Sukta 33

Mantra 1

श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥

ચમકતા, જમણી બાજુ બંધાયેલા કેશવાળા તેઓ વિચારને પોષતા મને આનંદિત કરે છે; હર્ષથી નજીક આવી દબાણ કરે છે. હું ઊભો થઈ બોલું છું, બર્હિષ (પવિત્ર ઘાસ)ની આસપાસ પુરુષોને આવરીને: હે વસિષ્ઠો, રક્ષણ માટે મારી પાસેથી દૂર ન રહો.

Mantra 2

दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥

દૂરથી તેમણે દબાવેલા સોમ વડે ઇન્દ્રને અહીં લાવ્યો; ઘેરનાર શક્તિઓને વટાવી, રક્ષિતને પણ પાર કરી, તે ઉગ્રને. પાશદ્યુમ્ન વાયતાએ દબાવેલા સોમમાંથી ઇન્દ્રે વસિષ્ઠોને પસંદ કર્યા—કર્મ માટે તેમને પોતાના કર્યા.

Mantra 3

एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥

એવાં જ તો—આ સહાયકો સાથે તેણે નદી પાર કરી; એવાં જ તો—આ સાથે તેણે ભેદને ઘાયલ કર્યો. એવાં જ તો—દશરાજ્ઞ યુદ્ધમાં, હે વસિષ્ઠો, તમારા બ્રહ્મ (પ્રેરિત વાણી) વડે ઇન્દ્રે સુદાસને રક્ષ્યો.

Mantra 4

जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥

હે નરો, પિતૃઓના બ્રહ્મ વડે તમે પ્રિય બન્યા; અવિનાશી અક્ષ (સ્થિર નિયમ)ને તમે ખરેખર હાનિ ન પહોંચાડી. જ્યારે શક્વરી છંદોમાં, વિશાળ નાદ સાથે, હે વસિષ્ઠો, તમે ઇન્દ્રમાં શૂષ્મ (બળ) સ્થાપિત કર્યું.

Mantra 5

उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥

જાણે સ્વર્ગ સુધી ઊંચે ઉઠ્યા હોય તેમ, તૃષાથી જન્મેલા અને આશ્રય શોધતા લોકોએ દશરાજ્ઞના યુદ્ધમાં પોતાના પ્રયત્ન-અગ્નિને પ્રજ્વલિત કર્યો. સ્તુતિ કરનાર વસિષ્ઠની વાણી ઇન્દ્રે સાંભળી; અને તૃત્સુઓ માટે વિશાળ અવકાશ—ઋતના માર્ગે ચાલનારને મુક્ત લોક—રચી આપ્યો.

Mantra 6

दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥

દંડા સમા દૃઢ, ગો-જનિત (કિરણ-જ્ઞાનથી જન્મેલા) ભરતો—હજી વૃદ્ધિમાં કુમળા—એકબીજામાં ગૂંથાયેલા, સઘન અને સુવ્યવસ્થિત ઊભા રહ્યા. અને વસિષ્ઠ અગ્રણી પુરએતા બન્યો; ત્યાર પછી તૃત્સુઓની પ્રજાઓ ખરેખર વિસ્તરી અને પોતાની ઋતબદ્ધ શક્તિમાં વધવા લાગી.

Mantra 7

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

ત્રણ જગતોમાં ભવનનું બીજ સ્થાપે છે; ત્રણ આર્ય પ્રજાઓ છે, જેમનું પ્રથમ શિખર જ્યોતિ છે. ત્રણ ઘર્મ (તાપ-શક્તિઓ) ઉષા સાથે સંગ કરે છે. આ સર્વને વસિષ્ઠો જાણે છે અને સમ્યક્ બોધમાં અનુસરે છે.

Mantra 8

सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥

જેમ સૂર્ય તેમનો પ્રકાશ વહેંચે છે અને આગળ ધપાવે છે, જેમ સમુદ્રની મહિમા ઊંડી અને વિશાળ છે, જેમ પવન અપ્રતિહત વેગે પ્રવર્તે છે—તેમ જ આ સ્તોત્ર, હે વસિષ્ઠો, અન્ય કોઈ માર્ગ વિના તમને અનુસરીને પહોંચવા માટે છે.

Mantra 9

त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥

તેઓ હૃદયના ગુપ્ત નિવાસમાં પ્રજ્ઞાના પ્રકાશમય પ્રકેતો દ્વારા વિચરે છે, સહસ્ર-શાખાવાળી વૃદ્ધિને સર્વત્ર આવરી લે છે. યમના નિયમથી તણાયેલ પરિધિને વણતાં, વસિષ્ઠો અપ્સરાઓની પાસે નજીક આવી બેઠા છે.

Mantra 10

विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥

જ્યારે મિત્ર-વરુણએ તને વિદ્યુત-જ્યોતિ સમે, પોતાને ચારે તરફ સંઘટિત કરતી પ્રકાશરૂપે જોયો, ત્યારે તે તારો એક જન્મ હતો, હે વસિષ્ઠ. બીજો ત્યારે હતો જ્યારે અગસ્ત્યએ તને પ્રજાઓ માટે બહાર લાવ્યો—ઋતના અગ્નિથી સમૂહજીવનની સેવા માટે.

Mantra 11

उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥

અને તું, હે વસિષ્ઠ, મૈત્રાવરુણ (મિત્ર-વરુણનો ઋત્વિજ) છે; હે બ્રહ્મન્, ઉર્વશીથી, મનમાંથી જન્મેલો છે. દૈવી બ્રહ્મ (વાણી) વડે પડેલો એક બિંદુ—સર્વ દેવોએ તને પુષ્કર-સરોવરમાં સ્થાપ્યો.

Mantra 12

स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥

તે પ્રકેત—પ્રકાશમાન વિવેકી—ઉભયનું (ઉપરનું અને નીચેનું, આંતર અને બાહ્ય) જાણનાર; સહસ્રદાન, અને સદાનો—સદા ધારક. યમના તાણેલા પરિધિને વણવા ઇચ્છતો, અપ્સરાઓને પરિભ્રમણ કરતો વસિષ્ઠ જન્મ્યો.

Mantra 13

सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥

સત્રમાં જ, જન્મે પ્રેરિત થઈ, નમસ્કારો વડે, તેમણે એક જ સામાન્ય રેતઃ કુંભમાં સિંચ્યું. ત્યાંથી મધ્યમાંથી પ્રાણ-આત્મા ઉપર ઉઠ્યો; ત્યાંથી જન્મેલા ઋષિને તેઓ ‘વસિષ્ઠ’ કહે છે—સત્યમાં સુસ્થિત.

Mantra 14

उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥

તે ઉક્થ (સ્તુતિ-હિમ્ન) ને ધારણ કરે છે, અને સામ (ગાન) ને પણ ધારણ કરે છે; ગ્રાવાણ (સોમ-પિષણનો પથ્થર) ધારણ કરીને તે અગ્રે પ્રગટ વાણી ઉચ્ચારે છે. પ્રસન્ન અને સંમત મનથી તેની પાસે નજીક આવો; માર્ગ-વિચ્છેદક વસિષ્ઠ તમારાં સુધી આવે છે.