇష్ (పోషక అన్నం), ఊర్జ్ (బలం), కామం (కోరిక)లను దోహించి ఇవ్వుగాక—మొదట ఆయుః, తరువాత ప్రజ, పోషణం, రయి (సంపద): స్వాహా।
Mantra 7
दि॒क्षु च॒न्द्राय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒क्षु च॒न्द्राय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
దిశలలో అందరూ చంద్రునికి (చంద్రదేవునికి) కలిసి నమస్కరించారు; దానివల్ల అతడు సిద్ధిని పొందాడు. దిశలలో చంద్రునికి సమేతంగా నమస్కరించినట్లే, అలాగే నాకు కూడా నమస్కారాలు సమూహంగా కలిసి నా వైపు వంగుగాక.
Mantra 8
दिशो॑ धे॒नव॒स्तासां॑ च॒न्द्रो व॒त्सः । ता मे॑ च॒न्द्रेण॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम् । आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
దిశలు పాలు ఇచ్చే ఆవులు; వాటి దూడ చంద్రుడు. చంద్రుడు దూడగా ఉండగా, అవి నా కోసం ఇష్ (పోషక ఆహారం), ఊర్జం (బలం), మరియు కామం (కోరిక)లను దోహించి ఇవ్వుగాక—మొదట ఆయుష్షు, తరువాత ప్రజ, పోషణ, మరియు ధనం: స్వాహా।
Mantra 9
अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पा उ॑ । न॒म॒स्का॒रेण॒ नम॑सा ते जुहोमि॒ मा दे॒वानां॑ मिथु॒या क॑र्म भा॒गम्
అగ్నిలోనే అగ్ని ప్రవేశించి సంచరిస్తుంది—ఋషుల కుమారుడు, అభిశాప-నివారకుడు. నమస్కారంతో, ప్రణామంతో, నీకు నేను ఆహుతి సమర్పిస్తున్నాను; యజ్ఞకర్మలో దేవుల భాగం మిథ్యా రీతిగా హరించబడకూడదు.
Mantra 10
हृ॒दा पू॒तं मन॑सा जातवेदो॒ विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्। स॒प्तास्या॑नि॒ तव॑ जातवेद॒स्तेभ्यो॑ जुहोमि॒ स जु॑षस्व ह॒व्यम्
ఓ జాతవేదస్ (అగ్నీ)! హృదయంతో పవిత్రుడనై, మనస్సుతో (ఏకాగ్రుడనై), ఓ దేవా, నీవు సమస్త విధానాలు/ఉపాయాలను తెలిసినవాడవు. ఓ జాతవేదస్, నీకు ఏడు ముఖాలు ఉన్నాయి; వాటికే నేను ఆహుతి సమర్పిస్తున్నాను—ఈ హవ్యాన్ని నీవు ప్రసన్నంగా స్వీకరించు.
Frequently Asked Questions
It is a ritual image for hidden abundance: the atmospheric realm holds life-supporting powers (rain, breath, vitality). The hymn treats these as milk to be Ǎrawn out for the performer.
A calf makes the cow let down milk; likewise Vāyuwind and breathis the activating force that releases nourishment and vigor. Practically, it also points to breath-control and life-force as part of the rites efficacy.
Agni is the receiver and validator of the offering. By addressing Agni as knowing all ordinances and having seven mouths, the performer asks that the oblation be fully accepted so the prosperity request is firmly established.
Ask anything about Sukta 39 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.