Rig Veda Sukta 33
Mandala 7Sukta 3314 Mantras

Sukta 33

Sukta 7.33

Rishi

Vasiṣṭha (self-referential; addressed to Vasiṣṭhas)

Devata

Collective seer-band / ritual community (contextual); indirectly Indra-linked narrative in the following verses

Chandas

Triṣṭubh (probable for RV 7.33)

RV 7.33 এটা আত্ম-উল্লেখমূলক বসিষ্ঠ-সূক্ত, য’ত বসিষ্ঠ ঋষি-দলক বৰ্হিষ (পবিত্ৰ ঘাঁহ)ৰ কাষে কাষে একেলগে গোট খাই যজ্ঞ আৰু গায়কক ৰক্ষা কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে। ইয়াত সামূহিক পুৰোহিতীয় শক্তিৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে—সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান, সাগৰৰ দৰে বিস্তৃত, আৰু বায়ুৰ দৰে প্ৰেৰক—যাতে স্তোম (স্তোত্ৰ) নিজৰ লক্ষ্যিত সমাজলৈ পৌঁছি ফলপ্ৰসূ হয়। শেষত সোম-পেষণ-সংকুল (গ্ৰাৱণ, উক্থ, সামন) স্মৰণ কৰি বসিষ্ঠক ‘পথ-ভাঙনি’ কৰা নেতা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে, যিয়ে যজ্ঞধাৰাক আগলৈ আগবঢ়ায়।

Mantras

Mantra 1

श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥

উজ্জ্বল, সোঁফা-চুল ডাহিণ ফালে বাঁধা, ধী (প্ৰজ্ঞা/চিন্তা) জগাই তোলা তেওঁলোকে আনন্দেৰে মোৰ ওচৰলৈ আহি মোক উল্লসিত কৰিলে। উঠি দাঁড়াই মই ক’লোঁ—পবিত্ৰ বৰ্হিষৰ চাৰিওফালে থকা নৰসকলক ঘেৰি: হে বসিষ্ঠসকল, ৰক্ষাৰ বাবে মোৰ পৰা দূৰত নাথাকিবা।

Mantra 2

दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥

দূৰৈৰ পৰা সুত সোমেৰে ইন্দ্ৰক ইয়ালৈ আনিলে; আৱৰ্ত্তমান শক্তিসকলক অতিক্ৰম কৰি, ৰক্ষিত, ভয়ংকৰ উগ্ৰকো পাৰ হৈ। পাশদ্যুম্ন বায়তাই সুত কৰা সোমৰ পৰা ইন্দ্ৰই বসিষ্ঠসকলক বাছি ল’লে—কৰ্মৰ বাবে নিজৰ কৰি।

Mantra 3

एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥

এইদৰে সঁচাকৈয়ে এইসকল (সহায়) লৈ তেওঁ নদী পাৰ হ’ল; এইদৰে সঁচাকৈয়ে এইসকলেই লৈ ভেদক বধ কৰিলে। এইদৰে সঁচাকৈয়ে দশৰাজ্ঞ যুদ্ধত, হে বসিষ্ঠসকল, তোমালোকৰ ব্ৰহ্মণাই—প্ৰেৰিত বাক্যৰ শক্তিয়ে—ইন্দ্ৰই সুদাসক ৰক্ষা কৰিলে।

Mantra 4

जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥

হে নৰসকল, পিতৃসকলৰ ব্ৰহ্মণাই তোমালোকক প্ৰিয় কৰি তুলিলে; অব্যয় অক্ষ—অচল বিধান—তোমালোক সঁচাকৈয়ে আঘাত নকৰিলা। যেতিয়া শক্বৰী ছন্দত, বৃহৎ ৰৱে, তোমালোক ইন্দ্ৰত শুষ্ম—বল—স্থাপন কৰিলা, হে বসিষ্ঠসকল।

Mantra 5

उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥

যেন আকাশলৈ উঠি যোৱা যেন, তৃষ্ণাজাত আৰু আশ্ৰয়-সন্ধানীসকলে দাশৰাজ্ঞ-যুদ্ধত নিজৰ তপস্যা-অগ্নি জ্বলাই তুলিলে। স্তৱনকাৰ বশিষ্ঠৰ স্তোত্ৰ ইন্দ্ৰই শুনিলে, আৰু তৃত্সুসকলৰ বাবে বিস্তৃত স্থান—ধৰ্মপথগামীসকলৰ বাবে মুক্ত লোক—সৃষ্টি কৰিলে।

Mantra 6

दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥

দৃঢ় দণ্ডৰ দৰে, গোৱাজনা (উজ্জ্বল গাই—ৰশ্মি)ৰ পৰা জন্মা, বৃদ্ধি-অৱস্থাতো কিশোৰ ভৰতাসকল ঘনিষ্ঠভাৱে একেলগে থিয় আছিল। আৰু বশিষ্ঠ আগশাৰীৰ নেতা হ’ল; তেতিয়াই তৃত্সুসকলৰ জনসমূহ শৃঙ্খলিত বলত বিস্তাৰিত হৈ বৃদ্ধি পালে।

Mantra 7

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

তিনিজনে বিশ্বসমূহত ‘ভৱন’-ৰ বীজ স্থাপন কৰে; তিনিটা আৰ্য প্ৰজা—যাৰ প্ৰথম শিৰ ‘জ্যোতি’। তিনিটা ঘর্ম (তাপ-শক্তি) উষাৰ সৈতে সহচৰ হয়। এই সকলো বশিষ্ঠসকলেই জানে আৰু সঠিক বোধে অনুসৰণ কৰে।

Mantra 8

सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥

সূৰ্য্যৰ দৰে ইহঁতৰ জ্যোতি বহন কৰি আগবঢ়ায়; সাগৰৰ দৰে গভীৰ আৰু মহৎ মহিমা ধৰি ৰাখে; বায়ুৰ দৰে অদম্য প্ৰবাহেৰে ধাৱিত হয়—তেনে এই স্তোত্ৰ, হে বসিষ্ঠসকল, অন্য কোনো পথ নধৰি তোমালোকক অনুসৰণ কৰি পোৱাকৈ আগবঢ়ে।

Mantra 9

त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥

তেওঁলোকে হৃদয়ৰ গোপন স্থানত প্ৰকেত (উজ্জ্বল বোধ)-শক্তিৰে বিচৰণ কৰে, সহস্ৰ-শাখাযুক্ত বিস্তাৰক আৱৰি ধৰে। যমৰ বিধানে টান দিয়া পৰিধি বুনি, বসিষ্ঠসকলে অপ্সৰাসসকলৰ ওচৰলৈ উপনীত হৈছে।

Mantra 10

विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥

মিত্ৰ-বৰুণে যেতিয়া তোমাক বিদ্যুতৰ জ্যোতিৰ দৰে নিজৰ চাৰিওফালে একত্ৰিত হোৱা দীপ্তি ৰূপে দেখিলে, সেয়াই তোমাৰ জন্মসমূহৰ এটা, হে বসিষ্ঠ। আন এটা—যেতিয়া অগস্ত্যই তোমাক জনসমূহৰ বাবে আগবঢ়াই আনিলে, ঋতৰ অগ্নিশিখাৰে সামূহিক জীৱনক সেৱা কৰিবলৈ।

Mantra 11

उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥

আৰু তুমি মৈত্ৰাৱৰুণ, হে বসিষ্ঠ; উৰ্বশীৰ পৰা জন্মা, হে ব্ৰাহ্মণ, মনৰ পৰা উদ্ভূত। দিৱ্য ব্ৰহ্মবাণীৰে স্খলিত হোৱা এক বিন্দু—সেই বিন্দুক সকলো দেৱতাই পদ্ম-পুষ্কৰত তোমাক স্থাপন কৰিলে।

Mantra 12

स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥

সেই প্ৰকেত, উভয় দিশাৰ জ্ঞানী, সহস্ৰ-দানী আৰু সদা-ধাৰী। যমৰ টান খোৱা পৰিধি বুনিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, অপ্সৰাসকলক পৰি-ব্যাপ্ত কৰি বসিষ্ঠ জন্মিল।

Mantra 13

सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥

সত্ৰ-যজ্ঞত, জন্মতেই নমস্কাৰ-ক্ৰিয়াৰে উদ্দীপিত হৈ, একে সাধাৰণ ৰেতঃ কুম্ভত ঢালিলে। তাৰ মাজৰ পৰা প্ৰাণ-আত্মা ওপৰলৈ উঠিল; তাৰ পৰাই জন্মা ঋষিক ‘বসিষ্ঠ’ বুলি কয়।

Mantra 14

उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥

উক্ত-বহনকাৰী, সাম-বহনকাৰী—সেইজনেই ধৰে; গ্ৰাৱাণ (পেষণ-পাথৰ) ধৰি আগফালে উচ্চাৰণ কৰে। সুমন আৰু সম্মত মন লৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ আহক; পথ-ভাঙনি কৰা বশিষ্ঠ তোমালৈ আহে।

Frequently Asked Questions

The hymn primarily addresses the Vasiṣṭhas as a collective—Vasiṣṭha’s own priestly lineage and ritual community—asking them to come close, support the rite, and offer protection.

These images describe how the hymn should work: like the Sun it illuminates, like the Ocean it is deep and vast in power, and like the Wind it moves with unstoppable force to reach its intended goal.

They point to soma-sacrifice practice: uktha is the spoken recitation, sāman the chanted melody, and grāvan the pressing-stone. The verse depicts the priest leading from the front, carrying the rite forward with skill and authority.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App