Sukta 8
Sukta 10.8
Agni
Trishtubh (probable; needs verification)
अयं सूक्तोऽग्निं विश्वशक्तिं स्तौति—यस्य ध्वजवत् प्रकाशः द्यावापृथिव्योर्मध्ये विचरति, योऽप्सु वर्धते, ऋतं च रक्षति। अत्राग्नेर्नानारूपाणि प्रकाश्यन्ते—द्रष्टृज्योतिः, वरुणसदृशो धर्मस्य धारयिता, अपां नपात्, तथा हव्यानां वहनदूतः। अपि च इन्द्रस्य विश्वरूपवधे जयकथां स्मारयति, येन दर्पस्योपरि ऋतबलस्य विजयः सूच्यते।
Mantras
Mantra 1
प्र केतुना बृहता यात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्ताँ उपमाँ उदानळपामुपस्थे महिषो ववर्ध ॥
प्र केतुना बृहता अग्निर्याति; वृषभो रोदसी उभे रोरोवीति। दिवश्चिदन्तान् उपमाँश्चातिक्रम्य उदानळ्; अपामुपस्थे महिषो ववर्ध।
Mantra 2
मुमोद गर्भो वृषभः ककुद्मानस्रेमा वत्सः शिमीवाँ अरावीत् । स देवतात्युद्यतानि कृण्वन्त्स्वेषु क्षयेषु प्रथमो जिगाति ॥
मुमोद गर्भो वृषभः ककुद्मान्; अस्रेमो वत्सः शिमीवाँ अरावीत्। स देवतात्युद्यतानि कृण्वन् स्वेषु क्षयेषु प्रथमो जिगाति।
Mantra 3
आ यो मूर्धानं पित्रोररब्ध न्यध्वरे दधिरे सूरो अर्णः । अस्य पत्मन्नरुषीरश्वबुध्ना ऋतस्य योनौ तन्वो जुषन्त ॥
आ यो मूर्धानं पित्रोरारब्ध न्यध्वरे दधिरे सूरो अर्णः। अस्य पत्मन्नरुषीरश्वबुध्ना ऋतस्य योनौ तन्वो जुषन्त।
Mantra 4
उषौषो हि वसो अग्रमेषि त्वं यमयोरभवो विभावा । ऋताय सप्त दधिषे पदानि जनयन्मित्रं तन्वे स्वायै ॥
उषौषो हि वसो अग्रमेṣi त्वं यमयोः अभवो विभावा। ऋताय सप्त दधिषे पदानि जनयन् मित्रं तन्वे स्वायै॥
Mantra 5
भुवश्चक्षुर्मह ऋतस्य गोपा भुवो वरुणो यदृताय वेषि । भुवो अपां नपाज्जातवेदो भुवो दूतो यस्य हव्यं जुजोषः ॥
भुवश्चक्षुर्मह ऋतस्य गोपा भुवो वरुणो यदृताय वेषि। भुवो अपां नपाज्जातवेदो भुवो दूतॊ यस्य हव्यं जुजोṣः॥
Mantra 6
भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वामग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥
भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः। दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वामग्ने चकृषे हव्यवाहम्॥
Mantra 7
अस्य त्रितः क्रतुना वव्रे अन्तरिच्छन्धीतिं पितुरेवैः परस्य । सचस्यमानः पित्रोरुपस्थे जामि ब्रुवाण आयुधानि वेति ॥
अस्य कर्मणः त्रितः क्रतुना अन्तरिक्षस्य अन्तःपथं वव्रे; परस्य पितुः धीतिं पितुरिव गमनैः अन्विच्छन्। स च सख्येन पित्रोरुपस्थे सञ्चरन्, जामिवद् ब्रुवाणः, पित्र्याण्यायुधानि (शक्तीः) वहन् प्रसरति।
Mantra 8
स पित्र्याण्यायुधानि विद्वानिन्द्रेषित आप्त्यो अभ्ययुध्यत् । त्रिशीर्षाणं सप्तरश्मिं जघन्वान्त्वाष्ट्रस्य चिन्निः ससृजे त्रितो गाः ॥
स पित्र्याण्यायुधानि शस्त्रवत् विद्वान्, इन्द्रेण प्रेरितः आप्त्यः अभ्ययुध्यत। त्रिशीर्षाणं सप्त-रश्मिं बाधकं जघन्वान्, त्वाष्ट्रस्यापि निर्माण-बन्धनात् गाः—रश्मीन् ज्ञानं च—त्रितो निःससृजे।
Mantra 9
भूरीदिन्द्र उदिनक्षन्तमोजोऽवाभिनत्सत्पतिर्मन्यमानम् । त्वाष्ट्रस्य चिद्विश्वरूपस्य गोनामाचक्राणस्त्रीणि शीर्षा परा वर्क् ॥
भूरीदिन्द्रः उदिनक्षन्तम् ओजः अवाभिनत्—यः स्वं सत्पतिं मन्यमानः अहंकारं चकार। त्वाष्ट्रस्य चिद् विश्वरूपस्य, गोनाम् (रश्मीनाम्) आचक्राणस्य, इन्द्रः त्रीणि शीर्षाणि परावर्क्—दूरं न्यपातयत्।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a cosmic force of light who moves between heaven and earth, grows in the waters, and protects Ṛta (cosmic order). It also presents Agni as the messenger who carries offerings to the gods.
It points to Agni’s hidden, mysterious origin and presence within the waters—an ancient Vedic way of saying that fiery power and divine light can be ‘born’ from what seems opposite, and can emerge from the depths.
The episode serves as a moral-cosmic illustration: arrogant, disordering power is cut down, and Ṛta is restored. That supports the hymn’s central idea that right order must prevail for sacrifice and life to flourish.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.