
Sukta 9.71
Traditionally attributed in Book 9 to Soma-Pavamāna seers; specific r̥ṣi for 9.71 varies by Anukramaṇī tradition (often listed under Pavitra/Āṅgirasa lineages).
Soma Pavamāna (the self-purifying Soma), with associated powers of Dakṣiṇā and Brahman (mantric force).
Likely Jagatī (common in Soma Pavamāna hymns), pending pada-count verification for this specific mantra.
ഈ സോമ-പവമാന സ്തുതിഗാനം സോമൻ പിഴിഞ്ഞും ചാലിച്ചും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ ജാഗ്രതയുള്ള, ദീപ്തമായ ശക്തിയായി മാറി, യാഗത്തെ വികൃതിയിലാക്കുന്ന ദ്രുഹ് (വഞ്ചന/വികൃതീകരണം)യും വൈരശക്തികളായ രക്ഷസും നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് പാടുന്നു. സോമന്റെ ശുദ്ധീകരണം ദക്ഷിണാ (ശരിയായ ദാനം/കൗശലം)യും ബ്രഹ്മൻ (മന്ത്രശക്തി)യും കൂടെ ബന്ധിപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ സോമൻ തേജസ്സിനെ വസ്ത്രമാക്കി ധരിച്ചു, ദൈവികമായി ഒരുക്കപ്പെട്ട രഹസ്യമായ ‘പദം’ അല്ലെങ്കിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ നിലയിലേക്കു നീങ്ങുന്നു എന്ന് വരച്ചുകാട്ടുന്നു.
Mantra 1
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥
ദക്ഷിണാ—ശുദ്ധവിവേകവും യജ്ഞദക്ഷമായ അർപ്പണശക്തിയും—പ്രവാഹത്തിലേക്ക് വിടപ്പെടുന്നു; ശൂഷ്മവാൻ സിദ്ധിസ്ഥാനം തേടി വരുന്നു. ജാഗരൂകനായി, ദ്രുഹയും രക്ഷസ്സും എന്ന വൈരാന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് കാക്കുന്നു. ഹരിവർണ്ണ സോമൻ തന്റെ ദീപ്തമായ അലങ്കാരം ഒരുക്കുന്നു; ആവരണമായി ചമൂകളിൽ ബ്രഹ്മത്തെ ശുദ്ധിക്കായി വിരിക്കുന്നു.
Mantra 2
प्र कृष्टिहेव शूष एति रोरुवदसुर्यं वर्णं नि रिणीते अस्य तम् । जहाति वव्रिं पितुरेति निष्कृतमुपप्रुतं कृणुते निर्णिजं तना ॥
പ്രേരകബലത്തോടെ അവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു—ജനങ്ങൾക്കായി നിലം ജയിക്കുന്നവനെപ്പോലെ; ഗർജ്ജനത്തോടെ അസുര്യവർണ്ണമായ ഒട്ടിപ്പിടിച്ച ഇരുട്ടിനെ അഴിച്ചെറിയുന്നു. ആവരണമായ വവ്രി ഉപേക്ഷിച്ച് പിതാവിന്റെ ഒരുക്കിയ ധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; തന്റെ തന്നെ തനയാൽ ശുദ്ധികരിക്കുന്ന നിർണിജം അവൻ സ്വയം നിർമ്മിക്കുന്നു.
Mantra 3
अद्रिभिः सुतः पवते गभस्त्योर्वृषायते नभसा वेपते मती । स मोदते नसते साधते गिरा नेनिक्ते अप्सु यजते परीमणि ॥
അദ്രി (കല്ലുകൾ)കൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞ സോമൻ ഗഭസ്തി—പിടിക്കുന്ന കൈകളിൽ ഒഴുകുന്നു; വൃഷൻപോലെ ശക്തിമാനായി, നഭസ്—വിശാലതകൊണ്ട് മതി (ചിന്ത)യെ വിറപ്പിച്ച് ജാഗ്രതയിലേക്കുയർത്തുന്നു. അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു, നസത്യനെപ്പോലെ സമീപിച്ചു ഗിരാ—പ്രേരിത വാക്കുകൊണ്ട് സിദ്ധി നേടുന്നു; അപ്സു—ജലങ്ങളിൽ ശുദ്ധനായിട്ട്, പരിമണി—ചുറ്റപ്പെട്ട പരിപൂർണതയിൽ യജ്ഞാരാധന അർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 4
परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥
ദ്യുക്ഷ—പ്രകാശമുള്ളവനെ ചുറ്റി, സഹസ്—ശക്തിയുടെ പർവ്വതബലത്തിൽ വളർന്നവനിലേക്കു, മധു—മധുരരസം അവർ ഹർമ്യ—ഗൃഹത്തിന്റെ ധാരണസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ഒഴുക്കുന്നു. അവനിൽ ഗാവഃ—കിരണ-ഗോവുകൾ, സുഹുത—സുനിവേദിത പാനം കുടിക്കുന്നവർ, ഊധനി—സ്തനത്തിൽ; മൂർധനിൽ അഗ്രിയ—അഗ്രസ്ഥ സമ്പത്തിനെ വരീമഭിഃ—പ്രചുര അളവുകളാൽ കലർത്തുന്നു.
Mantra 5
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥
സമീ—ഒരുമിച്ച് അവർ അവനെ രഥംപോലെ, ഭുരിജ—പ്രചുരബലമുള്ളവനായി, മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു—അദിതിയുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ ദശ സ്വസാരഃ—പത്ത് സഹോദരിമാർ. അവൻ വന്ന് ഗോറപീച്യ—കിരണത്തിന്റെ ഗൂഢാസനത്തിലേക്ക് തള്ളിപ്പോകുന്നു; കാരണം മതുഥാ—ജ്ഞാനിയായ ശില്പികൾ അവനുവേണ്ടി ആ ഗൂഢ പദം—പടി ജനിപ്പിച്ചു.
Mantra 6
श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥
ശ്യേനൻ (പരുന്ത്) തന്റെ യോനി—വാസസ്ഥാനം—തിരയുന്നതുപോലെ, ദേവൻ (സോമൻ) ധിയാൽ നിർമ്മിതമായ സദനം, ഹിരണ്യമയമായ ആസനമുള്ള വിശ്രമസ്ഥലം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രിയ ഗിരാ (സ്തുതി-വാക്ക്)യോടെ അവർ അവനെ ബർഹിഷി (യജ്ഞപുല്ലിൽ) പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; വേഗമുള്ള അശ്വംപോലെ യജ്ഞിയൻ (യജ്ഞയോഗ്യൻ) അവൻ ദേവന്മാരിലേക്കു സമീപിക്കുന്നു.
Mantra 7
परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥
ദൂരത്തോളം അവൻ വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—ദിവ്യാകാശത്തിന്റെ അരുഷ (ചെമ്പുവർണ്ണ) കവി, ബലവാൻ വൃഷഭൻ, ത്രിപൃഷ്ഠൻ (മൂന്നു പൃഷ്ഠമുള്ളവൻ), കിരണങ്ങളെ തേടുന്നവൻ. സഹസ്ര നീതികളോടെ (ആയിരം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളോടെ) യതി (യാത്രികൻ) അവൻ മുന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു; റേഭൻ (ഗായകൻ)പോലെ, മുമ്പേ കടന്നുപോയ അനേകം ഉഷസ്സുകളിലൂടെ അവൻ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു.
Mantra 8
त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य स यत्राशयत्समृता सेधति स्रिधः । अप्सा याति स्वधया दैव्यं जनं सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया ॥
അവൻ തനിക്കായി തീക്ഷ്ണവും ജ്വലിക്കുന്നതുമായ രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവന്റെ വർണ്ണം പ്രഖരമാകുന്നു. അവൻ എവിടെ ശയിച്ചുവോ, ശരിയായ സംയോജനത്താൽ സമൃത (പൂർണ്ണ)മായ അവിടത്ത്, സ്രിധഃ—സൗഹാർദ്ദഭംഗകരെ—അവൻ അകറ്റുന്നു. സ്വധാ (അന്തര്നിയമം)കൊണ്ട് അവൻ അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ) സഞ്ചരിച്ചു ദൈവ്യ ജന (ദിവ്യജനസമൂഹം)വരെ എത്തുന്നു; സുഷ്ടുതി (പരിപൂർണ്ണ സ്തുതി)യോടെ സമീപിക്കുന്നു, ഗോഅഗ്രയാ—അഗ്ര കിരണങ്ങൾ/ആദ്യപ്രകാശം—സഹിതം ഒന്നിക്കുന്നു.
Mantra 9
उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥
കാളപോലെ കൂട്ടങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ഗർജ്ജിച്ചു മുഴക്കുന്നു; തന്റെ തേജസ്സുകളെ സൂര്യനിൽ അധിഷ്ഠിതമാക്കി. ദിവ്യമായ സുപർണൻ—സുന്ദരചിറകുള്ള ശക്തി—ഭൂമിയിലേക്കു താഴെ നോക്കുന്നു; സോമൻ തന്റെ ക്രതു (ചേതനസങ്കൽപം)കൊണ്ട് ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ ജന്മങ്ങളെയും ജീവികളെയും നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
It praises Soma while he is being purified through the filter, describing him as a bright, powerful force that protects the ritual and turns the offering into divine strength and clarity.
Dakṣiṇā represents the right, effective act of offering (and the sacred fee that completes the rite), while Brahman is the mantra-power. The hymn says Soma’s purification works through both: correct action and potent speech.
In ritual terms it is Soma’s destined station reached through proper pressing and filtering. In inner terms it suggests a secret level of clarity or light that becomes accessible when the mind and speech are purified.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.