Sukta 33

Mantra 1

श्वित्यञ्चो मा दक्षिणतस्कपर्दा धियंजिन्वासो अभि हि प्रमन्दुः । उत्तिष्ठन्वोचे परि बर्हिषो नॄन्न मे दूरादवितवे वसिष्ठाः ॥

దీప్తిమంతులు, కుడివైపు బంధించిన కపర్ద (జటా-గుచ్ఛం) కలవారు, ధీ (చింతనాశక్తి)ని పోషిస్తూ ఆనందంతో నా దగ్గరకు చేరి ఉల్లసించారు. నేను లేచి పలుకుతాను—బర్హిష్ (యజ్ఞతృణం) చుట్టూ ఉన్న నరులను పరివేష్టిస్తూ: ఓ వసిష్ఠులారా! రక్షణకై నన్ను దూరం చేయకండి.

Mantra 2

दूरादिन्द्रमनयन्ना सुतेन तिरो वैशन्तमति पान्तमुग्रम् । पाशद्युम्नस्य वायतस्य सोमात्सुतादिन्द्रोऽवृणीता वसिष्ठान् ॥

దూరం నుంచే వారు పిండిన సోమముతో ఇంద్రుణ్ణి ఇక్కడికి నడిపించారు—చుట్టుముట్టే శక్తులను దాటి, కాపాడబడిన, ఉగ్రమైన (అడ్డంకులను) కూడా దాటి. పాశద్యుమ్న వాయత పిండిన సోమమునుండి ఇంద్రుడు వసిష్ఠులను ఎంచుకున్నాడు—కార్యార్థం వారిని తనవారిగా చేసుకొని.

Mantra 3

एवेन्नु कं सिन्धुमेभिस्ततारेवेन्नु कं भेदमेभिर्जघान । एवेन्नु कं दाशराज्ञे सुदासं प्रावदिन्द्रो ब्रह्मणा वो वसिष्ठाः ॥

ఇవే (సహాయకులతో) అతడు నదిని దాటాడు; ఇవే (సహాయకులతో) అతడు భేదుని సంహరించాడు. అలాగే పది రాజుల యుద్ధంలో, ఓ వసిష్ఠులారా, మీ బ్రహ్మ—ప్రేరిత వాక్శక్తి—ద్వారా ఇంద్రుడు సుదాసుని కాపాడాడు.

Mantra 4

जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥

ఓ నరులారా, పితృల బ్రహ్మ వలన మీరు ప్రియులయ్యారు; మీరు నిజంగా అవినాశి అక్షం—స్థిర ఋతాన్ని—హానిచేయలేదు. శక్వరీ ఛందస్సుల్లో, మహత్తర నాదంతో, ఓ వసిష్ఠులారా, మీరు ఇంద్రునిలో శుష్మం—బలాన్ని—స్థాపించారు.

Mantra 5

उद्द्यामिवेत्तृष्णजो नाथितासोऽदीधयुर्दाशराज्ञे वृतासः । वसिष्ठस्य स्तुवत इन्द्रो अश्रोदुरुं तृत्सुभ्यो अकृणोदु लोकम् ॥

ఆకాశం వరకూ ఎగసినట్లుగా—తృష్ణాజన్యులు, ఆశ్రయం కోరువారు—దశరాజ్ఞ (పది రాజుల) యుద్ధంలో తమ తేజస్సు (ప్రయత్నాగ్ని)ని ప్రజ్వలింపజేశారు. స్తుతిచేసే వసిష్ఠుని వాక్యాన్ని ఇంద్రుడు వినెను; తృత్సువులకు విశాలమైన లోకాన్ని—అడ్డంకులేని, తెరిచిన అవకాశాన్ని—అతడు కల్పించెను.

Mantra 6

दण्डा इवेद्गोअजनास आसन्परिच्छिन्ना भरता अर्भकासः । अभवच्च पुरएता वसिष्ठ आदित्तृत्सूनां विशो अप्रथन्त ॥

దండాల వలె దృఢంగా, గో-అజన (గోవు/కిరణాల నుండి జనించిన, ప్రకాశమయ) భరతులు—ఇంకా బాల్యసమాన వృద్ధిలోనే—సన్నిహితంగా, బిగుసుకొని నిలిచిరి. వసిష్ఠుడు వారి ముందువరుస నాయకుడు (పురఏతా) అయ్యెను; అప్పుడు తృత్సువుల ప్రజలు నిజంగా విస్తరించి, క్రమబద్ధమైన బలంలో పెరిగిరి.

Mantra 7

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

మూడు లోకాలలో ‘భవ’ (అవతరణ/అవడం) యొక్క బీజాన్ని స్థాపించుచున్నారు; మూడు ఆర్య ప్రజలు—వారి అగ్రశిరస్సు జ్యోతి. మూడు ఘర్మాలు (తపో-ఉష్ణాలు) ఉషస్సుతో సహచరిస్తాయి. ఇవన్నీ వసిష్ఠులు తెలుసుకొని, సమ్యగ్బోధతో అనుసరిస్తారు.

Mantra 8

सूर्यस्येव वक्षथो ज्योतिरेषां समुद्रस्येव महिमा गभीरः । वातस्येव प्रजवो नान्येन स्तोमो वसिष्ठा अन्वेतवे वः ॥

సూర్యుడు వీరి వెలుగును ధరించి ముందుకు నడిపినట్లుగా, సముద్ర మహిమ గంభీరమై విస్తారమైనట్లుగా, వాయువు అప్రతిహత వేగంతో దూసుకుపోయినట్లుగా—అలాగే ఈ స్తోత్రం, ఓ వసిష్ఠులారా, మరే మార్గం కాకుండా మిమ్మల్ని అనుసరించి మిమ్మల్ని చేరుగాక.

Mantra 9

त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥

వారు హృదయపు రహస్య స్థలంలో తమ ‘ప్రకేత’—దీప్త వివేచన-శక్తులతో—సంచరిస్తూ, సహస్ర-శాఖల విస్తారాన్ని ఆవరించుచున్నారు. యముని నియమంతో విస్తరించిన పరిధి-బంధాన్ని నేస్తూ, వసిష్ఠులు అప్సరసుల సమీపానికి చేరి కూర్చున్నారు.

Mantra 10

विद्युतो ज्योतिः परि संजिहानं मित्रावरुणा यदपश्यतां त्वा । तत्ते जन्मोतैकं वसिष्ठागस्त्यो यत्त्वा विश आजभार ॥

మిత్ర-వరుణులు నిన్ను విద్యుత్-జ్యోతిగా, తన చుట్టూ ‘సంజిహాన’—సమీకృతమవుతూ—ఉన్న వెలుగుగా చూచినప్పుడు, ఓ వసిష్ఠా, అది నీ జన్మలలో ఒకటి. మరొకటి, అగస్త్యుడు నిన్ను ప్రజల కొరకు ముందుకు మోసి తెచ్చినప్పుడు.

Mantra 11

उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधि जातः । द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्येन विश्वे देवाः पुष्करे त्वाददन्त ॥

మరియు ఓ వసిష్ఠా, నీవు మైత్రావరుణుడు (మిత్ర‑వరుణుల ఋత్విజ్); ఓ బ్రహ్మన్, ఉర్వశీ నుండి, మనస్సు అంతరంగం నుండి జన్మించినవాడవు. దైవ బ్రహ్మం (వాక్కు) చేత జారిన ఆ బిందువును—సర్వ దేవతలు నిన్ను పుష్కర (పద్మసరోవరం) లో స్థాపించారు.

Mantra 12

स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥

అతడు ప్రకేతుడు (ప్రకాశమయ వివేచకుడు), రెండు వైపులనూ తెలిసినవాడు, సహస్ర‑దానుడు (వెయ్యి దానాల దాత) మరియు సదా‑దానుడు (నిత్యధారకుడు) కూడా—యముడు విస్తరించిన పరిధి‑బంధాన్ని నేయాలని కోరుతూ, అప్సరసులను చుట్టుముట్టి వసిష్ఠుడు జన్మించాడు.

Mantra 13

सत्रे ह जाताविषिता नमोभिः कुम्भे रेतः सिषिचतुः समानम् । ततो ह मान उदियाय मध्यात्ततो जातमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥

సత్రంలో (యజ్ఞ‑సత్రంలో), జనన సమయంలో నమస్కారాలతో ప్రేరితులై, వారు ఒకే సామాన్య రేతః (బీజం) ను కుంభంలో పోశారు. అక్కడి నుండి మధ్యభాగం నుంచి ప్రాణ‑స్వరూపమైన ‘మాన్’ పైకి లేచింది; అక్కడి నుంచే జన్మించినవాడిని ఋషి అని అంటారు—సత్యంలో ప్రతిష్ఠితుడైన వసిష్ఠుడు.

Mantra 14

उक्थभृतं सामभृतं बिभर्ति ग्रावाणं बिभ्रत्प्र वदात्यग्रे । उपैनमाध्वं सुमनस्यमाना आ वो गच्छाति प्रतृदो वसिष्ठः ॥

అతడు ఉక్థం (స్తుతి-హిమ్నం) ధరిస్తాడు; సామం (గానం) కూడా ధరిస్తాడు; గ్రావా (సోమ పీడన శిల) మోసుకొని ముందుభాగంలో ఘోషగా పలుకుతాడు. సుమనస్సుతో, సమ్మత మనస్సుతో అతనిని సమీపించండి; మార్గాన్ని తెరచే/చీల్చే వసిష్ఠుడు మీ వద్దకు వస్తాడు.