Opening the text

Sukta 1.151
Mitra-Varuṇa (dual) (probable from dual forms and Mitra mention)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು ಋತ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಿಯ ಯಮಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಯ ವಚನಕ್ಕೆ ಅವರು ರಕ್ಷಣೆಯೂ ವೃದ್ಧಿಯೂ ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಶಕ್ತಿ “ವಿಶಾಲ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು” ತೆರೆಯುವುದು, ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸನ್ನೂ ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಪ್ರತಿಮ ದೈವತ್ವ ಮತ್ತು ಉದಾರ ದಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः स्वाध्यो विदथे अप्सु जीजनन् । अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः ॥
ಮಿತ್ರನಂತೆ—ಗವ್ಯವಃ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಗೋವಿನ ಹುಡುಕುವವರು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಸ್ವಾಧ್ಯ (ಸ್ವ-ನಿಯಮ)ದಿಂದ, ವಿಧಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಸು (ಜಲಗಳಲ್ಲಿ) ಅವನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅವರ ಪಾಜಸ (ಬಲ)ದಿಂದ ರೋದಸೀ (ದ್ಯೌ-ಪೃಥಿವಿ) ಎಂಬ ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಗಿರಾ (ವಾಣಿ)ಯಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಿಯವೂ ಯಜತವೂ ಆದ ಆ ಯುಗಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ—ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಭೂತಗಳ ಅವಃ (ರಕ್ಷಣೆ/ಪಾಲನೆ) ಆಗಿ.
Mantra 2
यद्ध त्यद्वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः प्र मित्रासो न दधिरे स्वाभुवः । अध क्रतुं विदतं गातुमर्चत उत श्रुतं वृषणा पस्त्यावतः ॥
ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಸೋಮಪೀಡಕರು, ಮಿತ್ರರಂತೆ, ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಭಾವಿಗಳಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ—ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಕ್ರತು (ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ/ವಿಧಿಬುದ್ಧಿ) ಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಗಾತು (ಮಾರ್ಗ) ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ಎರಡು ವೀರರೇ (ವೃಷಣಾ), ನೀವು ಅವರನ್ನು ಶ್ರವಣೀಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ—ಪಸ್ತ್ಯಾವತ್—ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 3
आ वां भूषन्क्षितयो जन्म रोदस्योः प्रवाच्यं वृषणा दक्षसे महे । यदीमृताय भरथो यदर्वते प्र होत्रया शिम्या वीथो अध्वरम् ॥
ಹೇ ಎರಡು ವೀರರೇ (ವೃಷಣಾ), ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ನೆಲೆಸಿರುವ ಜನರು ಅಲಂಕಾರದಿಂದಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕಾದ ವಾಣಿಯಿಂದಲೂ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ—ನಿಮ್ಮ ಮಹಾ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ. ನೀವು ಅದನ್ನು ಋತ (ಸತ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಗಾಗಿ ಹೊತ್ತು ತರುವಾಗ, ವೇಗವಂತನಾದ ಅರ್ವತ (ಶೀಘ್ರಗಾಮಿ)ಗಾಗಿ ತರುವಾಗ—ಹೋತ್ರಾ (ಯಾಜಕಕ್ರಿಯೆ) ಮತ್ತು ಶಿಮ್ಯಾ (ಪ್ರಯತ್ನ/ಸಂಘರ್ಷ) ಮೂಲಕ ನೀವು ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ)ವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 4
प्र सा क्षितिरसुर या महि प्रिय ऋतावानावृतमा घोषथो बृहत् । युवं दिवो बृहतो दक्षमाभुवं गां न धुर्युप युञ्जाथे अपः ॥
ಹೇ ಅಸುರ-ಶಕ್ತಿಗಳೇ, ಮಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನೀವು ಋತವಂತರಾಗಿ ‘ವಿಶಾಲ ಋತ’ವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ವಿಶಾಲ ದ್ಯೌನ ಮಹಾ ದಕ್ಷ (ದಕ್ಷತೆ/ಶಕ್ತಿ)ಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಮತ್ತು ನೀವು ಅಪಃ (ಜಲಧಾರೆಗಳು)ನ್ನು ಧುರ್ಯ ಹಸುವಿನಂತೆ ಜೂಗಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತೀರಿ—ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 5
मही अत्र महिना वारमृण्वथोऽरेणवस्तुज आ सद्मन्धेनवः । स्वरन्ति ता उपरताति सूर्यमा निम्रुच उषसस्तक्ववीरिव ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನೀವು ವಿಶಾಲ ದ್ವಾರವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತೀರಿ; ಕಲಂಕರಹಿತ, ಪ್ರೇರಕ ಧಾರೆಗಳು ಪೋಷಕ ಹಸುಗಳಂತೆ ಸದ್ಯ/ಆಸನದ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನತ್ತ ನಾದಿಸುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸುಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುವವರಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ—ನಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಿನ ಅವತರಣವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.
Mantra 6
आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥
ಋತ (ಸತ್ಯಧರ್ಮ)ಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮತ್ತ ಕೇಶಿನೀ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೇಶವಳ್ಳಿಯಾದ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿಗಳು—ಸ್ತೋತ್ರಗಾನ ಮಾಡಿವೆ, ಓ ಮಿತ್ರ; ಅಲ್ಲಿ, ಓ ವರುಣ, ನೀವು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನಮ್ಮ ಧಿಯಃ (ಚಿಂತನೆ/ಬುದ್ಧಿ)ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಪೋಷಿಸಿ; ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ವಿಪ್ರ (ಋಷಿ)ಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಂತರಿಕ ರೂಪಣೆಗಳಾದ ಮನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 7
यो वां यज्ञैः शशमानो ह दाशति कविर्होता यजति मन्मसाधनः । उपाह तं गच्छथो वीथो अध्वरमच्छा गिरः सुमतिं गन्तमस्मयू ॥
ಯಾರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಬಲವರ್ಧಿತನಾಗಿ ನಿಮಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಕವಿ, ಹೋತೃ, ಮನ್ಮಸಾಧನ (ಆಂತರಿಕ ವಾಣಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವ) ಆಗಿ ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಬಳಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ; ಅಧ್ವರದ ಪಥಕ್ಕೆ, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬನ್ನಿರಿ—ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸುಮತಿ (ಶುಭಮತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮೆಡೆಗೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಡುಕುವವರ ಬಳಿಗೆ, ಆಗಮಿಸಿರಿ.
Mantra 8
युवां यज्ञैः प्रथमा गोभिरञ्जत ऋतावाना मनसो न प्रयुक्तिषु । भरन्ति वां मन्मना संयता गिरोऽदृप्यता मनसा रेवदाशाथे ॥
ಓ ಯುಗಲ ದೇವರೇ, ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣೆಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಕಿರಣಗಳೂ ನಿಮಗೆ ಮೊದಲು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತವೆ—ಋತದ ಧಾರಕರು—ಮನಸ್ಸು ಯಥೋಚಿತ ಪ್ರಯುಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ. ಸಂಯತ ಗೀತೆಗಳು ನಿಮಗೆ ಒಳಗಿನ ಮನೋಭಾವ-ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತವೆ; ಮದ-ಭ್ರಾಂತಿರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 9
रेवद्वयो दधाथे रेवदाशाथे नरा मायाभिरितऊति माहिनम् । न वां द्यावोऽहभिर्नोत सिन्धवो न देवत्वं पणयो नानशुर्मघम् ॥
ಓ ನರರೇ, ನೀವು ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಾಣಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀರಿ; ಜ್ಞಾನಮಯ ರೂಪಣಾಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ (ಮಾಯಾಭಿಃ) ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಸಹಾಯದಿಂದ (ಇತಊತಿ) ನೀವು ಸಮೃದ್ಧ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ. ದಿನಗಳೊಡನೆಯ ಆಕಾಶಗಳೂ, ನದಿಗಳೂ ನಿಮ್ಮ ದೇವತ್ವವನ್ನು ತಲುಪಿಲ್ಲ; ಅಂಧಕಾರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಪಣಿಗಳೂ ನಿಮ್ಮ ದಾನವನ್ನು (ಮಘ) ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ.
They are twin Vedic lords invoked together: Mitra represents friendship and agreement, and Varuṇa represents vast moral law and restraint. Together they protect beings and uphold cosmic order (ṛta).
It is a poetic image for removing obstruction and allowing the flow of life and light—pure streams, dawn, and the sun’s radiance—into the world and into the worshipper’s path.
The paṇis symbolize forces that hoard, obscure, or oppose the right order. The hymn declares that such forces cannot obtain Mitra-Varuṇa’s divine status or their generous gifts.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.