
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in AV counter-sorcery hymns)
Devata: Agni Jātavedas; with Soma invoked as supporting power; directions as operative field
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV protective formulae; verse is anuṣṭubh-like)
AV 4.40 ദിശകളെ പ്രവർത്തനമേഖലയാക്കി ശത്രുതാപരമായ ഹോമാർപ്പണങ്ങളും മന്ത്രവാദവും ഏതു ദിക്കിൽ നിന്നുവന്നാലും കണ്ടെത്തി ബലമായി തിരിച്ചയക്കുന്ന ഒരു പ്രതിമന്ത്ര/അപോത്രോപായിക സൂക്തമാണ്. യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ സർവ്വജ്ഞ സാക്ഷിയായ അഗ്നി ജാതവേദസിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ആക്രമികളെ “അകലെ” (പരാഞ്ചഃ) തിരിച്ചു വിടുന്നു; മടങ്ങിവരുന്ന ശക്തിയാൽ (പ്രത്യഗ്) അവരെ കുലുക്കുന്നു; പിന്നെ പ്രതിസര (ബന്ധം/തായത്ത്) മുഖേന സംരക്ഷണം മുദ്രവെക്കുന്നു. ദിക്കുകളും ഇടദിക്കുകളും എന്നിങ്ങനെ സ്ഥലത്തോട് ഭീഷണിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി, അഗ്നി, പവിത്രശക്തി, ശരീരത്തിൽ കെട്ടുന്ന സംരക്ഷണബന്ധം എന്നിവയിലൂടെ അതിനെ നിർവീര്യമാക്കുന്നതിലാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ പ്രഭാവം.
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। ये पु॒रस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदः॒ प्राच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। अ॒ग्निमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ശത്രുനാശനത്തിനായി: ആരൊക്കെയോ മുൻവശത്ത് നിന്ന്, ഹേ ജാതവേദസ്, ഹോമം ചെയ്യുന്നു—കിഴക്കുദിക്കിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നവർ; ഋത്വാ (വിധിപ്രകാരം) അഗ്നിയെ ഗ്രഹിച്ച് അവർ പരാഞ്ചർ (പിന്നോട്ട് തിരിഞ്ഞവർ) ആയി വിറച്ച് വ്യഥിക്കട്ടെ. പ്രത്യഗേന (പ്രതി-തിരിവ്)യും പ്രതിസരേണ (പ്രതി-മന്ത്രം/പ്രതി-ചർമ്മം)യും കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ച് വീഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 2
ये द॑क्षिण॒तो जुह्व॑ति जातवेदो॒ दक्षि॑णाया दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। य॒ममृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ആരൊക്കെയോ തെക്കുവശത്ത് നിന്ന്, ഹേ ജാതവേദസ്, ഹോമം ചെയ്യുന്നു—തെക്കുദിക്കിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നവർ; ഋത്വാ (വിധിപ്രകാരം) യമനെ ഗ്രഹിച്ച് അവർ പരാഞ്ചർ (പിന്നോട്ട് തിരിഞ്ഞവർ) ആയി വിറച്ച് വ്യഥിക്കട്ടെ. പ്രത്യഗേന (പ്രതി-തിരിവ്)യും പ്രതിസരേണ (പ്രതി-മന്ത്രം/പ്രതി-ചർമ്മം)യും കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ച് വീഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 3
ये प॒श्चाज्जुह्व॑ति जातवेदः प्र॒तीच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वरु॑णमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! പിന്നിൽ നിന്നു ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നവരും, പടിഞ്ഞാറുദിക്കിൽ നിന്നു ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നവരും—ഋതക്രമത്തിൽ വരുണനെ സാക്ഷിയാക്കി, അവർ പിൻവാങ്ങി വിറയ്ക്കട്ടെ. പ്രതിതിരിവുകൊണ്ടും പ്രതിസര (പ്രതിമന്ത്ര/പ്രതിചാര)കൊണ്ടും ഞാൻ അവരെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 4
य उ॑त्तर॒तो जुह्व॑ति जातवेद॒ उदी॑च्या दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सोम॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! വടക്കുഭാഗത്ത് നിന്ന് ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ—വടക്കൻ ദിക്കുകൾ ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. സോമത്തെ ഫലപ്രദമായ ആശ്രയം (ഋത്വാ) ആക്കി, അവർ പിൻതിരിഞ്ഞ് വിറയ്ക്കട്ടെ. പ്രത്യഗ് എന്ന തിരിച്ചുവരുന്ന പ്രതിബലത്താൽ, പ്രതിസര (രക്ഷാസൂത്രം/തായത്ത്) കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ചുതാഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 5
ये॒३धस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो ध्रु॒वाया॑ दि॒शोऽभिदास॑न्त्य॒स्मान्। भूमि॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! താഴെ നിന്ന് ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ—ധ്രുവ (അചല) ദിക്കുകൾ ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. ഭൂമിയെ ഫലപ്രദമായ ആശ്രയം (ഋത്വാ) ആക്കി, അവർ പിൻതിരിഞ്ഞ് വിറയ്ക്കട്ടെ. പ്രത്യഗ് എന്ന തിരിച്ചുവരുന്ന പ്രതിബലത്താൽ, പ്രതിസര (രക്ഷാസൂത്രം/തായത്ത്) കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ചുതാഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 6
ये॒३ऽन्तरि॑क्षा॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो व्य॒ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वा॒युमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്നു ഹോമം ചെയ്യുന്നവനാൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ദിക്കുകൾ ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. വായുവിനെ ‘ഋത്വാ’ (ഫലപ്രദമായ ആധാരം/ആശ്രയം) ആക്കി, അവർ പരാഞ്ചർ (ഞങ്ങളിൽ നിന്നു തിരിഞ്ഞവർ) ആയി വിറച്ച് അകന്നുപോകട്ടെ; പ്രത്യഗേന (തിരിച്ചു വരുന്ന പ്രതിബലം)യും പ്രതിസര (പ്രതിസര)വും കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ചമർത്തുന്നു.
Mantra 7
य उ॒परि॑ष्टा॒ज्जुह्व॑ति जातवेद ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सूर्य॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! മുകളിൽ നിന്നു ഹോമം ചെയ്യുന്നവനാൽ ഊർദ്ധ്വ ദിക്കുകൾ ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. സൂര്യനെ ‘ഋത്വാ’ (ഫലപ്രദമായ ആധാരം/ആശ്രയം) ആക്കി, അവർ പരാഞ്ചർ ആയി വിറച്ച് അകന്നുപോകട്ടെ; പ്രത്യഗേനയും പ്രതിസരവും കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ചമർത്തുന്നു.
Mantra 8
ये दि॒शाम॑न्तर्दे॒शेभ्यो॒ जुह्व॑ति जातवेदः सर्वा॑भ्यो दि॒ग्भ्योऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। ब्रह्म॒र्त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ഹേ ജാതവേദസ്! ദിക്കുകളുടെ ഇടനില പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നു ഹോമം ചെയ്യുന്നവനാൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമവർ ഞങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മനെ ‘ഋത്വാ’ (ഫലപ്രദമായ ആധാരം/ആശ്രയം) ആക്കി, അവർ പരാഞ്ചർ ആയി വിറച്ച് അകന്നുപോകട്ടെ; പ്രത്യഗേനയും പ്രതിസരവും കൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ അടിച്ചമർത്തുന്നു.
It is meant to repel and reverse hostile rites, curses, or occult offerings believed to be sent from particular directions (north, west, etc.) or from in-between directions.
The hymn treats harm as arriving through spatial channels; by naming each quarter and sealing it, the practitioner closes the pathways through which the attack is thought to travel.
A pratisara is a protective binding—often a consecrated cord or amulet—used as a physical ‘seal’ that supports the mantra’s reversal and warding effect.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.