Rig Veda 7.33.7: Mandala 7, Sukta 33, Mantra 7

Sukta 7.33

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)

Devata: Uṣas (Dawn) and cosmic triads (fires/worlds/lights) as operative powers

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

Transliteration

tráyaḥ kṛṇvanti bhúvaneṣu rétas tisráḥ pra-jā́ ā́ryā jyótir-agrāḥ | tráyo gharmā́sa uṣásaṁ sacante sárvāṁ íttā́n ánu vidúr vasiṣṭhā́ḥ ||

Translation

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭವನದ ಬೀಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ; ಮೂರು ಆರ್ಯ ಪ್ರಜಗಳು—ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಶಿರಸ್ಸು ಜ್ಯೋತಿ. ಮೂರು ಘರ್ಮಗಳು (ತಾಪ-ಶಕ್ತಿಗಳು) ಉಷಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಡಿಗರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಸಿಷ್ಠರು ತಿಳಿದು, ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रयः: three
• त्रयः: कर्तृ
• Type: Adjective/Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रय

• कृण्वन्ति: they make / produce
• कृण्वन्ति: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• भुवनेषु: in the worlds
• भुवनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू)

• रेतः: seed, semen
• रेतः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• तिस्रः: three (f.)
• तिस्रः: कर्तृ
• Type: Adjective/Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ

• प्रजाः: creatures, progenies
• प्रजाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• आर्याः: noble, Aryan
• आर्याः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्तृ/विधेय
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• अग्राः: foremost, having light in front
• अग्राः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• त्रयः: three
• त्रयः: कर्तृ
• Type: Adjective/Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रय

• घर्मासः: hot seasons / heats (gharmas)
• घर्मासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: घर्म (प्रातिपदिक)

• उषसम्: Dawn
• उषसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• सचन्ते: they accompany / follow
• सचन्ते: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सच् (समवाये/अनुगमने)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: सम्बन्ध/निपात (अवधारणार्थः)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• तान्: those
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अनु: after, in accordance with
• अनु: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• विदुः: they have known / know
• विदुः: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने)

• वसिष्ठाः: the Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s clan/seers)
• वसिष्ठाः: कर्तृ
• Type: Noun (Proper)
• Root: वसिष्ठ (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)