Rig Veda 10.8.7: Mandala 10, Sukta 8, Mantra 7

Sukta 10.8

Rishi: Dīrghatamas (traditional for RV 10.8)

Devata: Agni (hymn-level); this verse introduces Trita Āptya as a mythic-psychological actor within the Agni/ṛta narrative

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥

Transliteration

asyá tritáḥ krátunā vavré antár icchán dhītíṃ pitúr eváiḥ párasya | sacasyámānaḥ pitór upásthe jā́mi bruvāṇá ā́yudhāni veti ||

Translation

ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತ್ರಿತನು ತನ್ನ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಒಳಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಪರಮ ಪಿತೃನ ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ)ಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಮನೆಗಳಿಂದ ಹುಡುಕಿದನು. ಪಿತೃನ ವಿಶಾಲ ಉಪಸ್ಥ (ಮಡಿಲು)ದಲ್ಲಿ ಸಹಚರನಾಗಿ, ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತ, ಪೈತ್ರ್ಯ ಆತ್ಮದ ಆಯುಧಾನಿ (ಶಸ್ತ್ರರೂಪ ಶಕ್ತಿಗಳು)ಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• त्रितः: Trita
• त्रितः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: त्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• क्रतुना: by (his) resolve/insight
• क्रतुना: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• वव्रे: chose / enclosed (for himself)
• वव्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृञ् वरणे ‘to choose/cover’)

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• छन्धीतिम्: a covering/guarding (enclosure)
• छन्धीतिम्: कर्म (अन्तरिक्षम् के साथ समन्वित)
• Type: Noun
• Root: छन्धीति (प्रातिपदिक; ‘छन्दस्/छन्द्’ से; ‘आवरण/आच्छादन/रक्षा’ अर्थ-सम्भव)

• पितुः: of the father
• पितुः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• इः: he (this one)
• इः: कर्तृ (द्वितीय खण्ड में ‘सचस्यमानः’ के साथ सह-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: इ (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एष/अयम्-समूह का वैदिक रूप)

• परस्य: of the farther/other (one), of the beyond
• परस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• सचस्यमानः: associating (with), keeping company
• सचस्यमानः: कर्तृ (मुख्य क्रिया ‘वेति’ का)
• Type: Participle
• Root: √सच् (सचँ समवाये/सहचर्ये ‘to accompany, be associated’)

• पित्रोः: of the two parents / of the two fathers
• पित्रोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap/seat
• उपस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• जामि: as kin / familiarly / in a kindred way
• जामि: कर्म/प्रकार (ब्रुवाणः के कथन-प्रकार/विषय के रूप में)
• Type: Adjective/Adverbial noun
• Root: जामि (प्रातिपदिक; ‘निकट/समान/सहोदर’ अर्थ-सम्भव)

• ब्रुवाणः: speaking
• ब्रुवाणः: कर्तृ (सह-कर्तृ; ‘सचस्यमानः’ के साथ)
• Type: Participle
• Root: √ब्रू (ब्रूञ् वचने ‘to speak’)

• आयुधानि: weapons
• आयुधानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• वेति: pursues / seeks / goes after
• वेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वे (वेञ् गतौ/विन्दति-सम्बद्ध; वैदिक ‘to pursue/seek/go after’)