Sukta 71
Sukta 9.71
Traditionally attributed in Book 9 to Soma-Pavamāna seers; specific r̥ṣi for 9.71 varies by Anukramaṇī tradition (often listed under Pavitra/Āṅgirasa lineages).
Likely Jagatī (common in Soma Pavamāna hymns), pending pada-count verification for this specific mantra.
अयं सोमपवमानसूक्तः सोमं पिष्टं पवित्रेण पूयमानं स्तौति—स जागरूकः प्रभामयः शक्तिरिव भवन् यज्ञं द्रुहः (विकृत्याः) रक्षोभ्यश्च रक्षति। अस्य शुद्धिः दक्षिणया (सम्यग्दक्षिणया/कौशलेन) ब्रह्मणा च (मन्त्रबलena) संबध्यते; शुद्धः सोमः तेजसा स्वं परिधानं कृत्वा देवैः गूढं दिव्यतया सिद्धं ज्योतिषः पदं वा स्थानं प्रति गच्छतीति चित्र्यते।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥ दक्षिणा सृज्यते—सा शुष्म्या सती आसदं वेति; जागृविः सती द्रुहः रक्षसश्च पाति। हरिः सोमः नभस्पयम् उपशं (दीप्तम् अलङ्कारम्) कृणुते; चमुयोः उपस्तिरे इव ब्रह्मणः निर्णिजे (शुद्ध्यै) आवरणं वितनोति।
Mantra 2
प्र कृष्टिहेव शूष एति रोरुवदसुर्यं वर्णं नि रिणीते अस्य तम् । जहाति वव्रिं पितुरेति निष्कृतमुपप्रुतं कृणुते निर्णिजं तना ॥
प्र कृष्टिहेव शूष एति रोरुवदसुर्यं वर्णं नि रिणीते अस्य तम् । जहाति वव्रिं पितुरेति निष्कृतमुपप्रुतं कृणुते निर्णिजं तना ॥ स कृष्टिहा इव शूषेण प्र एति; रोरुवन् अस्य तमः—असुर्यं वर्णम्—नि रिणीते। स वव्रिं जहाति, पितुः निष्कृतं गृहं प्रति एति; तना (स्वेनैव) निर्णिजं शुद्ध्यै उपप्रुतं कृणुते।
Mantra 3
अद्रिभिः सुतः पवते गभस्त्योर्वृषायते नभसा वेपते मती । स मोदते नसते साधते गिरा नेनिक्ते अप्सु यजते परीमणि ॥
अद्रिभिः सुतः पवते गभस्त्योः; वृषायते, नभसा वेपते मती। स मोदते, नसते साधते गिरा; नेनिक्तेऽप्सु यजते परिमणि॥
Mantra 4
परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥
परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम्। आ यस्मिन् गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः॥
Mantra 5
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ। जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन्॥
Mantra 6
श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥
श्येन इव स्वां योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्यमयमासदं देव एषति। ए एनं बर्हिषि प्रियया गिरा प्रेरयन्ति; अश्व इव शीघ्रः स देवाँ अभ्येति यज्ञियः॥
Mantra 7
परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥
परा व्यक्तोऽरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठोऽनविष्ट गा अभि। सहस्रणीति॒र्यतिः परायती; रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति॥
Mantra 8
त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य स यत्राशयत्समृता सेधति स्रिधः । अप्सा याति स्वधया दैव्यं जनं सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया ॥
त्वेषं रूपं कृणुते वर्णो अस्य; स यत्राशयत् समृता सेधति स्रिधः। अप्सु याति स्वधया दैव्यं जनं; सं सुष्टुती नसते सं गोअग्रया॥
Mantra 9
उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥
उक्षेव यूथा परियन् अरावीत्; अधि त्विषीरधित सूर्यस्य। दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां; सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः॥
Inside Sukta 71
How it unfolds
- Where it opens
Dakṣiṇā is set in motion and Soma arrives powerfully at the ritual seat, wakeful and guarding against distortion and darkness.
- Development
Soma’s purification is depicted as adornment and cosmic covering; his flow is coordinated by divine agencies (often imaged as ‘sisters’) that urge him like a strong chariot toward a hidden station.
- Climax
Soma reaches the secret step/seat of light prepared by the wise, and his splendour is set upon/with the Sun—purification becomes cosmic illumination.
- Where it settles
As a divine, fair-winged power he looks down upon earth; Soma, with deliberate will (kratu), surveys beings and births, sealing the rite with ordered, luminous awareness.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionMediator of vitality and illumination: Soma quickens the gods, strengthens the rite, drives away hostile powers, and connects terrestrial pressing to solar radiance and cosmic order.
- Inner significanceThe clarified mind-force: purification of impulses into discernment (dakṣiṇā), speech into effective mantra (brahman), and desire into luminous, life-supporting energy.
The seer
- Soma-Pavamāna seer(s) (Anukramaṇī varies; often placed in Pavitra/Āṅgirasa streams)Pavitra / Āṅgirasa-associated (varies by Anukramaṇī tradition) · Book 9’s specialized vision of Soma as a self-purifying, mantra-animated deity whose flow through the filter becomes a model of inner clarification and ritual efficacy.
Famous verses
आ दक्षिणा सृज्यते शुष्म्यासदं वेति द्रुहो रक्षसः पाति जागृविः । हरिरोपशं कृणुते नभस्पय उपस्तिरे चम्वोर्ब्रह्म निर्णिजे ॥समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥Attributes of the deity
- Self-purifying (pavamāna) flow
- Vigilant protector against druḥ and rakṣas
- Luminous/tawny radiance (hari)
- Mantra-bearing power (brahman)
- Linked to Aditi’s ordering vastness and to solar splendour
- Seeker of a hidden/secret station (pada) of light
Also by this seer
- Numerous Soma-Pavamāna hymns across Mandala 9 attributed to Pavamāna-focused seers in different Anukramaṇī lists
- Development of Soma imagery around pavitra (filter), camū (cups), and brahman (mantric force) as operative ritual power
The rite, step by step
- Press Soma (abhiṣava) and mix/prepare the juice according to the rite
- Filter through the pavitra (wool/strainer), chanting to invoke self-purification and vigilance
- Fill and consecrate the two cups (camū), establishing brahman as the purifying ‘robe’
- Offer Soma to the deities with dakṣiṇā (right offering/skill) and protective intention
- Conclude with affirmations of Soma’s radiance and his surveying, ordering intelligence (kratu)
Offerings
- Filtered Soma juice
- Oblations accompanying Soma (as prescribed in Soma rites)
- Dakṣiṇā (priestly gift/ritual fee, also invoked as sacred efficacy)
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being purified through the filter, describing him as a bright, powerful force that protects the ritual and turns the offering into divine strength and clarity.
Dakṣiṇā represents the right, effective act of offering (and the sacred fee that completes the rite), while Brahman is the mantra-power. The hymn says Soma’s purification works through both: correct action and potent speech.
In ritual terms it is Soma’s destined station reached through proper pressing and filtering. In inner terms it suggests a secret level of clarity or light that becomes accessible when the mind and speech are purified.
Ask anything about Sukta 71 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
