Opening the text

Sukta 10.8
Agni
Trishtubh (probable; needs verification)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನ ಧ್ವಜಸ್ವರೂಪವಾದ ಪ್ರಕಾಶವು ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅವನು ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಋತ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ: ದ್ರಷ್ಟೃ-ಪ್ರಕಾಶ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವ ವರುಣನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಪಾಲಕ, ಅಪಾಂ ನಪಾತ್, ಮತ್ತು ಹವಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ದೂತ. ಜೊತೆಗೆ, ಇಂದ್ರನು ವಿಶ್ವರೂಪನ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Mantra 1
प्र केतुना बृहता यात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्ताँ उपमाँ उदानळपामुपस्थे महिषो ववर्ध ॥
ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾಶ-ಧ್ವಜ (ಕೇತು) ಧರಿಸಿ ಅಗ್ನಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ವೃಷಭನಂತೆ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ದಿವ್ಯದ ಅಂತ್ಯಗಳವರೆಗೂ ತಲುಪಿ, ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾನೆ; ಆಪಃಗಳ ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷ—ಮಹಾಬಲವಂತ—ವರ್ಧಿಸಿದನು.
Mantra 2
मुमोद गर्भो वृषभः ककुद्मानस्रेमा वत्सः शिमीवाँ अरावीत् । स देवतात्युद्यतानि कृण्वन्त्स्वेषु क्षयेषु प्रथमो जिगाति ॥
ಗರ್ಭ ಹರ್ಷಿಸಿದನು—ಉನ್ನತ ಕಕುತ್ ಹೊಂದಿದ ವೃಷಭ; ಅಶ್ರೇಮ, ಶಿಮೀವಾನ್ ವತ್ಸನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಕೂಗಿದನು. ಅವನು ದೇವತಾಗಣದ ಕಡೆಗೆ ಉದ್ಯತ ಚಲನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದೇವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯೇ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
आ यो मूर्धानं पित्रोररब्ध न्यध्वरे दधिरे सूरो अर्णः । अस्य पत्मन्नरुषीरश्वबुध्ना ऋतस्य योनौ तन्वो जुषन्त ॥
ಯಾರು ಎರಡು ಪಿತೃಗಳು (ದ್ಯೌ-ಪೃಥಿವೀ) ಯ ಶಿಖರ-ಮೂರ್ಧಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನೇ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯ ಪ್ರವಾಹ. ಅವನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅರುಷೀ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಅಶ್ವಬುಧ್ನಾ, ಋತದ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ—ತಮ್ಮದೇ ದೇಹಧಾರಿತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ—ಆನಂದಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 4
उषौषो हि वसो अग्रमेषि त्वं यमयोरभवो विभावा । ऋताय सप्त दधिषे पदानि जनयन्मित्रं तन्वे स्वायै ॥
ಉಷಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಉಷಸ್ಸೇ, ಹೇ ವಸು, ನೀನು ಮುಂಚೆ ಸಾಗುತ್ತೀ; ಯಮಯೋಃ—ಯಮಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ವಿಭಾವಾ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಆದೆಯೆ. ಋತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಏಳು ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀ; ಸ್ವತಃ ನಿನ್ನ ತನುಗಾಗಿ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 5
भुवश्चक्षुर्मह ऋतस्य गोपा भुवो वरुणो यदृताय वेषि । भुवो अपां नपाज्जातवेदो भुवो दूतो यस्य हव्यं जुजोषः ॥
ನೀನು ಮಹಾ ಭುವನಗಳ ಚಕ್ಷು, ಋತದ ಗೋಪಾ, ಆಗುತ್ತೀ; ಋತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಧರಿಸಿದಾಗ ನೀನು ವರುಣನಾಗುತ್ತೀ. ಹೇ ಜಾತವೇದಸ್, ನೀನು ಅಪಾಂ ನಪಾತ್—ಜಲಗಳ ಪುತ್ರ—ಆಗುತ್ತೀ; ನೀನು ಆ ದೂತನಾಗುತ್ತೀ, ಯವನ ಹವ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 6
भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वामग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥
ನೀನು ಯಜ್ಞದ ಹಾಗೂ ರಜಸಃ—ಮಧ್ಯಲೋಕಗಳ—ನೇತೆಯಾಗುತ್ತೀ; ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಶುಭ ನಿಯುತ್ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ. ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮೂರ್ದಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀ; ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಸ್ವರ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಜಿಹ್ವೆಯನ್ನು ನೀನು ಹವ್ಯವಾಹಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದೀ.
Mantra 7
अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥
ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತ್ರಿತನು ತನ್ನ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಒಳಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಪರಮ ಪಿತೃನ ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ)ಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಮನೆಗಳಿಂದ ಹುಡುಕಿದನು. ಪಿತೃನ ವಿಶಾಲ ಉಪಸ್ಥ (ಮಡಿಲು)ದಲ್ಲಿ ಸಹಚರನಾಗಿ, ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಪೈತ್ರ್ಯ ಆತ್ಮದ ಆಯುಧಾನಿ (ಶಸ್ತ್ರರೂಪ ಶಕ್ತಿಗಳು)ಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 8
स पित्र्याण्यायुधानि विद्वानिन्द्रेषित आप्त्यो अभ्ययुध्यत् । त्रिशीर्षाणं सप्तरश्मिं जघन्वान्त्वाष्ट्रस्य चिन्निः ससृजे त्रितो गाः ॥
ಅವನು ಪೈತ್ರ್ಯ ಆಯುಧಾನಿ (ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು) ಶಸ್ತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಇಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಆಪ್ತ್ಯನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು. ತ್ರಿಶೀರ್ಷ, ಸಪ್ತರಶ್ಮಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತ್ರಿತನು—ಹೌದು, ತ್ವಷ್ಟೃನ ರೂಪಣೆಯಿಂದಲೂ—ಗಾವುಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.
Mantra 9
भूरीदिन्द्र उदिनक्षन्तमोजोऽवाभिनत्सत्पतिर्मन्यमानम् । त्वाष्ट्रस्य चिद्विश्वरूपस्य गोनामाचक्राणस्त्रीणि शीर्षा परा वर्क् ॥
ಬಹುಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ, ತಾನೇ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಸತ್ಪತಿಯ ಉಕ್ಕುವ ಓಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದನು. ತ್ವಷ್ಟೃನ ವಿಶ್ವರೂಪನು ಗೋನಾಮ್ (ಗಾವುಗಳು/ಕಿರಣಗಳು) ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಇಂದ್ರನು ಅವನ ಮೂರು ಶಿರಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ದೂರ ಎಸೆದನು.
It praises Agni as a cosmic force of light who moves between heaven and earth, grows in the waters, and protects Ṛta (cosmic order). It also presents Agni as the messenger who carries offerings to the gods.
It points to Agni’s hidden, mysterious origin and presence within the waters—an ancient Vedic way of saying that fiery power and divine light can be ‘born’ from what seems opposite, and can emerge from the depths.
The episode serves as a moral-cosmic illustration: arrogant, disordering power is cut down, and Ṛta is restored. That supports the hymn’s central idea that right order must prevail for sacrifice and life to flourish.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.