
Sukta 9.71
Traditionally attributed in Book 9 to Soma-Pavamāna seers; specific r̥ṣi for 9.71 varies by Anukramaṇī tradition (often listed under Pavitra/Āṅgirasa lineages).
Likely Jagatī (common in Soma Pavamāna hymns), pending pada-count verification for this specific mantra.
ಈ ಸೋಮ-ಪವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸೋಮನು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ಶೋಧಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ ಅವನು ಜಾಗರೂಕ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು, ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿಕೃತಿಗೊಳಿಸುವ ದ್ರುಹ್ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುಬಲಗಳಾದ ರಕ್ಷಸರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮನ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾ (ಯುಕ್ತ ದಾನ/ಕೌಶಲ್ಯ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಸ್ಪಷ್ಟೀಕೃತ ಸೋಮನು ತನ್ನನ್ನು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ದೈವಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಗುಪ್ತ ‘ಪದ’ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶದ ಸ್ಥಾನತ್ತ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥
ದಕ್ಷಿಣಾ—ಸದುಪಲಬ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದಕ್ಷ ಅರ್ಪಣಶಕ್ತಿ—ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಶೂಷ್ಮವಂತನು ಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ದ್ರುಹ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಸಗಳ ವೈರಿ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹರಿ ವರ್ಣದ ಸೋಮನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆವರಣದಂತೆ ಚಮೂಗಳ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಾಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
प्र कृष्टिहेव शूष एति रोरुवदसुर्यं वर्णं नि रिणीते अस्य तम् । जहाति वव्रिं पितुरेति निष्कृतमुपप्रुतं कृणुते निर्णिजं तना ॥
ಪ್ರೇರಕ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ—ಜನರಿಗಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನಂತೆ; ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಸುರ್ಯ ವರ್ಣವಾದ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳಚಿ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಆವರಣರೂಪವಾದ ವವ್ರಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪಿತೃನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನದೇ ತನೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಿಕರಿಸುವ ನಿರ್ಣಿಜವನ್ನು ತನ್ನಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
अद्रिभिः सुतः पवते गभस्त्योर्वृषायते नभसा वेपते मती । स मोदते नसते साधते गिरा नेनिक्ते अप्सु यजते परीमणि ॥
ಅದ್ರಿ (ಕಲ್ಲು)ಗಳಿಂದ ಪಿಷಿತನಾದ ಸೋಮನು ಗಭಸ್ತಿ—ಹಿಡಿಯುವ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಾನೆ; ವೃಷನಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ, ನಭಸ—ವಿಶಾಲತೆಯಿಂದ ಮತಿ (ಚಿಂತನೆ)ಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮೋದಿಸುತ್ತಾನೆ, ನಸತ್ಯನಂತೆ ಸಮೀಪಿಸಿ ಗಿರಾ—ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅಪ್ಸು—ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಪರಿಮಣಿ—ವಲಯಿತ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥
ದ್ಯುಕ್ಷ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನನ ಸುತ್ತ, ಸಹಸ—ಶಕ್ತಿಯ ಪರ್ವತ-ಬಲದಿಂದ ವೃದ್ಧನಾದವನಿಗೆ, ಮಧು—ಮಧುರ ರಸವನ್ನು ಅವರು ಹರ್ಮ್ಯ—ಗೃಹದ ಧಾರಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಗಾವಃ—ಕಿರಣ-ಗೋವುಗಳು, ಸುಹುತ—ಸುಅರ್ಪಿತ ಪಾನವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವು, ಊಧನಿ—ಸ್ತನದಲ್ಲಿ; ಮೂರ್ಧನ ಮೇಲೆ ಅಗ್ರಿಯ—ಅಗ್ರತಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ವರೀಮಭಿಃ—ಪ್ರಚುರ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಕಲಸುತ್ತವೆ.
Mantra 5
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥
ಸಮೀ—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರು ಅವನನ್ನು ರಥದಂತೆ, ಭುರಿಜ—ಪ್ರಚುರ ಬಲವಂತನಾಗಿ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುತ್ತಾರೆ—ಅದಿತಿಯ ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ದಶ ಸ್ವಸಾರಃ—ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು. ಅವನು ಬಂದು ಗೋರಪೀಚ್ಯ—ಕಿರಣದ ಗುಪ್ತ ಆಸನದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮತುಥಾ—ಜ್ಞಾನಿ ರೂಪಕಾರರು ಅವನಿಗಾಗಿ ಆ ಗುಪ್ತ ಪದ—ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 6
श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥
ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ತನ್ನ ಯೋನಿ—ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು—ಹುಡುಕುವಂತೆ, ದೇವ (ಸೋಮ) ಧಿಯಾದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸದನವನ್ನು, ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಆಸನದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯ ಗಿರಾ (ಸ್ತುತಿ-ವಾಣಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಬರ್ಹಿಷಿ (ಯಜ್ಞಘಾಸ) ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವೇಗವಾದ ಅಶ್ವದಂತೆ ಯಜ್ಞಿಯ (ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ) ಅವನು ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥
ದೂರವಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಾನೆ—ದಿವ್ಯದ ಅರುಷ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಕವಿ, ಬಲಿಷ್ಠ ವೃಷಭ, ತ್ರಿಪೃಷ್ಟ (ಮೂರು ಬೆನ್ನಿನವನು), ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ. ಸಹಸ್ರ ನೀತಿಗಳ (ಸಾವಿರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ)ೊಂದಿಗೆ ಯತಿ (ಯಾತ್ರಿಕ) ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ರೇಭ (ಗಾಯಕ)ನಂತೆ, ಹಿಂದೆ ಕಳೆದ ಅನೇಕ ಉಷಸ್ಸುಗಳ ನಡುವೆ ಅವನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 8
त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य स यत्राशयत्समृता सेधति स्रिधः । अप्सा याति स्वधया दैव्यं जनं सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया ॥
ಅವನು ತನ್ನಿಗಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಜ್ವಲಂತ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ವರ್ಣವು ಪ್ರಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸಮೃತ (ಪೂರ್ಣ)ವಾದ ಅಲ್ಲಿ, ಸ್ರಿಧಃ—ಸೌಹಾರ್ದಭಂಗಕಾರರನ್ನು—ಅವನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಧಾ (ಅಂತರ್ನಿಯಮ)ಯಿಂದ ಅವನು ಅಪ್ಸು (ನೀರಿನಲ್ಲಿ) ಸಂಚರಿಸಿ ದೈವ್ಯ ಜನ (ದಿವ್ಯ ಜನಸಮೂಹ)ದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಷ್ಟುತಿ (ಉತ್ತಮ ಸ್ತುತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಗೋಅಗ್ರಯಾ—ಅಗ್ರ ಕಿರಣಗಳು/ಮೊದಲ ಬೆಳಕು—ಸಹಿತ ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 9
उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥
ವೃಷಭನಂತೆ ಯೂಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದಿವ್ಯ ಸುಪರ್ಣ—ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಶಕ್ತಿ—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ; ಸೊಮನು ತನ್ನ ಕ್ರತು (ಚೇತನ ಸಂಕಲ್ಪ)ದಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Dakṣiṇā is set in motion and Soma arrives powerfully at the ritual seat, wakeful and guarding against distortion and darkness.
Soma’s purification is depicted as adornment and cosmic covering; his flow is coordinated by divine agencies (often imaged as ‘sisters’) that urge him like a strong chariot toward a hidden station.
Soma reaches the secret step/seat of light prepared by the wise, and his splendour is set upon/with the Sun—purification becomes cosmic illumination.
As a divine, fair-winged power he looks down upon earth; Soma, with deliberate will (kratu), surveys beings and births, sealing the rite with ordered, luminous awareness.
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥It praises Soma while he is being purified through the filter, describing him as a bright, powerful force that protects the ritual and turns the offering into divine strength and clarity.
Dakṣiṇā represents the right, effective act of offering (and the sacred fee that completes the rite), while Brahman is the mantra-power. The hymn says Soma’s purification works through both: correct action and potent speech.
In ritual terms it is Soma’s destined station reached through proper pressing and filtering. In inner terms it suggests a secret level of clarity or light that becomes accessible when the mind and speech are purified.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.