
Sukta 7.33
Vasiṣṭha (self-referential; addressed to Vasiṣṭhas)
Triṣṭubh (probable for RV 7.33)
ऋग्वेदे ७.३३ सूक्तं वसिष्ठानाम् आत्मसन्दर्भयुक्तं स्तोत्रम्। तत्र वसिष्ठर्षिगणः बर्हिषि समीपं समागन्तुं, यज्ञं गायकं च रक्षितुं च आहूयते। सामूहिकं पौरोहित्यबलं प्रशंस्यते—सूर्य इव प्रकाशयत्, समुद्र इव विशालम्, वात इव प्रेरयत्—यथा स्तोमः स्वसमुदायं प्रति गच्छेत्, तत्र च फलवत्त्वं लभेत। उपसंहारे सोमाभिषवसम्बद्धं प्रपञ्चं (ग्रावाणः, उक्थम्, सामानि) स्मारयन् वसिष्ठं ‘पथो भेत्ता’ इव निरूपयति, यः यज्ञधारां पुरतः प्रवर्तयति।
Mantra 1
श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥
श्वित्यञ्चः दक्षिणतस्कपर्दाः धियं जिन्वासः हर्षेणाभि प्रामन्दुः। उत्तिष्ठन् अहं वचे—बर्हिषः परितो नॄन् परिगृह्य—हे वसिष्ठाः, अवितवे मे दूरात् मा वसत।
Mantra 2
दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥
दूरादिन्द्रमिह सुतसोमेनानयन्; तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम्। पाशद्युम्नस्य वायतस्य सुतात् सोमादिन्द्रो वसिष्ठानवृणीत—कर्मणे स्वान् अकरोत्।
Mantra 3
एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥
एवेनु कं सिन्धुमेभिस्ततार; एवेनु कं भेदमेभिर्जघान। एवेनु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वः, वसिष्ठाः—धियः शक्त्या।
Mantra 4
जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥
जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणाम्; अक्षं अव्ययं न किल रिषाथ। यच्छक्वरीषु बृहता रवेण इन्द्रे शुष्ममदधाता, वसिष्ठाः।
Mantra 5
उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥
उद्द्यामिव तृष्णजाः नाथितासो दाशराज्ञे वृतेषु स्वतेजः प्रादिध्युः। वसिष्ठस्य स्तुवतः स्तोत्रम् इन्द्रोऽश्रौषीत्, तृत्सुभ्य उरुं लोकं—ऋतगामिभ्यः स्वातन्त्र्यं पदम्—अकृणोत्।
Mantra 6
दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥
दण्डा इव दृढा गोअजनासो भरता अर्भकासः परिछिन्ना आसन्। वसिष्ठः पुरएता अभवत्; तदा तृत्सूनां विशोऽनुक्रमेण प्रथन्त, ऋतबलेन वर्धन्त च।
Mantra 7
त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥
त्रयः भुवनेषु रेतः कृण्वन्ति; तिस्रः प्रजा आर्याः ज्योतिरग्राः। त्रयो घर्मा उषसं सचन्ते; एतान् सर्वान् वसिष्ठा यथाविदो विदुरनु च यन्ति।
Mantra 8
सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥
सूर्यस्येव एषां ज्योतिः वहन् अग्रे नयति; समुद्रस्येव गभीरं महि॑मानं धारयति; वातस्येव अजेयप्रजवेन प्रवर्तते—एवं अयं स्तोमः, हे वसिष्ठाः, अन्येन न पथा, युष्मान् अन्वेतुं प्राप्तुं च प्रवर्तते।
Mantra 9
त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥
ते हृदयस्य निण्यं प्रकेतैः (दीप्तप्रज्ञाशक्तिभिः) सञ्चरन्ति, सहस्रवल्शं विस्तारम् अभि सं चरन्ति। यमेन ततम् परिधिं वयन्तः वसिष्ठाः अप्सरसः उप सेदुः।
Mantra 10
विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥
मित्रावरुणौ यदा त्वां विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं (स्वतः परितः समाहृतदीप्तिम्) अपश्यताम्, तत् ते जन्मोतैकं, हे वसिष्ठ। अपरं तु—यद् अगस्त्यः त्वां विशः आ जभार, ऋतस्य वह्निना लोकजीवनस्य सेवायै।
Mantra 11
उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥
उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठः, उर्वश्याः ब्रह्मन् मनसोऽधि जातः। द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वा अदधुः॥
Mantra 12
स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥
स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान् सहस्रदान उत वा सदानः। यमेन ततं परिधिं वयिष्यन् अप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः॥
Mantra 13
सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥
सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम्। ततो ह मान उदियाय मध्यात् ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम्॥
Mantra 14
उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥
उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति; ग्रावाणं बिभ्रत् अग्रे प्र वदति। उपैनम् आध्वं सुमनस्यमानाः; आ वः गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः।
A vivid gathering scene: radiant, right-tressed ritualists press close, enlivening the poet’s inspiration; the singer rises and addresses the Vasiṣṭhas to stay near for protection (7.33.1).
The hymn expands from immediate ritual proximity to cosmic-scale validation—its force is compared to Sūrya’s light-bearing, the ocean’s deep greatness, and wind’s unstoppable motion (7.33.8), asserting that the stoma reaches its mark ‘by no other path.’
The stoma’s inevitability and directness: communal priestly power becomes a single current of illumination, depth, and propulsion that cannot be diverted from its intended recipients.
Ritual closure in soma idiom: the bearer of uktha and sāman, holding the pressing-stone, speaks at the fore; the community is urged to approach with glad assent as Vasiṣṭha ‘the path-breaker’ arrives (7.33.14).
na me dūrād avitave vasiṣṭhāḥ
sūryasyeva ... samudrasyeva ... vātasyeva
pratṛdo vasiṣṭhaḥ
The hymn primarily addresses the Vasiṣṭhas as a collective—Vasiṣṭha’s own priestly lineage and ritual community—asking them to come close, support the rite, and offer protection.
These images describe how the hymn should work: like the Sun it illuminates, like the Ocean it is deep and vast in power, and like the Wind it moves with unstoppable force to reach its intended goal.
They point to soma-sacrifice practice: uktha is the spoken recitation, sāman the chanted melody, and grāvan the pressing-stone. The verse depicts the priest leading from the front, carrying the rite forward with skill and authority.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.