Kena

Verse 1

केनेषितं पतति प्रेषितं मनः केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः। केनेषितां वाचमिमां वदन्ति चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति॥१॥

ដោយអ្នកណាដែលចិត្តត្រូវបាននាំទៅកាន់វត្ថុរបស់វា? ដោយអ្នកណាដែលដង្ហើមជីវិតដំបូងបានចាកចេញទៅកាន់មុខងាររបស់វា? ដោយអ្នកណាដែលសំដីនេះដែលមនុស្សនិយាយត្រូវបាននាំទៅ? ព្រះអង្គណាដែលបានភ្ជាប់ភ្នែកនិងត្រចៀក?

Verse 2

श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यद्वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः। चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति॥२॥

នេះគឺជាត្រចៀកនៃត្រចៀក, ចិត្តនៃចិត្ត, សំដីនៃសំដី, ដង្ហើមជីវិតនៃដង្ហើមជីវិត, និងភ្នែកនៃភ្នែក។ អ្នកមានប្រាជ្ញាដែលបានលើសពីទាំងនេះរួចហើយ, ក្លាយជាអមតៈនៅពេលចាកចេញពីលោកនេះ។

Verse 3

न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग्गच्छति नो मनो न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात्। अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि। इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद्व्याचचक्षिरे॥३॥

នៅទីនោះភ្នែកមិនទៅដល់ទេ, ទាំងសំដីក៏មិនទៅដល់ដែរ, ទាំងចិត្តក៏មិនទៅដល់ដែរ។ យើងមិនដឹងទេ, យើងមិនយល់ពីរបៀបដែលនរណាម្នាក់អាចបង្រៀនវាបានទេ។ វាខុសពីអ្វីដែលបានស្គាល់ហើយពិតជាលើសពីអ្វីដែលមិនស្គាល់។ យើងបានឮដូច្នេះពីអ្នកបុរាណដែលបានពន្យល់វាដល់យើង។

Verse 4

यद्वाचा अनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥४॥

អ្វីដែលមិនត្រូវបានបញ្ចេញដោយវាចា តែដែលវាចាត្រូវបានបញ្ចេញដោយវា សូមដឹងថានោះហើយជាព្រហ្មញ្ញ មិនមែនជាអ្វីដែលមនុស្សនៅទីនេះបានប្រតិបត្តិបូជាទេ។

Verse 5

यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥५॥

អ្វីដែលមនុស្សមិនគិតដោយចិត្ត តែដែលចិត្តត្រូវបានគេនិយាយថាគិតដោយវា សូមដឹងថានោះហើយជាព្រហ្មញ្ញ មិនមែនជាអ្វីដែលមនុស្សនៅទីនេះបានប្រតិបត្តិបូជាទេ។

Verse 6

यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूँषि पश्यति । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥६॥

អ្វីដែលមនុស្សមិនឃើញដោយភ្នែក តែដែលភ្នែកឃើញដោយវា សូមដឹងថានោះហើយជាព្រហ្មញ្ញ មិនមែនជាអ្វីដែលមនុស្សនៅទីនេះបានប្រតិបត្តិបូជាទេ។

Verse 7

यत् श्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्। तत् एव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते॥७॥

អ្វីដែលមនុស្សមិនឮដោយត្រចៀក, ប៉ុន្តែដោយសារត្រចៀកនេះបានឮ, ចូរដឹងថាតែអ្វីនោះជាព្រហ្មញ្ញ, មិនមែនអ្វីនេះដែលមនុស្សគោរពបូជានៅទីនេះទេ។

Verse 8

यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते। तत् एव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते॥८॥

អ្វីដែលមនុស្សមិនដកដង្ហើមដោយដង្ហើម, ប៉ុន្តែដោយសារដង្ហើមនេះបានដកដង្ហើម, ចូរដឹងថាតែអ្វីនោះជាព្រហ្មញ្ញ, មិនមែនអ្វីនេះដែលមនុស្សគោរពបូជានៅទីនេះទេ។

Verse 1

यदि मन्यसे सुवेदेति दभ्रमेवापि नूनं त्वं वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् । यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु मीमांस्यमेव ते मन्ये विदितम् ॥१॥

បើអ្នកគិតថា ខ្ញុំដឹងច្បាស់ហើយ នោះពិតជាអ្នកដឹងតែបន្តិចបន្តួចអំពីរូបរាងរបស់ព្រហ្មញ្ញ គឺតែជាអ្វីដែលនៅក្នុងអ្នក និងអ្វីដែលនៅក្នុងទេវតាទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំគិតថាអ្វីដែលអ្នកយល់ថាដឹងហើយនោះ នៅតែត្រូវតែពិនិត្យមើលទៀត។

Verse 2

नाहं मन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च । यो नस्तद्वेद तद्वेद नो न वेदेति वेद च ॥२॥

ខ្ញុំមិនគិតថា «ខ្ញុំបានដឹងព្រះព្រហ្មន៍យ៉ាងល្អ» ទេ ហើយក៏មិនគិតថា «ខ្ញុំមិនដឹង» ដែរ។ អ្នកណាក្នុងចំណោមយើងដែលដឹងអំពីព្រះព្រហ្មន៍ អ្នកនោះទើបដឹងពិត ហើយក៏ដឹងថា ព្រះអង្គមិនមែនជាវត្ថុដែលអាចដឹងតាមរបៀបធម្មតា។

Verse 3

यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः । अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥३॥

សម្រាប់អ្នកណាដែលព្រះព្រហ្មន៍មិនត្រូវបានគិតជាវត្ថុ អ្នកនោះទើបយល់ដឹងពិតប្រាកដ; តែអ្នកណាដែលគិតថា «ខ្ញុំដឹងហើយ» អ្នកនោះមិនដឹងទេ។ ព្រះអង្គមិនត្រូវបានដឹងដោយអ្នកដែលដឹងព្រះអង្គជាវត្ថុ ហើយត្រូវបានដឹងដោយអ្នកដែលមិនដឹងព្រះអង្គជាវត្ថុ។

Verse 4

प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते । आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥४॥

ការយល់ដឹងពិត គឺអ្វីដែលត្រូវបានស្គាល់ក្នុងរាល់សកម្មភាពនៃការដឹងខ្លួន; ដោយហេតុនោះ មនុស្សពិតជាសម្រេចអម្រឹត (អមតៈ)។ ដោយអាត្មា មនុស្សទទួលបានកម្លាំង និងសមត្ថភាព; ដោយវិទ្យា (ចំណេះដឹងវិញ្ញាណ) មនុស្សទទួលបានអម្រឹត។

Verse 5

इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति न चेदीहावेदीन्महती विनष्टिः । भूतेषु भूतेषु विचित्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥५॥

បើមនុស្សណាម្នាក់បានដឹងព្រះអង្គនៅទីនេះ នោះជាការពិតថាគោលដៅបានសម្រេច; បើនៅទីនេះមិនបានដឹងទេ នោះជាការបាត់បង់ដ៏ធំ. អ្នកប្រាជ្ញពិចារណាចែកច្បាស់ឃើញព្រះអង្គក្នុងសត្វលោកទាំងអស់ ហើយចាកចេញពីលោកនេះ ទៅជាអមតៈ។

Verse 1

ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त । त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयः अस्माकमेवायं महिमा इति ॥१॥

ពិតប្រាកដណាស់ ព្រះព្រហ្មន៍បានឈ្នះជ័យជម្នះសម្រាប់ទេវតាទាំងឡាយ។ ក្នុងជ័យជម្នះរបស់ព្រះព្រហ្មន៍នោះ ទេវតាទាំងឡាយក៏រីករាយអួតអាង។ ពួកគេគិតថា៖ «ជ័យជម្នះនេះជារបស់យើងតែប៉ុណ្ណោះ; មហិមានេះជារបស់យើងតែប៉ុណ្ណោះ»។

Verse 2

तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानत किमिदं यक्षमिति ॥२॥

ព្រះអង្គនោះ (ព្រះព្រហ្មន៍) បានដឹងគំនិតរបស់ពួកគេ ហើយបានបង្ហាញព្រះអង្គនៅមុខពួកគេ។ តែពួកគេមិនស្គាល់ទេ ដោយនិយាយថា៖ «យក្សៈនេះជាអ្វី?»

Verse 3

तेऽग्निमब्रुवन्—जातवेद एतद्विजानीहि किमिदं यक्षमिति। तथेति॥३॥

ពួកគេបាននិយាយទៅកាន់ អគ្គនី ថា៖ «ឱ ជាតវេទស សូមស្វែងដឹង—យក្សៈនេះជាអ្វី?» គាត់ឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។

Verse 4

तदभ्यद्रवत्। तमभ्यवदत्—कोऽसीति। अग्निर्वा अहमस्मीति अब्रवीत्। जातवेदाः वा अहमस्मीति॥४॥

គាត់រត់ទៅរកវា។ វាបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «អ្នកជានរណា?» អគ្គនីឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំគឺអគ្គនី; ខ្ញុំគឺជាតវេទស»។

Verse 5

तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमिति। अपि सर्वमिदं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति॥५॥

វានិយាយថា៖ «នៅក្នុងអ្នក មានអំណាចអ្វី?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំអាចដុតបំផ្លាញទាំងអស់នេះ—អ្វីៗណាដែលមានលើផែនដី»។

Verse 6

तस्मै तृणं निदधाव् एतद् दह इति । तद् उपप्रेयाय सर्वजवेन तन् न शशाक दग्धुम् । स तद् एव निववृते, नैतद् अशकद् विज्ञातुं यद् एतद् यक्षम् इति ॥६॥

ព្រះអង្គនោះបានដាក់ស្លឹកស្មៅមួយសន្លឹកចំពោះអគ្គនី ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «ចូរដុតវា»។ គាត់រត់ទៅដោយល្បឿនអស់កម្លាំង ប៉ុន្តែមិនអាចដុតវាបានទេ។ គាត់ត្រឡប់មកពីការប៉ុនប៉ងនោះ ដោយមិនអាចដឹងថា យក្សៈនេះជាអ្វី។

Verse 7

अथ वायुम् अब्रुवन्—वायो एतद् विजानीहि किम् एतद् यक्षम् इति । तथा इति ॥७॥

បន្ទាប់មក ពួកគេបាននិយាយទៅកាន់វាយុថា «ឱ វាយុ ចូរដឹងឲ្យច្បាស់ថា យក្សៈនេះជាអ្វី»។ គាត់ឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។

Verse 8

तद् अभ्यद्रवत् । तम् अभ्यवदत्—कः असि इति । वायुर् वा अहम् अस्मि इत्य् अब्रवीत् । मातरिश्वा वा अहम् अस्मि इति ॥८॥

គាត់រត់ទៅរកវា។ វាបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា «អ្នកជានរណា?»។ គាត់ឆ្លើយថា «ខ្ញុំគឺវាយុពិតប្រាកដ; ខ្ញុំគឺម៉ាតរិស្វានពិតប្រាកដ»។

Verse 9

तस्मिन् त्वयि किं वीर्यम् इति। अपि इदं सर्वम् आददीयम्, यदिदं पृथिव्याम् इति॥९॥

ពួកគេបាននិយាយថា «ក្នុងអ្នកមានអំណាចអ្វី?» ហើយថា «ចូរយកឡើងពិតប្រាកដនូវអ្វីទាំងអស់នេះ ដែលមាននៅលើផែនដី»។

Verse 10

तस्मै तृणं निदधौ—एतदादत्स्व इति। तत् उपप्रेयाय सर्वजवेन; तन्न शशाक आदातुम्। स तदेव निववृते—नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षम् इति॥१०॥

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានដាក់ស្មៅមួយសន្លឹកឲ្យគាត់—ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «ចូរយកវា»។ គាត់រត់ចូលទៅដោយល្បឿនទាំងអស់ ប៉ុន្តែមិនអាចលើកយកបាន។ គាត់ត្រឡប់មកវិញដូចដើម—មិនអាចដឹងច្បាស់ថា យក្សៈនោះជាអ្វី។

Verse 11

अथ इन्द्रम् अब्रुवन्—मघवन्, एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षम् इति। तथा इति। तदभ्यद्रवत्। तस्मात् तिरोदधे॥११॥

បន្ទាប់មក ពួកគេបាននិយាយទៅកាន់ឥន្ទ្រៈថា «ឱ មឃវាន! ចូរដឹងឲ្យច្បាស់ថា យក្សៈនេះជាអ្វី»។ គាត់ឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។ គាត់រត់ចូលទៅរកវា; ប៉ុន្តែវាបានលាក់បាត់ពីមុខគាត់។

Verse 12

स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवतीम्। तां ह उवाच—किमेतद्यक्षमिति॥१२॥

បន្ទាប់មក ព្រះឥន្ទ្រៈបានមកដល់ក្នុងអាកាសនោះឯង ហើយបានជួបស្ត្រីមួយរូប—អុមា ហៃមវតី—ដែលភ្លឺរលោងដោយសិរីល្អដ៏អស្ចារ្យ។ ព្រះឥន្ទ្រៈបានសួរនាងថា «យក្សៈនេះជាអ្វី?»

Verse 1

सा ब्रह्मेति ह उवाच। ब्रह्मणो वा एतद्विजये महीयध्वमिति। ततो ह एव विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥१॥

នាងបាននិយាយថា «នោះគឺ ព្រហ្មន (Brahman)» ហើយនាងបាននិយាយថា «ដោយជ័យជម្នះរបស់ព្រហ្មននេះឯង ទើបពួកអ្នកបានក្លាយជាអ្នកមានសិរីរុងរឿង»។ ដូច្នេះ ព្រះឥន្ទ្រៈបានដឹងច្បាស់ថា «នោះគឺ ព្រហ្មន»។

Verse 2

तस्माद्वा एते देवा अतितरामिव अन्यान्देवान् यदग्निर्वायुरिन्द्रः। ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पृशुः। ते ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥२॥

ហេតុនេះហើយ ទេវតាទាំងនេះ—អគ្គនី វាយុ និងឥន្ទ្រៈ—ហាក់ដូចជាលើសលប់ទេវតាផ្សេងៗ ព្រោះពួកគេបានចូលទៅជិតបំផុតនឹងព្រះអង្គ (ព្រហ្មន)។ ហើយព្រះឥន្ទ្រៈគឺជាអ្នកដំបូងដែលបានដឹងថា «នោះគឺ ព្រហ្មន»។

Verse 3

तस्माद्वा इन्द्रोऽतितरामिवान्यान्देवान् स ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्श । स ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥३॥

ដូច្នេះ ឥន្ទ្រៈ ហាក់ដូចជាលើសលប់ទេវតាផ្សេងៗទាំងអស់; ព្រោះគាត់បានប៉ះពាល់សភាវៈនោះជិតបំផុត។ ហើយគាត់ជាអ្នកដំបូងដែលដឹងច្បាស់ថា ‘នោះគឺ ព្រហ្មន’។

Verse 4

तस्यैष आदेशो यदेतद्विद्युतो विद्युतदिति न्यमीमिषदिति । अधिदैवतम् ॥४॥

នេះជាសញ្ញាបង្ហាញអំពីសភាវៈនោះ៖ ដូចរន្ទះ—ជាពន្លឺវាបមួយ; ដូចការភ្លក់ភ្នែក—លេចឡើងហើយរលាយបាត់។ នេះជាការពិពណ៌នាតាមកម្រិតអធិទេវតា (adhidaivata)។

Verse 5

अथाध्यात्मं यदेतद्गच्छतीव च मनोऽनेन चैतदुपस्मरत्यभीक्ष्णं सङ्कल्पः ॥५॥

ឥឡូវនេះ តាមអធ្យាត្ម (ខាងក្នុងខ្លួន): អ្វីដែលធ្វើឲ្យចិត្ត ហាក់ដូចជាទៅរកវត្ថុទាំងឡាយ និងអ្វីដែលធ្វើឲ្យវានឹកចាំ ‘នេះ’ ម្តងហើយម្តងទៀត—នោះហើយគឺ សង្គល្បៈ (saṅkalpa) គឺឆន្ទៈ/បំណងចិត្ត។

Verse 6

तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यं स य एतदेवं वेदाभि ह एनं सर्वाणि भूतानि संवाञ्छन्ति ॥६॥

អ្វីនោះពិតប្រាកដហៅថា «តទ្វនំ»។ គួរតែធ្វើសមាធិ និងគោរពបូជាដោយយល់ថា «តទ្វនំ»។ អ្នកណាដឹងដូច្នេះ សត្វលោកទាំងអស់ពិតជាប្រាថ្នា និងចង់ចូលទៅរកគាត់។

Verse 7

उपनिषदं भो ब्रूहीत्युक्ता त उपनिषद्ब्राह्मीम् वाव त उपनिषदमब्रूम इति ॥७॥

ពេលគេអង្វរ​ថា «សូមលោកគ្រូ ប្រាប់អុបនិសដ» គ្រូបាននិយាយថា «អុបនិសដ ប្រាហ្មី នោះហើយ ដែលយើងបានប្រកាសប្រាប់អ្នករាល់គ្នា»។

Verse 8

तस्यै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम् ॥८॥

សម្រាប់ចំណេះដឹងប្រាហ្មីនោះ តបៈ (ការអត់ធ្មត់បួស) ការសំរួលខ្លួន និងកិច្ចការល្អ ជាគ្រឹះ; វេដាទាំងឡាយជាអវយវៈទាំងមូល; សច្ចៈជាទីស្ថានរបស់វា។

Verse 9

यो वा एतामेवम् वेद, अपहत्य पाप्मानम्, अनन्ते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति, प्रतितिष्ठति ॥९॥

អ្នកណាដែលដឹងព្រះនាង (ព្រហ្មន៍) ដូច្នេះ—បោះបង់បាបចោលហើយ—នឹងតាំងមាំនៅក្នុងលោកសួគ៌អនន្ត នៅក្នុងភូមិអធិឋានខ្ពស់បំផុត; គាត់តាំងមាំ។