Sarga 24
गङ्गा–सरयू-सङ्गमः, मलद–करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः (The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada–Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest)
बालकाण्ड
ಶುಭ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ನದೀತೀರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮಂಗಳಕರವಾದ ದೋಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮಧ್ಯಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ರಾಮನು ಕಾರಣ ಕೇಳಿದನು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು—ಗಂಗೆಯು ಸರಯೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಈ ನಿನಾದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಎರಡೂ ನದಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು—ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಂಗಾ-ಸರಯೂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮುಂದೆ ಕಾಲಿಡದ ಭಯಾನಕ ಅರಣ್ಯ ಕಂಡಿತು—ಘನ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಅಪಶಕುನಕರ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗು, ಭೀತಿಯ ವಾತಾವರಣ. ರಾಮನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಮಲದ ಮತ್ತು ಕರೂಶ—ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತಿತ್ತು. ವೃತ್ರವಧದ ನಂತರ ಇಂದ್ರನ ಶುದ್ಧಿ ಸಂಭವಿಸಿ ಈ ಭೂಮಿಗೆ ವರ ದೊರೆತು ಆ ಹೆಸರುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು ಎಂದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನ ತಾಯಿ, ರೂಪಾಂತರಶೀಲ ಭಯಂಕರ ಯಕ್ಷಿಣಿ ತಾಟಕಾ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜನರನ್ನು ತ್ರಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದಳು. ಆಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ರಾಮನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು—ತಪಸ್ವಿಯ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯ; ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಲದಿಂದ ಈ ‘ಕಂಟಕ’ವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತರು.
Shlokas
Verse 1
तत: प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ।।1.24.1।।
ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಅಹ್ನಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ನದೀತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 2
ते च सर्वे महात्मानो मुनयस्संश्रितव्रता:।उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन्।।1.24.2।।
ಆಗ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರು ಶುಭವಾದ ನಾವೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
Verse 3
आरोहतु भवान्नावं राजपुत्रपुरस्कृत:।अरिष्टं गच्छ पन्थानं मा भूत्कालविपर्यय:।।1.24.3।।
“ಭಗವನ್, ರಾಜಪುತ್ರರನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ದಯವಿಟ್ಟು ನೌಕೆಗೆ ಆರೋಹಣಮಾಡಿರಿ. ನಿರ್ವಿಘ್ನ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಾಗಿರಿ; ಕಾಲವಿಪರ್ಯಯವಾಗದಿರಲಿ.”
Verse 4
विश्वामित्रस्तथेत्युक्तवा तानृषीनभिपूज्य च।ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरङ्गमाम्।।1.24.4।।
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗರಗಾಮಿಯಾದ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು.
Verse 5
ततश्शुश्राव वै शब्दमतिसंरम्भवर्धितम्।मध्यमागम्य तोयस्य सह राम:कनीयसा।।1.24.5।।
ನಂತರ ನದಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರವಾಹದ ಉಗ್ರ ವೇಗದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದ ಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
Verse 6
अथ रामस्सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्।वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनि:।।1.24.6।।
ಆಗ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: “ನೀರು ಚೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಈ ಭಯಂಕರ, ಕೋಲಾಹಲಮಯ ಧ್ವನಿ ಏನು?”
Verse 7
राघवस्य वचश्श्रुत्वा कौतूहलसमन्वित:।कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम्।।1.24.7।।
ರಾಘವನ ಕುತೂಹಲಭರಿತ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆ ಧ್ವನಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೂ ಕಾರಣವೂ ಅವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
Verse 8
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं सर:।ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सर:।।1.24.8।।
“ಓ ರಾಮ, ನರಶಾರ್ದೂಲ! ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಆದಕಾರಣ ಇದನ್ನು ‘ಮಾನಸ ಸರೋವರ’ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.”
Verse 9
तस्मात्सुस्राव सरसस्सायोध्यामुपगूहते ।सर प्रवृत्ता सरयू: पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता।।1.24.9।।
“ಆ ಸರೋವರದಿಂದ ಒಂದು ನದಿ ಹರಿದುಬಂತು—ಈ ಪವಿತ್ರ ಧಾರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರವಹಿಸಿದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸರಯೂ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಬ್ರಹ್ಮಸರಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದುದರಿಂದ ಇದು ಪರಮ ಪುಣ್ಯಮಯ.”
Verse 10
तस्यायमतुलश्शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते।वारिसङ्क्षोभजो राम प्रणामं नियत:कुरु।।1.24.10।।
ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗೆ) ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನೀರಿನ ಘರ್ಷಣ-ಮಂಥನದಿಂದ ಈ ಅತುಲ್ಯ ಗರ್ಜನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ರಾಮ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡು.
Verse 11
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ।तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ।।1.24.11।।
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅತಿಧಾರ್ಮಿಕರಾದ ವೀರರು ಆ ಎರಡೂ ನದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿ, ತ್ವರಿತ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು.
Verse 12
स वनं घोरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपवरात्मज:।अविप्रहतमैक्ष्वाक: पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्।।1.24.12।।
ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಅಸ್ಪರ್ಶಿತದಂತೆ ತೋರುವ ಆ ವನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನ ಪುತ್ರನಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಮಾರನು ಮುನಿಪುಂಗವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
Verse 13
अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणनादितम्।भैरवैश्शपदै: पूर्णं शकुन्तैर्दारुणारुतै:।।1.24.13।।
“ಅಹೋ! ಈ ವನವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಗಮ—ಝಿಲ್ಲಿಕೆಗಳ ನಿರಂತರ ನಾದದಿಂದ ಗೂಂಜುತ್ತದೆ; ಭಯಂಕರ ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಕಠೋರ ಕೇಕೆ ಹಾಕುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ.”
Verse 14
नानाप्रकारैश्शकुनै र्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनै:।सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चोपशोभितम्।।1.24.14।।
“ನಾನಾವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಭಯಾನಕ ಕೇಕೆಗಳಿಂದ ಈ ವನವು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ; ಸಿಂಹ, ವ್ಯಾಘ್ರ, ವರಾಹ ಹಾಗೂ ವರಣಗಳಾದ ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಇನ್ನೂ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.”
Verse 15
धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलै:। सङ्कीर्णं बदरीभिश्च किन्न्वेतद्दारुणं वनम्।।1.24.15।।
“ಧವ, ಅಶ್ವಕರ್ಣ, ಕಕುಭ, ಬಿಲ್ವ, ತಿಂದುಕ ಮತ್ತು ಪಾಟಲ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ವನವು ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ; ಬದರಿ ಗಿಡಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿದೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಯಾವ ದಾರುಣ ವನ?”
Verse 16
तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद्दारुणं वनम्।।1.24.16।।
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ವತ್ಸ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಕೇಳು; ಈ ದಾರುಣವಾದ ಅರಣ್ಯವು ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.”
Verse 17
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम।मलदाश्च करूशाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ।।1.24.17।।
“ಹೇ ನರೋತ್ತಮ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಫೀತವಾದ ಜನಪದಗಳು ಇದ್ದವು—ಮಲದಾ ಮತ್ತು ಕರೂಶಾ—ದೇವಶಿಲ್ಪಿಗಳ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು.”
Verse 18
पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम्।क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत्।।1.24.18।।
“ಹೇ ರಾಮ, ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೃತ್ರವಧದ ನಂತರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪ ಆವರಿಸಿತು; ಅವನು ಮಲದಿಂದಲೂ ಕ್ಷುಧೆಯಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.”
Verse 19
तमिन्द्रं स्नापयन् देवा ऋषयश्च तपोधना:।कलशैस्स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्।।1.24.19।।
ದೇವರು ಮತ್ತು ತಪೋಧನರಾದ ಋಷಿಗಳು ಕಲಶಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಅವನ ದೇಹದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದರು.
Verse 20
इह भूम्यां मलं दत्वा दत्वा कारूशमेव च।शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे।।1.24.20।।
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಹೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ದೇಹಜನ್ಯ ಮಲಿನತೆಯನ್ನೂ, ಹಸಿವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಅನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಮಹಾ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದರು.
Verse 21
निर्मलो निष्करूशश्च शुचिरिंन्द्रो यदाभवत्।ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रभुरनुत्तमम्।।1.24.21।।
ಇಂದ್ರನು ನಿರ್ಮಲನಾಗಿ—ಮಲರಹಿತನೂ ಹಸಿವುರಹಿತನೂ ಆದಾಗ—ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪರಮ ಪ್ರಭುವು ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.
Verse 22
इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यत:।मलदाश्च करूशाश्च ममाङ्गमलधारिणौ।।1.24.22।।
“ನನ್ನ ದೇಹದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಈ ಎರಡು ಜನಪದಗಳು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ—ಮಲದಾ ಮತ್ತು ಕರೂಷಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ.”
Verse 23
साधु साध्विति तं देवा: पाकशासनमब्रुवन्।देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता।।1.24.23।।
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಕ್ರನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಪಾಕಶಾಸನನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಸಾಧು! ಸಾಧು!”
Verse 24
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिन्दम।मलदाश्च करूशाश्च मुदितौ धनधान्यत:।।1.24.24।।
ಹೇ ಅರಿಂದಮ, ಈ ಎರಡು ಸಮೃದ್ಧ ಜನಪದಗಳು—ಮಲದಾ ಮತ್ತು ಕರೂಷಾ—ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಳಿದವು.
Verse 25
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी।बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्।।1.24.25।। ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमत:। 2मारीचो राक्षस: पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रम:।।1.24.26।।
ಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಇಚ್ಛಾರೂಪಿಣಿಯಾದ ಯಕ್ಷೀ ಒಬ್ಬಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ತಾಟಕಾ—ಭದ್ರಂ ತೇ—ಧೀಮಂತ ಸುಂದನ ಪತ್ನಿ, ಶಕ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ ರಾಕ್ಷಸ ಮಾರೀಚನ ತಾಯಿ.
Verse 26
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी।बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्।।1.24.25।। ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमत:। 2मारीचो राक्षस: पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रम:।।1.24.26।।
ಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಇಚ್ಛಾರೂಪಿಣಿಯಾದ ಯಕ್ಷೀ ಒಬ್ಬಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಆಕೆ ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ತಾಟಕಾ—ಭದ್ರಂ ತೇ—ಧೀಮಂತ ಸುಂದನ ಪತ್ನಿ, ಶಕ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ ರಾಕ್ಷಸ ಮಾರೀಚನ ತಾಯಿ.
Verse 27
वृत्तबाहुर्महावीर्यो विपुलास्य तनुर्महान्।राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजा:।।1.24.27।।
ವೃತ್ತಬಾಹು, ಮಹಾವೀರ್ಯ, ವಿಶಾಲಮುಖ ಹಾಗೂ ಮಹಾಕಾಯನಾದ—ಭೈರವಾಕಾರದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿತ್ಯವೂ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 28
इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव।मलदांश्च करूशांश्च ताटका दुष्टचारिणी।।1.24.28।।
“ಹೇ ರಾಘವ, ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿಯಾದ ತಾಟಕಾ ಸದಾ ಈ ಎರಡು ಜನಪದಗಳನ್ನು—ಮಲದ ಮತ್ತು ಕರೂಷ—ನಿತ್ಯವೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.”
Verse 29
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यध्यर्धयोजने।अत एव न गन्तव्यं ताटकाया वनं यत:।।1.24.29।।
“ಅವಳು ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ಇಲ್ಲಿ നിന്ന് ಒಂದೂವರೆ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದಕಾರಣ ಅದು ತಾಟಕೆಯ ಅರಣ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.”
Verse 30
स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्।मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुन:।।1.24.30।।
“ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಾಹುಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿಷ್ಕಂಟಕ—ನಿರ್ಭಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಘ್ನ—ಮಾಡು.”
Verse 31
न हि कश्चिदिमं देशं शक्नोत्यागन्तुमीदृशम्।यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया।।1.24.31।।
“ಹೇ ರಾಮ, ಆ ಘೋರವೂ ಅಸಹ್ಯವೂ ಆದ ಯಕ್ಷಿಣಿಯಿಂದ ಉತ್ಸಾದಿತವಾದ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬರಲಾರರು.”
Verse 32
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद्दारुणं वनम्।यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते।।1.24.32।।
ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಈ ಅರಣ್ಯ ಹೇಗೆ ಅತಿದಾರುಣವಾಯಿತು, ಆ ಯಕ್ಷಿಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಉತ್ಸಾದಿಸಿದಳು; ಇಂದಿಗೂ ಅವಳು ಹಿಂತಿರುಗಿಲ್ಲ.
Verse 33
“ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಾಹುಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿಷ್ಕಂಟಕ—ನಿರ್ಭಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಘ್ನ—ಮಾಡು.”
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Viśvāmitra’s injunction that Rāma neutralize Tātakā, who persistently devastates Malada–Karūśa and obstructs passage. The episode frames force as ethically bounded: a protective act undertaken under sage-guidance to restore public safety and lawful movement.
The chapter teaches that dharma is not only personal piety (morning rites, salutations to rivers) but also restorative responsibility: when a region is rendered uninhabitable by recurring harm, a qualified agent must act to remove the cause, guided by legitimate authority and disciplined intention.
Key landmarks include Gaṅgā (Jāhnavī), Sarayū and their confluence (marked by the ‘clash of waters’ sound), Manasa Sarovara on Kailāsa as Sarayū’s source, Ayodhyā as Sarayū’s embraced city, and the Malada–Karūśa region culminating in the feared Tātakā forest.
Ask anything about Sarga 24 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.