Sukta 8

Mantra 1

प्र केतुना बृहता यात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्ताँ उपमाँ उदानळपामुपस्थे महिषो ववर्ध ॥

વિશાળ પ્રકાશ-ધ્વજ (કેતુ) લઈને અગ્નિ આગળ વધે છે; વૃષભ સમો બે લોક—દ્યો અને પૃથ્વી—પ્રતિ ગર્જના કરે છે. તે સ્વર્ગના અંતો સુધી પણ પહોંચ્યો છે, માપોને વટાવી ઊર્ધ્વ ઉઠે છે; આપોના ઉપસ્થમાં મહિષ—મહાબળવાન—વધ્યો છે.

Mantra 2

मुमोद गर्भो वृषभः ककुद्मानस्रेमा वत्सः शिमीवाँ अरावीत् । स देवतात्युद्यतानि कृण्वन्त्स्वेषु क्षयेषु प्रथमो जिगाति ॥

ગર્ભ આનંદિત થયો—ઉચ્ચ કકુદ ધરાવતો વૃષભ; અશ્રેમ, શિમીવાન વત્સે ઊંચે સ્વરે રોરવ્યું. તે દેવતાઓ તરફ ઉદ્યત ગતિઓ રચતો, પોતાના નિવાસોમાં પ્રથમ પ્રવેશે છે; આપણા અંદર દેવો માટે માર્ગ અગ્નિ જ ખોલે છે.

Mantra 3

आ यो मूर्धानं पित्रोररब्ध न्यध्वरे दधिरे सूरो अर्णः । अस्य पत्मन्नरुषीरश्वबुध्ना ऋतस्य योनौ तन्वो जुषन्त ॥

જે બે પિતૃઓ (દ્યો-પૃથ્વી)ના શિખર-મૂર્ધાને ગ્રહણ કરી યજ્ઞમાં સ્થાપે છે—તે સૂર્ય-પ્રભા સમો પ્રવાહ. તેના પથમાં અરુષી શક્તિઓ, અશ્વબુધ્ના, ઋતના યોનિમાં—પોતાના દેહધારી સ્વરૂપોમાં—આનંદ પામે છે.

Mantra 4

उषौषो हि वसो अग्रमेषि त्वं यमयोरभवो विभावा । ऋताय सप्त दधिषे पदानि जनयन्मित्रं तन्वे स्वायै ॥

ઉષા પછી ઉષા, હે વસુ, તું અગ્રે ચાલે છે; યમયોર—યમલ શક્તિઓમાં તું વિભાવો, વ્યાપક તેજવાળો, બન્યો. ઋત માટે તું સાત પદો સ્થાપે છે, પોતાની જ તનુ માટે મિત્રને જનમ આપતો.

Mantra 5

भुवश्चक्षुर्मह ऋतस्य गोपा भुवो वरुणो यदृताय वेषि । भुवो अपां नपाज्जातवेदो भुवो दूतो यस्य हव्यं जुजोषः ॥

તું મહા ભૂવનોનું ચક્ષુ બને છે, ઋતનો ગોપા; જ્યારે તું ઋત માટે પોતાને આવરી લે છે, ત્યારે તું વરુણ બને છે. હે જાતવેદસ, તું અપાં નપાત—જળનો પુત્ર—બને છે; તું એવો દૂત બને છે, જેનું હવ્ય તું આનંદથી સ્વીકારે છે.

Mantra 6

भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वामग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥

તું યજ્ઞનો અને રજસો—મધ્યલોકોનો—નેતા બને છે, જ્યાં તું શુભ નિયુદ્ શક્તિઓ સાથે જોડાય છે. દિવિ તું પોતાનું મસ્તક સ્થાપે છે; હે અગ્નિ, સ્વરલોકો જીતે એવી જિહ્વા તું હવ્યવાહક રૂપે ઘડી છે.

Mantra 7

अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥

આ કાર્યમાં ત્રિતાએ પોતાના ક્રતુ (સંકલ્પ-શક્તિ) વડે અંતરિક્ષનો આંતરિક માર્ગ પસંદ કર્યો; પરમ પિતાની ધી (પ્રેરિત વિચાર)ને પોતાના ગમનોથી શોધતો રહ્યો. પિતાના વિશાળ ઉપસ્થ (અંક)માં સહચર બની, જાતિજન સમાન વાણી બોલતો, તે પિતૃ-આત્માની આયુધાનિ (શસ્ત્રરૂપ શક્તિઓ) સાથે આગળ વધે છે.

Mantra 8

स पित्र्याण्यायुधानि विद्वानिन्द्रेषित आप्त्यो अभ्ययुध्यत् । त्रिशीर्षाणं सप्तरश्मिं जघन्वान्त्वाष्ट्रस्य चिन्निः ससृजे त्रितो गाः ॥

તે, પિતૃ-આયુધાનિ (વંશપરંપરાગત શક્તિઓ)ને શસ્ત્રરૂપે જાણતો, ઇન્દ્રપ્રેરિત આપ્ત્ય, યુદ્ધમાં આગળ વધ્યો. ત્રિશીર્ષ, સપ્તરશ્મિ અવરોધકને સંહાર્યા પછી, ત્રિતાએ—હા, ત્વષ્ટૃની રચનામાંથી પણ—ગાયો, એટલે પ્રકાશ અને જ્ઞાનની કિરણોને મુક્ત કરી.

Mantra 9

भूरीदिन्द्र उदिनक्षन्तमोजोऽवाभिनत्सत्पतिर्मन्यमानम् । त्वाष्ट्रस्य चिद्विश्वरूपस्य गोनामाचक्राणस्त्रीणि शीर्षा परा वर्क् ॥

બહુબળવાન ઇન્દ્રે અહંકારથી ફૂલેલા, પોતાને સ્વામી માનનાર સત્પતિની ઉછળતી ઓજસને આઘાત કરી નીચે પાડી. ત્વષ્ટૃના વિશ્વરૂપના ગોનામ્ (ગાયો/કિરણો) ઘડતાં જ, તેણે તેના ત્રણ શીર્ષ કાપી દૂર ફેંકી દીધાં.