
Sukta 7.33
Vasiṣṭha (self-referential; addressed to Vasiṣṭhas)
Triṣṭubh (probable for RV 7.33)
ಋಗ್ವೇದ 7.33 ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಸೂಚಕ ವಸಿಷ್ಠ ಸೂಕ್ತ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಗಣವನ್ನು ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ದರ್ಭೆ) ಸುತ್ತ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು, ಯಜ್ಞವಿಧಿಯನ್ನೂ ಗಾಯಕನನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸಾಗರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ, ವಾತನಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಸಮೂಹ ಪೌರೋಹಿತ್ಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಸ್ತೋಮ (ಸ್ತುತಿ) ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಫಲಪ್ರದತೆಯಿಗೂ ತಲುಪುವಂತೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪೀಡನ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಗ್ರಾವನ್, ಉಕ್ಥ, ಸಾಮನ್) ಅನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಯಜ್ಞಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ‘ಮಾರ್ಗಭೇದಕ’ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥
ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಜಟೆಗಳಿರುವ ಅವರು ಧಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆನಂದದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ ಒತ್ತಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಬರ್ಹಿಷ್ (ಪವಿತ್ರ ಹುಲ್ಲು) ಸುತ್ತಲಿನ ನರರನ್ನು ಆವರಿಸಿ: ಓ ವಸಿಷ್ಠರೇ, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಡಿ.
Mantra 2
दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥
ದೂರದಿಂದ ಅವರು ಪೀಡಿತ ಸೋಮದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದರು; ಆವರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೂ ದಾಟಿ, ಆ ಉಗ್ರನನ್ನು. ಪಾಶದ್ಯುಮ್ನ ವಾಯತನು ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು—ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
Mantra 3
एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥
ಹೀಗೆಯೇ—ಈ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು; ಹೀಗೆಯೇ—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಭೇದನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಹೀಗೆಯೇ—ದಶರಾಜ್ಞ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಓ ವಸಿಷ್ಠರೇ, ನಿಮ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮ (ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ)ಯಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಸುಧಾಸನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು.
Mantra 4
जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥
ಓ ನರರೇ, ಪಿತೃಗಳ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ನೀವು ಪ್ರಿಯರಾದಿರಿ; ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷ (ಸ್ಥಿರ ನಿಯಮ)ಕ್ಕೆ ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಶಕ್ವರೀ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ನಾದದೊಂದಿಗೆ, ಓ ವಸಿಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಶೂಷ್ಮ (ಬಲ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಿರಿ.
Mantra 5
उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥
ಸ್ವರ್ಗದವರೆಗೆ ಏರಿದವರಂತೆ, ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬೇಡುವವರು ದಶರಾಜ್ಞ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದರು. ಸ್ತುತಿಸುವ ವಸಿಷ್ಠನ ವಾಣಿಯನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಕೇಳಿದನು; ತೃತ್ಸುಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು—ಋತಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಲೋಕವನ್ನು—ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Mantra 6
दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥
ದಂಡಗಳಂತೆ ದೃಢವಾಗಿ, ಗೋ-ಜನಿತ (ಕಿರಣ-ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ) ಭರತರು—ಇನ್ನೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರು—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತರು. ವಸಿಷ್ಠನು ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕ (ಪುರಏತಾ) ಆಯಿತನು; ಆಗ ತೃತ್ಸುಗಳ ಜನಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಋತಬದ್ಧ ಬಲದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು.
Mantra 7
त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭವನದ ಬೀಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ; ಮೂರು ಆರ್ಯ ಪ್ರಜಗಳು—ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಶಿರಸ್ಸು ಜ್ಯೋತಿ. ಮೂರು ಘರ್ಮಗಳು (ತಾಪ-ಶಕ್ತಿಗಳು) ಉಷಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಡಿಗರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಸಿಷ್ಠರು ತಿಳಿದು, ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 8
सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥
ಸೂರ್ಯನು ಅವರ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವಂತೆ, ಸಮುದ್ರದ ಮಹಿಮೆ ಆಳವೂ ವಿಶಾಲವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ, ಗಾಳಿ ಅಪ್ರತಿಹತ ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವಂತೆ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಹೇ ವಸಿಷ್ಠರೇ, ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ತಲುಪಲೆಂದು ಹೊರಟಿದೆ.
Mantra 9
त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥
ಅವರು ಹೃದಯದ ಗುಪ್ತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವಿವೇಕದ ಪ್ರಕೆತಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಹಸ್ರ-ಶಾಖೆಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಮನ ನಿಯಮದಿಂದ ತಣಿದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ನೇಯುತ್ತಾ, ವಸಿಷ್ಠರು ಅಪ್ಸರಸೆಯರ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 10
विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥
ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು ನಿನ್ನನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್-ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ, ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಜಿಹಾನವಾಗುವ (ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ) ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಕಂಡಾಗ, ಅದು ನಿನ್ನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಹೇ ವಸಿಷ್ಠ. ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮವು—ಅಗಸ್ತ್ಯನು ನಿನ್ನನ್ನು ಜನರಿಗಾಗಿ ಹೊರತಂದುಕೊಟ್ಟಾಗ—ಋತದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸಮೂಹಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ.
Mantra 11
उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥
ಮತ್ತು ನೀನು, ಹೇ ವಸಿಷ್ಠ, ಮೈತ್ರಾವರುಣ (ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಋತ್ವಿಜ) ಆಗಿರುವೆ; ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಉರ್ವಶಿಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನು. ದೈವೀ ಬ್ರಹ್ಮ (ವಾಣಿ) ಯಿಂದ ಜಾರಿದ ಒಂದು ಬಿಂದು—ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪುಷ್ಕರ-ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
Mantra 12
स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥
ಅವನು ಪ್ರಕೇತ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವಿವೇಕಿ—ಉಭಯದ (ಮೇಲಿನದು-ಕೆಳಗಿನದು, ಒಳಗಿನದು-ಹೊರಗಿನದು) ತಿಳಿದವನು; ಸಹಸ್ರದಾನ, ಮತ್ತು ಸದಾನ—ಸತತ ಧಾರಕ. ಯಮನ ತಣಿದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ನೇಯಲು ಬಯಸುತ್ತ, ಅಪ್ಸರಾಸರನ್ನು ಪರಿವೃತನಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಜನಿಸಿದನು.
Mantra 13
सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥
ಸತ್ರದಲ್ಲೇ, ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ, ಅವರು ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಸುರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣ-ಆತ್ಮ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಋಷಿಯನ್ನು ಅವರು ‘ವಸಿಷ್ಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿತನಾದವನು.
Mantra 14
उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥
ಅವನು ಉಕ್ಥ (ಸ್ತುತಿ-ಹಿಮ್ನ)ವನ್ನೂ, ಸಾಮ (ಗಾನ)ವನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗ್ರಾವಾಣ (ಸೋಮ-ಪಿಷಣದ ಕಲ್ಲು)ವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ವಾಣಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮನದಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿರಿ; ಮಾರ್ಗ-ಭೇದಕ ವಸಿಷ್ಠನು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.
A vivid gathering scene: radiant, right-tressed ritualists press close, enlivening the poet’s inspiration; the singer rises and addresses the Vasiṣṭhas to stay near for protection (7.33.1).
The hymn expands from immediate ritual proximity to cosmic-scale validation—its force is compared to Sūrya’s light-bearing, the ocean’s deep greatness, and wind’s unstoppable motion (7.33.8), asserting that the stoma reaches its mark ‘by no other path.’
The stoma’s inevitability and directness: communal priestly power becomes a single current of illumination, depth, and propulsion that cannot be diverted from its intended recipients.
Ritual closure in soma idiom: the bearer of uktha and sāman, holding the pressing-stone, speaks at the fore; the community is urged to approach with glad assent as Vasiṣṭha ‘the path-breaker’ arrives (7.33.14).
na me dūrād avitave vasiṣṭhāḥ
sūryasyeva ... samudrasyeva ... vātasyeva
pratṛdo vasiṣṭhaḥ
The hymn primarily addresses the Vasiṣṭhas as a collective—Vasiṣṭha’s own priestly lineage and ritual community—asking them to come close, support the rite, and offer protection.
These images describe how the hymn should work: like the Sun it illuminates, like the Ocean it is deep and vast in power, and like the Wind it moves with unstoppable force to reach its intended goal.
They point to soma-sacrifice practice: uktha is the spoken recitation, sāman the chanted melody, and grāvan the pressing-stone. The verse depicts the priest leading from the front, carrying the rite forward with skill and authority.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.