Sukta 39
Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for AV 4.39; commonly Atharvan/Angiras-type seer lists—edition-dependent).
Devata: Antarikṣa as dhenu (cosmic source) with Vāyu as operative deity (calf/extractor).
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh cadence (Atharvanic style; not strictly metrical throughout).
ଅଥର୍ବବେଦ 4.39 ଏକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି-ବର୍ଦ୍ଧକ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ (ମଧ୍ୟାକାଶ) କୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନନୀ ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଧେନୁ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ବାୟୁ (ପବନ/ପ୍ରାଣ) କୁ ତାହାର ବଛଡ଼ା ଭାବେ—ଯିଏ ପୋଷଣକୁ ଆହରଣ କରେ। ସାମାଜିକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମତି (ସନତି) ରେ ଏକତ୍ର କରି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟାକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଜୀବନ, ବଳ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତି, ସନ୍ତାନ, ଉନ୍ନତି ଓ ଧନକୁ ‘ଦୁହି’ ଆଣିବାକୁ ଚାହେ।
Mantras
Mantra 1
संनति पृ॒थि॒व्याम॒ग्नये॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ पृथि॒व्याम॒ग्नये॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ପୃଥିବୀରେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ‘ସଂନତି’ (ଏକତ୍ର ନମନ) ଏକସାଥି ନମିଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଯେପରି ପୃଥିବୀରେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକସାଥି ନମିଥିଲେ, ସେହିପରି ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସଂନତି ଏକମତ ହୋଇ ନମୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
पृ॒थि॒वी धे॒नुस्तस्या॑ अ॒ग्निर्व॒त्सः । सा मे॒ऽग्निना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ପୃଥିବୀ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଧେନୁ; ତାହାର ବତ୍ସ ଅଗ୍ନି। ଅଗ୍ନିକୁ ବତ୍ସ କରି ସେ ମୋ ପାଇଁ ଇଷ (ପୋଷକ ଆହାର), ଊର୍ଜା ଓ କାମ (ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି) ଦୋହୁ—ପ୍ରଥମେ ଆୟୁଃ, ପରେ ପ୍ରଜା (ସନ୍ତାନ), ପୋଷ ଓ ରୟି (ଧନ)—ସ୍ୱାହା।
Mantra 3
अ॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॒न्तरि॑क्षे वा॒यवे॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକସାଥି ନମିଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଯେପରି ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକସାଥି ନମିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗମ/ସଂଯୋଗ ଏକମତ ହୋଇ ନମୁନ୍ତୁ, ସଂନମନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 4
अ॒न्तरि॑क्षं धे॒नुस्तस्या॑ वा॒युर्व॒त्सः । सा मे॑ वा॒युना॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଉଛି ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଧେନୁ; ତାହାର ବଛଡ଼ା ବାୟୁ। ସେ ଧେନୁ ମୋ ପାଇଁ, ବାୟୁକୁ ବଛଡ଼ା କରି, ଇଷ (ପୋଷକ ଆହାର), ଊର୍ଜ (ରସ/ବଳ) ଓ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଦୋହି ଦିଅ—ପ୍ରଥମେ ଆୟୁ, ପରେ ପ୍ରଜା (ସନ୍ତାନ), ପୋଷ (ବୃଦ୍ଧି) ଓ ରୟି (ଧନ): ସ୍ୱାହା।
Mantra 5
दि॒व्याऽदि॒त्याय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒व्याऽदि॒त्याय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଏକସାଥିରେ ନମସ୍କାର କଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ଯେପରି ଦିବ୍ୟମାନେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଏକମନେ ନମିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାରର କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଏକସାଥିରେ ନମି ଆସୁନ୍ତୁ, ଏକସାଥିରେ ନମନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 6
द्यैर्धे॒नुस्तस्या॑ आदि॒त्यो व॒त्सः । सा म॑ आदि॒त्येन॑ व॒त्सेने॑ष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम्। आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗ) ହେଉଛି ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଧେନୁ; ତାହାର ବଛଡ଼ା ଆଦିତ୍ୟ। ସେ ଧେନୁ ମୋ ପାଇଁ, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ବଛଡ଼ା କରି, ଇଷ (ପୋଷକ ଆହାର), ଊର୍ଜ (ରସ/ବଳ) ଓ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଦୋହି ଦିଅ—ପ୍ରଥମେ ଆୟୁ, ପରେ ପ୍ରଜା (ସନ୍ତାନ), ପୋଷ (ବୃଦ୍ଧି) ଓ ରୟି (ଧନ): ସ୍ୱାହା।
Mantra 7
दि॒क्षु च॒न्द्राय॒ सम॑नम॒न्त्स आ॑र्ध्नोत्। यथा॑ दि॒क्षु च॒न्द्राय॑ स॒मन॑मन्ने॒वा मह्यं॑ सं॒नमः॒ सं न॑मन्तु
ଦିଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମେତ ନମନ କଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ଯେପରି ଦିଗମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମେତ ନମିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାରର କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଏକାସାଥି ନମୁନ୍ତୁ—ମୋ ପ୍ରତି ସଂନମନ ହେଉ।
Mantra 8
दिशो॑ धे॒नव॒स्तासां॑ च॒न्द्रो व॒त्सः । ता मे॑ च॒न्द्रेण॑ व॒त्सेनेष॒मूर्जं॒ कामं॑ दुहाम् । आयुः॑ प्रथ॒मं प्र॒जां पोषं॑ र॒यिं स्वाहा॑
ଦିଗମାନେ ଧେନୁ (ଦୁଧାଳୁ ଗାଈ) ଅଟନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ବତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବତ୍ସ କରି ସେ ଧେନୁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଇଷ (ପୋଷକ ଆହାର), ଊର୍ଜ (ଶକ୍ତି), ଏବଂ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଦୋହନ କରୁନ୍ତୁ—ପ୍ରଥମେ ଆୟୁ, ପରେ ପ୍ରଜା, ପୋଷ, ଏବଂ ରୟି (ଧନ): ସ୍ୱାହା।
Mantra 9
अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पा उ॑ । न॒म॒स्का॒रेण॒ नम॑सा ते जुहोमि॒ मा दे॒वानां॑ मिथु॒या क॑र्म भा॒गम्
ଅଗ୍ନିରେ ଅଗ୍ନି ନିଜେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ଚଳନ କରେ—ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଅଭିଶାପ-ନିବାରକ। ନମସ୍କାରରେ, ନମ୍ର ବନ୍ଦନାରେ, ତୋତେ ମୁଁ ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଭାଗକୁ କପଟ ଭାବେ କେହି ନେଇନଯାଉ।
Mantra 10
हृ॒दा पू॒तं मन॑सा जातवेदो॒ विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान्। स॒प्तास्या॑नि॒ तव॑ जातवेद॒स्तेभ्यो॑ जुहोमि॒ स जु॑षस्व ह॒व्यम्
ହୃଦୟଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମନଦ୍ୱାରା (ପବିତ୍ର ହୋଇ), ହେ ଜାତବେଦସ୍—ହେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ବୟୁନ (ବିଧି/ଜ୍ଞାନମୟ ନିୟମ) ଜାଣୁଥିବା! ହେ ଜାତବେଦସ୍, ତୁମର ସାତ ମୁଖ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଏହି ହବ୍ୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର।
Frequently Asked Questions
It is a ritual image for hidden abundance: the atmospheric realm holds life-supporting powers (rain, breath, vitality). The hymn treats these as milk to be Ǎrawn out for the performer.
A calf makes the cow let down milk; likewise Vāyuwind and breathis the activating force that releases nourishment and vigor. Practically, it also points to breath-control and life-force as part of the rites efficacy.
Agni is the receiver and validator of the offering. By addressing Agni as knowing all ordinances and having seven mouths, the performer asks that the oblation be fully accepted so the prosperity request is firmly established.
Ask anything about Sukta 39 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.