
Sukta 9.72
Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Soma Pavamāna.
Likely Jagatī (to be metrically confirmed).
ಈ ಸೋಮ ಪವಮಾನ ಸ್ತೋತ್ರವು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸೋಮವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ: ಅವನು ಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಸುರಿಯಲ್ಪಡುವಾಗ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮನು ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯ ಜಾಗೃತಿಕರ್ತ, ಋತದ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮದ) ಆಸನದಲ್ಲಿ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವವನು, ಮತ್ತು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಧನ-ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ದಾನಿಸುವವನು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
हरिं मृजन्त्यरुषो न युज्यते सं धेनुभिः कलशे सोमो अज्यते । उद्वाचमीरयति हिन्वते मती पुरुष्टुतस्य कति चित्परिप्रियः ॥
ಅವರು ಹರಿತ-ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಸೊಮನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಂಪು-ಸುವರ್ಣ ಅಶ್ವದಂತೆ ಅವನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಧೇನುಗಳ ಧಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸುರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸೊಮನು ತನ್ನ ಭಾವನಾಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ವಾಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಮತಿಯನ್ನು ಚಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬಹುಸ್ತುತ ದೇವನಿಗೆ ಅವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪ್ರಿಯ—ಅಂತರಂಗ ಪ್ರಿಯ—ನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
साकं वदन्ति बहवो मनीषिण इन्द्रस्य सोमं जठरे यदादुहुः । यदी मृजन्ति सुगभस्तयो नरः सनीळाभिर्दशभिः काम्यं मधु ॥
ಅನೇಕ ಮನುಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಸೊಮದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಜಠರದಲ್ಲಿ—ಅಂತರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ—ದುಹಿದಾಗ. ಸುಗಭಸ್ತರಾದ ನರರು ಒಂದೇ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ದಶ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಕಾಮ್ಯ ಮಧು—ಆನಂದದ ಇಚ್ಛಿತ ಮಧು—ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡುತ್ತದೆ.
Mantra 3
अरममाणो अत्येति गा अभि सूर्यस्य प्रियं दुहितुस्तिरो रवम् । अन्वस्मै जोषमभरद्विनंगृसः सं द्वयीभिः स्वसृभिः क्षेति जामिभिः ॥
ಅಶ್ರಾಂತವಾಗಿ ಅವನು ಗೋಗಳನ್ನು (ಕಿರಣಗಳನ್ನು) ಮೀರಿ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನತ್ತೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಲು ದೋಹುವ ಪುತ್ರಿಯ ನಾದವನ್ನು ದಾಟಿ. ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವಾಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಗ್ರಾಹಕನು ಅವನಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ಎರಡು ಸಹೋದರಿ-ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಸಜಾತೀಯರಾದ ಜಾಮಿಭಿಃ—ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
नृधूतो अद्रिषुतो बर्हिषि प्रियः पतिर्गवां प्रदिव इन्दुॠत्वियः । पुरंधिवान्मनुषो यज्ञसाधनः शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते ॥
ನರರಿಂದ ಶುದ್ಧಿಗೊಂಡು, ಅದ್ರಿ (ಕಲ್ಲು)ಯಿಂದ ಪಿಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಿಯ ಇಂದು ಬರ್ಹಿಷಿ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಮೇಲೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಗವಾಂ (ಕಿರಣ/ಗೋ)ಗಳ ಪತಿ, ಪ್ರದಿವ (ವಿಶಾಲ ಆಕಾಶ)ದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಋತ್ವಿಯ (ವಿಧಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ). ಪುರಂಧಿವಾನ್—ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದವನು—ಮನುಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ಯಜ್ಞಸಾಧನ (ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು) ಆಗಿ, ಶುಚಿ ಧಿಯಾ (ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಬುದ್ಧಿ)ಯೊಂದಿಗೆ, ಓ ಇಂದ್ರ, ನಿನಗಾಗಿ ಸೋಮ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
Mantra 5
नृबाहुभ्यां चोदितो धारया सुतोऽनुष्वधं पवते सोम इन्द्र ते । आप्राः क्रतून्त्समजैरध्वरे मतीर्वेर्न द्रुषच्चम्वोरासदद्धरिः ॥
ಮನುಷ್ಯರ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತನಾಗಿ, ಸುತ ಸೋಮನು ತನ್ನದೇ ಆನಂದ-ನಿಯಮದಂತೆ ನಿನಗಾಗಿ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅಧ್ವರ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕ್ರತುಗಳನ್ನು (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು) ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದೀ; ಪಕ್ಷಿಯು ತನ್ನ ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ, ಹರಿತವರ್ಣನಾದ ಹರಿಯು ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 6
अंशुं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितं कविं कवयोऽपसो मनीषिणः । समी गावो मतयो यन्ति संयत ऋतस्य योना सदने पुनर्भुवः ॥
ಗುಡುಗುವಂತೆ ಘೋಷಿಸುವ, ಅಕ್ಷಯವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಂಶುವನ್ನು ಅವರು ಹಾಲೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ—ಕವಿಗಳು, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಮಣೀಷೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಋಷಿಗಳು. ಒಂದಾಗಿ ಗಾವಃ (ಕಿರಣಗಳು) ಮತ್ತು ಮತಯಃ (ಚಿಂತನಾ-ಪ್ರವಾಹಗಳು) ಸಂಯಮಿತ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ—ಋತಸ್ಯ ಯೋನಿಗೆ, ಆ ಸದನಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಭವ, ಪುನಃ-ಉದ್ಭವವು, ನವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 7
नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवोऽपामूर्मौ सिन्धुष्वन्तरुक्षितः । इन्द्रस्य वज्रो वृषभो विभूवसुः सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥
ಪೃಥಿವಿಯ ನಾಭಿಯಂತೆ, ಮಹಾ ದ್ಯೌನ ಧರುಣ (ಅಚಲ ಆಧಾರ)ದಂತೆ, ಅಪಾಂ ಊರ್ಮಿ (ಜಲತರಂಗ)ದಲ್ಲಿ—ಸಿಂಧುಗಳೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ—ಸೋಮನು ಸುರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರ, ಬಲದ ವೃಷಭ, ವಿಭೂವಸು (ವಿಸ್ತಾರ ಧನವಂತ)—ಆ ಚಾರು ಮತ್ಸರ (ಮಧುರ ಉಲ್ಲಾಸ) ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 8
स तू पवस्व परि पार्थिवं रजः स्तोत्रे शिक्षन्नाधून्वते च सुक्रतो । मा नो निर्भाग्वसुनः सादनस्पृशो रयिं पिशङ्गं बहुलं वसीमहि ॥
ಓ ಸುಕ್ರತು (ಸತ್ಕಾರ್ಯಸಂಕಲ್ಪವಂತ) ಸೋಮಾ! ನೀನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಹರಿದು, ಪಾರ್ಥಿವ ರಜಸ್ಸನ್ನು (ಭೂಲೋಕದ ಧೂಳನ್ನು) ಸುತ್ತುವರಿದು ಪ್ರವಹಿಸು; ನಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನೂ ಶ್ರಮಿಸುವವನನ್ನೂ ಬೋಧಿಸು. ಓ ವಸುಗಳ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನೇ! ನಮ್ಮನ್ನು ಧನನಿಧಿಯಿಂದ ವಂಚಿಸಬೇಡ; ನಾವು ಪಿಶಂಗ (ಕೇಸರಿ-ವರ್ಣದ) ಬಹುಳವಾದ, ಬಹುರೂಪ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ರಯಿ (ಐಶ್ವರ್ಯ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರೋಣ.
Mantra 9
आ तू न इन्दो शतदात्वश्व्यं सहस्रदातु पशुमद्धिरण्यवत् । उप मास्व बृहती रेवतीरिषोऽधि स्तोत्रस्य पवमान नो गहि ॥
ಓ ಇಂದು (ಸೋಮಾ)! ಶತದಾತು—ನೂರಾರು ದಾನಗಳನ್ನು ತರುವವನೇ—ಅಶ್ವ್ಯಂ (ಅಶ್ವಬಲ/ಅಶ್ವಸಂಪತ್ತು) ಸಹಿತ; ಸಹಸ್ರದಾತು—ಸಾವಿರ ದಾನಗಳನ್ನು ತರುವವನೇ—ಪಶುಮತ್ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯವತ್ (ಸುವರ್ಣಪ್ರಭಾ/ಸುವರ್ಣಸಂಪತ್ತುಳ್ಳ) ಆಗಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಾ. ಬೃಹತೀ ಮತ್ತು ರೇವತೀ ಇಷಃ (ಪೋಷಕ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು/ಉತ್ಸಾಹಧಾರೆಗಳು) ನಮ್ಮತ್ತ ಸಮೀಪಿಸಲಿ; ಓ ಪವಮಾನ! ನಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಆಸನಗೊಳ್ಳು.
It praises Soma as he is purified through the filter and poured into the vessel with milk, and it asks him to inspire the worshipper and grant abundance.
In Vedic symbolism, purified Soma is not only a ritual drink; he is also the power that awakens inspired speech (vāc) and sets the mind’s insight (matī) in motion.
It refers to the source or seat of cosmic truth and order (Ṛta), where life and right becoming are renewed; the hymn says Soma leads energies and thoughts toward that renewing center.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.