Rig Veda Sukta 151
Mandala 1Sukta 1519 Mantras

Sukta 151

Sukta 1.151

Devata

Mitra-Varuṇa (dual) (probable from dual forms and Mitra mention)

ఈ సూక్తం మిత్ర–వరుణులను ప్రియమైన ద్వయాధిపతులుగా స్తుతిస్తుంది; వారు ఋత (విశ్వ క్రమం) ను నిలుపుతూ, జన్మనుండే జీవులను కాపాడుతారు. దర్శి (ఋషి) వాక్యానికి వారు రక్షణను, వృద్ధిని ప్రసాదిస్తూ ప్రతిస్పందిస్తారు. వారి శక్తి ‘విస్తారమైన ద్వారాలు’ తెరిచి, శుద్ధమైన పోషక ధారలను విడుదల చేసి, ఉషస్సు మరియు సూర్యకాంతిని ప్రకటనలోకి ఆకర్షిస్తుంది; చివరికి వారి అసమాన దేవత్వం మరియు ఉదార దానప్రదానం ప్రకటించబడుతుంది.

Mantras

Mantra 1

मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः स्वाध्यो विदथे अप्सु जीजनन् । अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः ॥

మిత్రుని వలె—గవ్యవః (గో-సంపదను అన్వేషించువారు) స్వాధ్య (స్వ-నియమం) చేత, విదథే (యజ్ఞసభలో), అప్సు (జలతత్త్వంలో) తమ ప్రయత్నంతో ఆయనను జన్మింపజేస్తారు; అట్లే రెండు లోకాలు (రోదసీ) తమ పాజసా (బలం/తేజస్సు) చేత కంపిస్తాయి. వాక్కుతో వారు ప్రియమూ యజ్యమూ అయిన ఆ యుగలానికి ప్రతిస్పందిస్తారు—జన్మమునుండి జీవుల రక్షణ (అవః) అయినవారు.

Mantra 2

यद्ध त्यद्वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः प्र मित्रासो न दधिरे स्वाभुवः । अध क्रतुं विदतं गातुमर्चत उत श्रुतं वृषणा पस्त्यावतः ॥

అప్పుడు ఆ సోమ-పీడకులు, పురుమీళ్హ (బహు-స్తుత్య) అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, మిత్రులవలె, స్వయంసిద్ధులై, మీ కార్య-శక్తిని ముందుకు ఉంచుతారు—అప్పుడు వారు మీ క్రతు (సంకల్ప-శక్తి)ను స్తుతించి, గమన-మార్గాన్ని పొందుతారు. మరియు హే వృషణౌ (ఇద్దరు వీరులు), మీరు వారిని శ్రుత (శ్రవణీయ/ఖ్యాత)ులుగా చేసి, వారి స్వగృహ-ఆశ్రయంలో (పస్త్యా) స్థిరపరుస్తారు.

Mantra 3

आ वां भूषन्क्षितयो जन्म रोदस्योः प्रवाच्यं वृषणा दक्षसे महे । यदीमृताय भरथो यदर्वते प्र होत्रया शिम्या वीथो अध्वरम् ॥

హే ఇద్దరు వృషణ (పరాక్రములు), జన్మనుండే రెండు లోకాలలో (రోదసీ) ఉన్న ప్రజలు అలంకారంతో, పలకవలసిన వాక్యాన్ని తీసుకొని, మీ మహత్తర దక్ష (నైపుణ్య/శక్తి) కోసం మీ వద్దకు వస్తారు. మీరు దానిని ఋత (సత్య-నియమం) కోసం మోసుకొనినప్పుడు, అలాగే అశ్వవత్ వేగవంతుని కోసం మోసుకొనినప్పుడు—హోత్ర (యాజ్ఞిక క్రియ) మరియు శిమ్యా (ఉద్యమం/శ్రమ) ద్వారా మీరు అధ్వర (యజ్ఞం)ను ముందుకు నడిపిస్తారు.

Mantra 4

प्र सा क्षितिरसुर या महि प्रिय ऋतावानावृतमा घोषथो बृहत् । युवं दिवो बृहतो दक्षमाभुवं गां न धुर्युप युञ्जाथे अपः ॥

ఈ మహత్తరమైన, ప్రియమైన క్షితి (సత్తా/అధికారం), హే అసుర-శక్తులారా, మీరు ఋతవంతులై ‘వృహత్’—విస్తారమైన ఋత—గా ప్రకటిస్తారు. మీరు ఇద్దరూ విస్తారమైన ద్యౌ (ఆకాశం) యొక్క మహా దక్ష (నైపుణ్య/శక్తి)గా అయ్యారు; మరియు ధుర్య గోవును యోగానికి కట్టినట్లు, ఆపః (జలప్రవాహాలు)ను యోగానికి కడతారు—ప్రవాహాలను కార్యానికి లోబరుస్తారు.

Mantra 5

मही अत्र महिना वारमृण्वथोऽरेणवस्तुज आ सद्मन्धेनवः । स्वरन्ति ता उपरताति सूर्यमा निम्रुच उषसस्तक्ववीरिव ॥

ఇక్కడ, మీ మహిమచేత మీరు విశాల ద్వారాన్ని తెరుస్తారు; మలినరహితమైన, ప్రేరేపించే ప్రవాహాలు పోషించే ఆవులవలె ‘సద్మ’ (ఆసనం/నివాసం) వైపు వస్తాయి. అవి సూర్యుని వైపు పైకి నాదిస్తాయి; మరియు ఉషస్సులు వేగంగా ఎగిరేవారివలె ‘నిమ్రుచ్’ (అవరోహణం)తో ప్రకటనలోకి దిగివచ్చి, మన క్షేత్రంలో వెలుగின் అవతరణను తెస్తాయి.

Mantra 6

आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥

‘ఋత’ (సత్య-నియమం) కొరకు, ‘కేశినీ’—దీప్తకేశములైన ప్రేరణాశక్తులు—మీ వైపు గానం చేస్తాయి, ఓ మిత్ర; అక్కడ, ఓ వరుణ, మీరు మార్గాన్ని స్తుతిస్తారు. మీ స్వసత్త్వంతో మా ‘ధియః’ (చింతన-ప్రేరణలు)ను విడుదల చేసి పుష్టం చేయండి; మీరు ఇద్దరూ విప్రుని ‘మన్మన్’ (అంతర్మన నిర్మాణాలు)లో ఆనందిస్తారు.

Mantra 7

यो वां यज्ञैः शशमानो ह दाशति कविर्होता यजति मन्मसाधनः । उपाह तं गच्छथो वीथो अध्वरमच्छा गिरः सुमतिं गन्तमस्मयू ॥

యజ్ఞాలచేత బలపడుతూ మీకు దానం చేసే వాడు—అతడు కవి, హోతా; ‘మన్మసాధన’ (అంతర్వాక్సిద్ధి) గలవాడై యజనం చేస్తాడు. అతని వద్దకే మీరు ఇద్దరూ వెళ్తారు; ‘అధ్వర’ యొక్క ‘వీథ’ (యాత్రాపథం) మీదుగా, స్తుతుల వైపు రండి—మిమ్మల్ని కోరుకునే మా కొరకు, మీ ‘సుమతి’ (ప్రకాశమైన సద్భావన)తో చేరండి.

Mantra 8

युवां यज्ञैः प्रथमा गोभिरञ्जत ऋतावाना मनसो न प्रयुक्तिषु । भरन्ति वां मन्मना संयता गिरोऽदृप्यता मनसा रेवदाशाथे ॥

మీరు ఇద్దరూ యజ్ఞాలచేతను గో-రశ్ములచేతను (ప్రకాశకిరణాలచేతను) ప్రథమంగా అభిషిక్తులవుతారు—ఋతాన్ని ధారించువారు—సరియైన యోజనాలలో (సక్రమంగా జతచేయబడిన ప్రవృత్తుల్లో) మనస్సు ఉన్నట్లుగా. నియంత్రిత స్తోత్రగీతాలు మీకు అంతర్మన నిర్మాణాలను (మన్‌మ) మోసుకొస్తాయి; మత్తు-భ్రాంతి లేని మనస్సుతో మీరు సమృద్ధి, దీప్తిమయమైన పరిపూర్ణతను ప్రసాదిస్తారు.

Mantra 9

रेवद्वयो दधाथे रेवदाशाथे नरा मायाभिरितऊति माहिनम् । न वां द्यावोऽहभिर्नोत सिन्धवो न देवत्वं पणयो नानशुर्मघम् ॥

మీరు సమృద్ధమైన ప్రాణబలాన్ని స్థాపిస్తారు; ఓ ఇద్దరు నరులారా, మీ మాయా-శక్తులతో (వివేకపూర్వక నిర్మాణశక్తులతో) మరియు సమీప సహాయంతో మీరు సమృద్ధమైన సిద్ధిని ప్రసాదిస్తారు. దినాలతో కూడిన ద్యౌ (ఆకాశం) గాని, నదులు గాని, మీ దేవత్వాన్ని చేరలేదు; చీకటి పణయులు (వ్యాపారులు) మీ దాన-మహిమను గెలుచలేదు.

Frequently Asked Questions

They are twin Vedic lords invoked together: Mitra represents friendship and agreement, and Varuṇa represents vast moral law and restraint. Together they protect beings and uphold cosmic order (ṛta).

It is a poetic image for removing obstruction and allowing the flow of life and light—pure streams, dawn, and the sun’s radiance—into the world and into the worshipper’s path.

The paṇis symbolize forces that hoard, obscure, or oppose the right order. The hymn declares that such forces cannot obtain Mitra-Varuṇa’s divine status or their generous gifts.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App