HomeRamayanaBala KandaSarga 24Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

गङ्गा–सरयू-सङ्गमः, मलद–करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः

The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada–Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest

अथ रामस्सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्।वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनि:।।1.24.6।।

atha rāmaḥ sarin-madhye papraccha muni-puṅgavam |

vāriṇo bhidyamānasya kim ayaṃ tumulo dhvaniḥ ||1.24.6||

ಆಗ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: “ನೀರು ಚೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಈ ಭಯಂಕರ, ಕೋಲಾಹಲಮಯ ಧ್ವನಿ ಏನು?”

अथthen/thereafter
अथ:
सम्बन्ध/प्रसङ्गसूचक (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमसूचक/अनन्तरार्थक (particle/adverb: thereafter)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); एकवचन (Singular)
सरित्-मध्येin the middle of the river
सरित्-मध्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (locative determinative); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th); एकवचन
पप्रच्छasked/enquired
पप्रच्छ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन
मुनि-पुङ्गवम्the best of sages
मुनि-पुङ्गवम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of sages'); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
वारिणःof the water
वारिणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन (Vedic/epic gen. sg. ending -णः)
भिद्यमानस्यbeing split/broken (of the water)
भिद्यमानस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootभिद् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle); नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'वारिणः')
किम्what?
किम्:
विशेष्य-प्रश्न (Interrogative complement)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.); एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
अयम्this
अयम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); एकवचन; निर्देशवाचक (demonstrative)
तुमुलःtumultuous
तुमुलः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'ध्वनिः')
ध्वनिःsound/noise
ध्वनिः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject of implied 'is')
TypeNoun
Rootध्वनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

"By the strength of your arms slay this one of wicked deeds. Comply with my orders and make this country safe (and habitable).

R
Rāma
V
Viśvāmitra

FAQs

Dharma includes humble inquiry and learning from a qualified teacher—seeking truth rather than assuming.

Mid-crossing, Rāma hears an unusual roar and asks Viśvāmitra to explain its cause.

Teachability and respect—Rāma approaches the sage with a sincere question.