
Sukta 1.151
Mitra-Varuṇa (dual) (probable from dual forms and Mitra mention)
এই সূক্তত মিত্ৰ আৰু বৰুণক প্ৰিয় যমজ প্ৰভু হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিসকলে ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম) ধৰি ৰাখে আৰু জন্মৰ পৰা জীৱসমূহক ৰক্ষা কৰে; দ্ৰষ্টাৰ বাক্যৰ প্ৰতি সঁহাৰি দি সুৰক্ষা আৰু বৃদ্ধি প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকৰ শক্তি ‘বিস্তৃত দুৱাৰ’ মেলি দিয়া, পৱিত্ৰ পোষক ধাৰাসমূহ মুক্ত কৰা, আৰু উষা আৰু সূৰ্যৰ পোহৰক প্ৰকাশত আনিবলৈ টানি অনা বুলি চিত্ৰিত; শেষত তেওঁলোকৰ অতুল দেৱত্ব আৰু উদাৰ দানশীলতাৰ ঘোষণাৰে সূক্তখন সমাপ্ত হয়।
Mantra 1
मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः स्वाध्यो विदथे अप्सु जीजनन् । अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः ॥
মিত্ৰৰ দৰে—যাক দীপ্ত গৰু-সম্পদৰ অনুসন্ধানীসকলে নিজৰ সাধনাৰে জন্ম দিয়ে, স্বধাৰ্মে বিদথত, আপসু—সেইদৰে দুয়ো বিশ্ব (ৰোদসী) বলত কঁপে। গিৰা (বাণী)ৰে তেওঁলোকে প্ৰিয় আৰু যজ্য যুগলক উত্তৰ দিয়ে—জন্মৰ পৰা সত্তাসকলৰ ৰক্ষাকৰ্তা।
Mantra 2
यद्ध त्यद्वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः प्र मित्रासो न दधिरे स्वाभुवः । अध क्रतुं विदतं गातुमर्चत उत श्रुतं वृषणा पस्त्यावतः ॥
যেতিয়া ধন-অনুগ্রহ কামনা কৰা সোম-পেষকসকলে, স্বয়ং-কাৰ্যক্ষম বন্ধুসম মিত্ৰসকলৰ দৰে, তোমালোকৰ কৰ্মশক্তিক আগবঢ়াই স্থাপন কৰিলে—তেতিয়া তেওঁলোকে তোমালোকৰ ক্রতু (ইচ্ছা-শক্তি) স্তৱ কৰে আৰু গতি-পথ বিচাৰি পায়। হে দুজন বৃষণ (বলৱান) জন, তোমালোক তেওঁলোকৰ শ্ৰুতি (শুননি/খ্যাতি) প্ৰসাৰিত কৰা আৰু তেওঁলোকক নিজৰ গৃহ-আশ্ৰয়ত সুপ্ৰতিষ্ঠিত কৰা।
Mantra 3
आ वां भूषन्क्षितयो जन्म रोदस्योः प्रवाच्यं वृषणा दक्षसे महे । यदीमृताय भरथो यदर्वते प्र होत्रया शिम्या वीथो अध्वरम् ॥
হে দুজন বৃষণ (বলৱান) জন, জন্মৰে পৰা দুয়ো জগতৰ জনসমূহ তোমালোকলৈ ভূষণসহ আহে, আৰু উচ্চাৰণযোগ্য বাক্য লৈ আহে—তোমালোকৰ মহৎ দক্ষতা আৰু শক্তিৰ বাবে। যেতিয়া তোমালোক ঋত (সত্য-ব্যৱস্থা)ৰ বাবে তাক বহন কৰ, যেতিয়া অৰ্বত (দ্ৰুতগামী)ৰ বাবে—তেতিয়া হোত্ৰ-কৰ্মেৰে আৰু শিম্যা (উদ্যম/সংগ্ৰাম)ৰে তোমালোক অধ্বৰ (যজ্ঞ) আগবঢ়াই লৈ যায়।
Mantra 4
प्र सा क्षितिरसुर या महि प्रिय ऋतावानावृतमा घोषथो बृहत् । युवं दिवो बृहतो दक्षमाभुवं गां न धुर्युप युञ्जाथे अपः ॥
হে অসুৰ-শক্তিসমূহ, এই মহৎ আৰু প্ৰিয় অধিপত্যক তোমালোক ঋতবান হৈ ‘বৃহৎ ঋত’ বুলি উচ্চস্বৰে ঘোষণা কৰ। তোমালোক দুয়ো বিস্তৃত দ্যৌৰ মহৎ দক্ষতা হৈ উঠিছা; আৰু আপঃ (জলধাৰা)ক গাড়ী-গাইৰ দৰে জুৱালত জুৰি দিয়া—যেন স্ৰোতসমূহ কৰ্মত নিয়োজিত হয়।
Mantra 5
मही अत्र महिना वारमृण्वथोऽरेणवस्तुज आ सद्मन्धेनवः । स्वरन्ति ता उपरताति सूर्यमा निम्रुच उषसस्तक्ववीरिव ॥
ইয়াত তোমালোকৰ মহিমাৰে তোমালোক বিস্তৃত দুৱাৰ মেলি দিয়া; নিৰ্মল, প্ৰেৰণা-দায়িনী স্ৰোতসমূহ পোষণকাৰী গাইৰ দৰে সদ্মলৈ আহে। সিহঁতে ওপৰলৈ সূৰ্যৰ দিশে ধ্বনিত হয়; আৰু উষাসসমূহ দ্ৰুতগামী পাখিধাৰীজনীৰ দৰে নিম্ৰুচ্ (অন্ধকাৰ) নামি অহা অৱস্থাৰ পৰা প্ৰকাশলৈ নামি আহে—আমাৰ ক্ষেত্ৰত পোহৰৰ অৱতৰণ আনিছে।
Mantra 6
आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥
ঋতৰ (সত্য-নিয়মৰ) বাবে তোমালোকৰ দিশে কেশিনী—উজ্জ্বল-কেশধাৰী প্ৰেৰণা-শক্তিসমূহ গীত গাইছে, হে মিত্র; য’ত, হে বরুণ, তুমি পথক প্ৰশংসা কৰা। নিজৰ স্বভাৱ-বলে আমাৰ ধীসমূহ মুকলি কৰা আৰু পুষ্ট কৰা; তোমালোক দুয়ো বিপ্ৰৰ মন্মন—অন্তৰ্মনৰ গঠনসমূহত আনন্দ পাওঁ।
Mantra 7
यो वां यज्ञैः शशमानो ह दाशति कविर्होता यजति मन्मसाधनः । उपाह तं गच्छथो वीथो अध्वरमच्छा गिरः सुमतिं गन्तमस्मयू ॥
যি জন যজ্ঞসমূহে বলৱান হৈ তোমালোকক দান কৰে—সেই কবি, হোতা, মন্মসাধনঃ (অন্তৰ-বাণী সিদ্ধ কৰা) হৈ যজ্ঞ কৰে। তোমালোক দুয়ো সঁচাকৈ তাৰ ওচৰলৈ যায়; অধ্বৰ যাত্ৰালৈ, গীত-স্তোত্ৰলৈ আহা—আমাক, তোমালোকক বিচৰা লোকক, সুমতি (উজ্জ্বল সদ্ভাৱ) লৈ উপস্থিত হ’বা।
Mantra 8
युवां यज्ञैः प्रथमा गोभिरञ्जत ऋतावाना मनसो न प्रयुक्तिषु । भरन्ति वां मन्मना संयता गिरोऽदृप्यता मनसा रेवदाशाथे ॥
যজ্ঞসমূহে আৰু গোৰশ্মি-সম দীপ্ত কিৰণসমূহে তোমালোক দুজনক প্ৰথমে অভিষিক্ত কৰে—ঋত-ধাৰক তোমালোক, যেন মন সঠিক যোজনা (প্ৰয়ুক্তি)ত সংযুক্ত হয়। সংযত গীত-বাণীসমূহ তোমালোকলৈ অন্তৰৰ ভাব-গঠনসমূহ বহন কৰে; মদ-মোহ আৰু ভ্ৰান্তিৰ পৰা মুক্ত মনৰে তোমালোক দীপ্তিময়, সমৃদ্ধ পূৰ্ণতা দান কৰা।
Mantra 9
रेवद्वयो दधाथे रेवदाशाथे नरा मायाभिरितऊति माहिनम् । न वां द्यावोऽहभिर्नोत सिन्धवो न देवत्वं पणयो नानशुर्मघम् ॥
সমৃদ্ধ প্ৰাণবল তোমালোক স্থাপন কৰা; হে দুজন নৰ-প্ৰভু, জ্ঞানময় গঠনশক্তি (মায়া) আৰু নিকট সহায়তাৰে তোমালোক দীপ্ত সমৃদ্ধি দান কৰা। দিনসমূহসহ দ্যৌলোকো, ন নদীসমূহো, তোমালোকৰ দেবত্বত উপনীত নহ’ল; অন্ধকাৰৰ বণিক পণিসকলেও তোমালোকৰ দান-ঐশ্বৰ্য জয় কৰিব নোৱাৰিলে।
They are twin Vedic lords invoked together: Mitra represents friendship and agreement, and Varuṇa represents vast moral law and restraint. Together they protect beings and uphold cosmic order (ṛta).
It is a poetic image for removing obstruction and allowing the flow of life and light—pure streams, dawn, and the sun’s radiance—into the world and into the worshipper’s path.
The paṇis symbolize forces that hoard, obscure, or oppose the right order. The hymn declares that such forces cannot obtain Mitra-Varuṇa’s divine status or their generous gifts.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.