Sukta 33

Mantra 1

श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥

Chamakdar log, baal side mein bandhe, mujhe khush kiya. Woh mere paas aaye aur sochne mein madad ki. Main utha aur bolne laga, yahan baith ke logon ko dekhta hoon. Vashisth log, mujhse door mat raho, meri madad karo.

Mantra 2

दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥

Logon ne door se Indra ko bulaya, Som ras de ke. Woh sab rukawatein paar karke aaye, bahut taakatwar the. Pasadyumna Vayata ne Som ras nikala, usme se Indra ne Vashisth logon ko chuna. Unhe apna banaya kaam ke liye.

Mantra 3

एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥

Indra ne Vashishth rishiyon ki madad se ek nadi paar karayi. Unhi logon ke saath usne Bheda naam ka dushman maara. Das rajaon ki ladayi mein Indra ne Sudas ko bachaya. Yeh sab Vashishth rishiyon ke shabd ki shakti se hua.

Mantra 4

जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥

Log tumhe apne baap-dada ke kaaran pasand karte the. Tumne dharam ko kabhi toda nahi, woh pakka tha. Jab tumne bade awaaz se Indra ki taakat badhayi, Vashishth rishiyon ne usme bal bhara.

Mantra 5

उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥

Das rajaon ki ladayi mein log itna josh mein the jaise aasman tak jaana ho. Vashishth rishi ki prarthana sun ke Indra ne unki madad ki. Usne Tritsu ke liye ek bada raasta banaya, jahan woh aaram se reh sakein.

Mantra 6

दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥

Bharat vansh ke log ek saath khade the, jaise lakdi ke dande. Woh abhi naye the, par pakke the. Vashishth rishi aage chal ke unka leader ban gaya. Phir Tritsu ke log fail gaye aur bade ho gaye.

Mantra 7

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

Duniya mein teen cheezein hain jo sabse zaroori hain. Pehli, paida hone ka beej. Dusra, acche ghar mein paida hona. Teesra, subah hone ka waqt. Vashishth rishi yeh teeno baatein jaante hain aur samajhte hain.

Mantra 8

सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥

Jaise Suraj apni roshni leke aage badhta hai, waise hi inki roshni hai. Jaise samundar mein badi gehraai hai, waise hi inka bada hai. Jaise hawa tez chalti hai, waise hi yeh stotra hai. Yeh stotra Vasishth rishiyon tak pahunchne ke liye hai, koi doosra rasta nahi.

Mantra 9

त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥

Yeh rishi dil ke andar ke gupt jagah ko jaante hain apni soch ki taakat se. Wahan ek ped hai jismein hazaaron daaliyan hain, uske paas jaate hain. Yeh Yam ke niyam ke hisaab se ek seema banate hain. Vasishth rishi Apsaraon ke paas pahunch jaate hain.

Mantra 10

विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥

Jab Mitra aur Varun ne tumhe dekha, tum bijli ki tarah chamak rahe the. Woh tumhara ek janam tha, Vasishth. Doosra janam tab hua jab Agastya ne tumhe paida kiya logon ke liye. Bhagwan ne tumhe logon ki seva ke liye banaya.

Mantra 11

उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥

Tum Mitra aur Varun ke bete ho, Vasishth. Tum Urvasi se paida hue, mann se. Ek boond gir gayi thi, bhagwan ki shakti se. Saare devtaon ne tumhe Pushkar sarovar mein rakh diya. Wahan se tumne rishi ki taakat paayi.

Mantra 12

स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥

Woh andar aur bahar dono taraf ki baat samajhta hai. Woh hazaaron logon ko deta hai aur sambhal ke rakhta hai. Woh Yam ke niyam ke hisaab se seema banana chahta hai. Vasishth rishi Apsaraon ke saath paida hua.

Mantra 13

सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥

Ek yagya mein sab ne mil ke ek kumbh mein beej dala. Us beej se ek urja upar uthi. Usi se Vasishtha rishi paida hue. Log unhe sach ka rishi maante hain.

Mantra 14

उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥

Vasishtha rishi yagya ke sab gaane aur mantra sambhalte hain. Woh aage se bolte hain aur sab sunate hain. Sab log khushi se unke paas aate hain. Woh rasta banate hain aur logon tak pahunchte hain.