Sukta 151

Mantra 1

मित्रं न यं शिम्या गोषु गव्यवः स्वाध्यो विदथे अप्सु जीजनन् । अरेजेतां रोदसी पाजसा गिरा प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः ॥

मित्रासारखा—ज्याला गव्यव (गो-समृद्धीचे साधक) स्वाध्य (स्व-नियम) ने, विदथे (यज्ञसभेत), अप्सु (जलतत्त्वात) आपल्या प्रयत्नाने जन्म देतात—तसा दोन्ही लोक (रोदसी) पाजसा (बल/तेज) मुळे थरथरतात. वाणीने ते प्रिय व यज्य अशा त्या युगलाला प्रत्युत्तर देतात—जे जन्मापासूनच प्राण्यांचे रक्षण (अवः) करणारे आहेत.

Mantra 2

यद्ध त्यद्वां पुरुमीळ्हस्य सोमिनः प्र मित्रासो न दधिरे स्वाभुवः । अध क्रतुं विदतं गातुमर्चत उत श्रुतं वृषणा पस्त्यावतः ॥

जेव्हा ते सोमपिळणारे, पुरुमीळ्ह (बहु-स्तुत्य) अनुग्रहाची कामना करून, मित्रांसारखे, स्वयंसिद्ध होऊन, तुमची कर्म-शक्ती पुढे ठेवतात—तेव्हा ते तुमच्या क्रतु (संकल्प-शक्ती)चे स्तवन करतात आणि गमन-पथ प्राप्त करतात. आणि हे वृषणौ (दोन वीर), तुम्ही त्यांना श्रुत (श्रवणीय/प्रसिद्ध) करता व त्यांच्या स्वगृह-आश्रयात (पस्त्या) स्थिर करता.

Mantra 3

आ वां भूषन्क्षितयो जन्म रोदस्योः प्रवाच्यं वृषणा दक्षसे महे । यदीमृताय भरथो यदर्वते प्र होत्रया शिम्या वीथो अध्वरम् ॥

हे दोन वृषण (पराक्रमी), जन्मापासूनच दोन्ही लोकांत (रोदसी) असलेल्या प्रजा अलंकारांसह आणि उच्चारावयाची वाणी घेऊन तुमच्याकडे येतात—तुमच्या महत् दक्ष (कौशल्य/शक्ती) साठी। जेव्हा तुम्ही ते ऋत (सत्य-नियम)ासाठी वहाता, आणि जेव्हा अश्ववत् वेगवानासाठी—तेव्हा होत्र (याज्ञिक क्रिया) व शिम्या (उद्यम/परिश्रम) यांच्या द्वारा तुम्ही अध्वर (यज्ञ) पुढे नेतात.

Mantra 4

प्र सा क्षितिरसुर या महि प्रिय ऋतावानावृतमा घोषथो बृहत् । युवं दिवो बृहतो दक्षमाभुवं गां न धुर्युप युञ्जाथे अपः ॥

ही महती व प्रिय क्षिति (सत्ता/अधिकार), हे असुर-शक्तींनो, तुम्ही ऋतवान होऊन ‘वृहत्’—विस्तीर्ण ऋत—म्हणून घोषित करता। तुम्ही दोघे विस्तृत द्यौ (आकाश)ची महान दक्ष (कौशल्य/शक्ती) झाले आहात; आणि धुर्य गायीला जुव्यात जोडावे तसे, तुम्ही आपः (जलप्रवाह) जुव्यात जोडता—प्रवाहांना कर्माच्या अधीन करता.

Mantra 5

मही अत्र महिना वारमृण्वथोऽरेणवस्तुज आ सद्मन्धेनवः । स्वरन्ति ता उपरताति सूर्यमा निम्रुच उषसस्तक्ववीरिव ॥

येथे, तुमच्या महिमेने तुम्ही विशाल द्वार उघडता; निर्मळ, प्रेरक प्रवाह पोषण करणाऱ्या गायींसारखे ‘सद्म’ (आसन/निवास) कडे येतात. ते सूर्याच्या दिशेने वर निनादतात; आणि उषा वेगाने उडणाऱ्यांसारख्या ‘निम्रुच्’ (अवरोहण) सहित प्रकट होत खाली उतरून आपल्या क्षेत्रात प्रकाशाचे अवतरण घडवतात.

Mantra 6

आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥

‘ऋत’ (सत्य-नियम) साठी, ‘केशिनी’—दीप्त-केशवाली प्रेरणाशक्ती—तुमच्याकडे स्तुतीगान करतात, हे मित्र; जिथे, हे वरुण, तुम्ही मार्गाचे स्तवन करता. तुमच्या स्वसत्तेने आमच्या ‘धियः’ (विचार-प्रेरणा) मुक्त करा व पुष्ट करा; तुम्ही दोघेही विप्राच्या ‘मन्मन्’ (अंतर्मनाच्या रचना) मध्ये रमता.

Mantra 7

यो वां यज्ञैः शशमानो ह दाशति कविर्होता यजति मन्मसाधनः । उपाह तं गच्छथो वीथो अध्वरमच्छा गिरः सुमतिं गन्तमस्मयू ॥

यज्ञांनी बळ वाढवून जो तुम्हाला दान देतो—तो कवी, होता; ‘मन्मसाधन’ (अंतर्वाणी-सिद्ध) होऊन यजन करतो. त्याच्याकडेच तुम्ही दोघे जाता; ‘अध्वर’च्या ‘वीथ’ (यात्रापथ) वरून, स्तुतिगीतांकडे या—तुम्हाला शोधणाऱ्या आमच्यासाठी, तुमची ‘सुमति’ (उज्ज्वल सद्भावना) घेऊन या.

Mantra 8

युवां यज्ञैः प्रथमा गोभिरञ्जत ऋतावाना मनसो न प्रयुक्तिषु । भरन्ति वां मन्मना संयता गिरोऽदृप्यता मनसा रेवदाशाथे ॥

तुम्ही दोघे यज्ञांनी आणि गो-रश्मींनी (प्रकाशकिरणांनी) सर्वप्रथम अभिषिक्त होता—ऋताचे धारक—जसे मन योग्य योजनेत (सुसंयोजित प्रवृत्तींमध्ये) असते. संयत स्तुतिगीते तुमच्याकडे अंतर्मनातील रचना (मन्म) वाहून आणतात; मद-भ्रमरहित मनाने तुम्ही समृद्ध, तेजस्वी परिपूर्णता प्रदान करता.

Mantra 9

रेवद्वयो दधाथे रेवदाशाथे नरा मायाभिरितऊति माहिनम् । न वां द्यावोऽहभिर्नोत सिन्धवो न देवत्वं पणयो नानशुर्मघम् ॥

तुम्ही समृद्ध प्राणबल स्थापन करता; हे दोघा नरा, तुमच्या माया-शक्तींनी (सुज्ञ रचनाशक्तींनी) आणि निकट सहाय्याने तुम्ही समृद्ध सिद्धी देता. दिवसांसह द्यौ (आकाश)ही नाही, नद्या ही नाही—कोणीही तुमच्या देवत्वापर्यंत पोहोचलेले नाही; आणि अंधकाराचे पण्यु (व्यापारी) तुमची दान-समृद्धी जिंकू शकले नाहीत.