Sukta 39
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 4.39; commonly Atharvan/Angiras-type seer lists—edition-dependent).
Devata: Antarikṣa as dhenu (cosmic source) with Vāyu as operative deity (calf/extractor).
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh cadence (Atharvanic style; not strictly metrical throughout).
অথৰ্ববেদ ৪.৩৯ এটা সমৃদ্ধি আৰু প্ৰাণশক্তি-বৃদ্ধিকাৰী মন্ত্র, য’ত অন্তৰিক্ষ (মধ্যাকাশ) ক এক বিশ্বজননী দুগ্ধদায়িনী ধেনু হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, আৰু বায়ু (বতাহ/প্ৰাণ) ক তাইৰ বাছুৰ হিচাপে—যিয়ে পোষণ আহৰণ কৰে। সামাজিক আৰু কসমিক শক্তিসমূহক সংহতি (সনতি) ত একত্ৰ কৰি, আৰু অগ্নি জাতবেদসৰ দ্বাৰা আচাৰ/ক্ৰিয়াক সীল-মোহৰ মাৰি, এই সূক্তে কৰ্তাৰ বাবে জীৱন, বল, ইচ্ছাপূৰণ, সন্তান, সমৃদ্ধি আৰু ধন ‘দোহি’ আনিবলৈ কামনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
संनति पृ॒थि॒व्याम॒ग्नये॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ पृथि॒व्याम॒ग्नये॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
পৃথিৱীত অগ্নিৰ উদ্দেশে ‘সংনতি’ (সমবেত নতি/সম্মিলিত নমস্কাৰ) একেলগে নত হ’ল; তাতে সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে। যেন পৃথিৱীত অগ্নিৰ উদ্দেশে সিহঁতে একেলগে নত হৈছিল, তেনেকৈ মোৰ বাবে সকলো সংনতি একমত হৈ নত হওক।
Mantra 2
पृ॒थि॒वी धे॒नुस्तस्या॑ अ॒ग्निर्व॒त्सः । सा मे॒ऽग्निना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
পৃথিৱী ধেনু; তাৰ অগ্নি বাছুৰ। অগ্নিক বাছুৰ কৰি সি মোৰ বাবে ইষা, ঊৰ্জা আৰু কাম-সিদ্ধি দুহি দিওক—প্ৰথমে আয়ু, তাৰ পাছত প্ৰজা, পোষণ-সমৃদ্ধি আৰু ৰয়ি (ধন)—স্বাহা।
Mantra 3
अ॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
অন্তৰিক্ষত বায়ুৰ প্ৰতি সিহঁতে একেলগে নমিল; তাতে সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে। যেন অন্তৰিক্ষত বায়ুৰ প্ৰতি একেলগে নমে, তেনেকৈ মোৰ বাবে সকলো মিলন-সমাগম একমত হৈ নমি আহক।
Mantra 4
अ॒न्तरि॑क्षं धे॒नुस्तस्या॑ वा॒युर्व॒त्सः । सा मे॑ वा॒युना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
অন্তৰিক্ষ ধেনু; তাৰ বাছুৰ বায়ু। বায়ুক বাছুৰ কৰি সি মোৰ বাবে ইষা, ঊৰ্জা আৰু কাম দোহক—প্ৰথমে আয়ু, তাৰপিছত প্ৰজা, পোষণ আৰু ৰয়ি: স্বাহা।
Mantra 5
दि॒व्याऽदि॒त्याय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒व्याऽदि॒त्याय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
দিব্যসকল একসাথে আদিত্যৰ আগত নত হ’ল; তাতে সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে। যেনেকৈ দিব্যসকল আদিত্যৰ আগত একমনে নত হৈছিল, তেনেকৈ মোৰ প্ৰতিও নমস্কাৰৰ কৰ্মসমূহ একেলগে নত হওক।
Mantra 6
द्यैर्धे॒नुस्तस्या॑ आदि॒त्यो व॒त्सः । सा म॑ आदि॒त्येन॑ व॒त्सेने॑ष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
দ্যৌ ধেনু; তাৰ বাছুৰ আদিত্য। আদিত্যক বাছুৰ কৰি সি মোৰ বাবে ইষা, ঊৰ্জা আৰু কাম দোহক—প্ৰথমে আয়ু, তাৰপিছত প্ৰজা, পোষণ আৰু ৰয়ি: স্বাহা।
Mantra 7
दि॒क्षु च॒न्द्राय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒क्षु च॒न्द्राय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
দিশাসমূহত চন্দ্ৰলৈ একেলগে নমস্কাৰ কৰিলে; তাতে সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে। যেন দিশাসমূহত চন্দ্ৰলৈ একেলগে নমস্কাৰ কৰিছিল, তেনেকৈয়ে মোৰ প্ৰতিও নমস্কাৰৰ কৰ্মসমূহ একেলগে নত হওক, মোৰ ওচৰত একেলগে নত হওক।
Mantra 8
दिशो॑ धे॒नव॒स्तासां॑ च॒न्द्रो व॒त्सः । ता मे॑ च॒न्द्रेण॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम् । आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
দিশাসমূহ দুহনী গাই; সিহঁতৰ বাছুৰ চন্দ্ৰ। চন্দ্ৰক বাছুৰ কৰি সিহঁতে মোৰ বাবে ইষা, ঊৰ্জা আৰু কাম দুহি উলিয়াওক—প্ৰথমে আয়ুস, তাৰ পাছত প্ৰজা, পোষণ আৰু ৰয়ি (ধন): স্বাহা।
Mantra 9
अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पा उ॑ । न॒म॒स्का॒रेण॒ नम॑सा ते जुहोमि॒ मा दे॒वानां॑ मिथु॒या क॑र्म भा॒गम्
অগ্নিৰ ভিতৰত অগ্নি বিচৰণ কৰে, তাত প্ৰৱিষ্ট—ঋষিসকলৰ পুত্ৰ, অভিশাপ-নিবাৰক। নমস্কাৰৰে, নম্ৰতাৰে, তোমালৈ আহুতি দিওঁ; দেৱতাসকলৰ যজ্ঞ-অংশ মিছা-পথে কেঢ়ি ননিয়ক।
Mantra 10
हृ॒दा पू॒तं मन॑सा जातवेदो॒ विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्। स॒प्तास्या॑नि॒ तव॑ जातवेद॒स्तेभ्यो॑ जुहोमि॒ स जु॑षस्व ह॒व्यम्
হৃদয়ে পবিত্ৰ, মনসে শুদ্ধ হে জাতবেদস্—হে দেব, সকলো বিধি-বিধান (বয়ুন) জানোতা। হে জাতবেদস্, তোমাৰ সাতটা মুখ আছে; সেইবোৰলৈ মই আহুতি দিওঁ—এই হব্য অনুগ্ৰহে গ্ৰহণ কৰা।
Frequently Asked Questions
It is a ritual image for hidden abundance: the atmospheric realm holds life-supporting powers (rain, breath, vitality). The hymn treats these as milk to be Ǎrawn out for the performer.
A calf makes the cow let down milk; likewise Vāyuwind and breathis the activating force that releases nourishment and vigor. Practically, it also points to breath-control and life-force as part of the rites efficacy.
Agni is the receiver and validator of the offering. By addressing Agni as knowing all ordinances and having seven mouths, the performer asks that the oblation be fully accepted so the prosperity request is firmly established.
Ask anything about Sukta 39 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.