Kena

Verse 1

केन इषितम् पतति प्रेषितम् मनः केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः । केन इषिताम् वाचम् इमाम् वदन्ति चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति ॥१॥

Verse 2

श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यत् वाचः ह वाचम् स उ प्राणस्य प्राणः । चक्षुषः चक्षुः अतिमुच्य धीराः प्रेत्य अस्मात् लोकात् अमृताः भवन्ति ॥२॥

Verse 3

न तत्र चक्षुः गच्छति न वाक् गच्छति नो मनो न विद्मो न विजानीमो यथा एतत् अनुशिष्यात् अन्यत् एव तत् विदितात् अथो अविदितात् अधि । इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नः तत् व्याचचक्षिरे ॥३॥

Verse 4

यद्वाचा अनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥४॥

Know as Brahman that silent Reality which no words can capture, yet by whose power all speech arises; it is not the limited object the mind turns into something to be worshipped.

Verse 5

यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥५॥

Know as Brahman that which the mind cannot conceive, yet by whose light the mind itself is known and able to think; it is not the mental image people take as God.

Verse 6

यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूँषि पश्यति । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥६॥

Know as Brahman that which no eye can behold, yet by whose presence all seeing becomes possible; it is not the visible form the mind turns into an idol of the ultimate.

Verse 7

यत् श्रोत्रेण न श्रणोति येन श्रोत्रम् इदम् श्रुतम् । तत् एव बृह्म त्वं विद्धि न इदम् यत् इदम् उपासते ॥७॥

Verse 8

यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते । तत् एव बृह्म त्वं विद्धि न इदम् यत् इदम् उपासते ॥८॥

Verse 1

यदि मन्यसे सुवेदेति दभ्रमेवापि नूनं त्वं वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् । यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु मीमांस्यमेव ते मन्ये विदितम् ॥१॥

నీవు ‘నేను దీనిని బాగా తెలుసుకున్నాను’ అని అనుకుంటే, నిశ్చయంగా నీవు బ్రహ్మ స్వరూపంలో కొద్దిపాటి భాగమే తెలుసుకున్నావు—అది నీలో ఉన్న అంసం, దేవతలలో ఉన్న అంసం మాత్రమే. అందువల్ల నీవు ‘తెలిసింది’ అని భావించేది కూడా నా దృష్టిలో ఇంకా విచారణీయమే.

Verse 2

नाहं मन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च । यो नस्तद्वेद तद्वेद नो न वेदेति वेद च ॥२॥

నేను ‘దీనిని బాగా తెలుసు’ అని అనుకోను; అలాగే ‘నాకు తెలియదు’ అని కూడా అనుకోను. మనలో ఎవడు ఆ (బ్రహ్మం)ను తెలుసునో, వాడే దానిని తెలుసును; అలాగే అది సాధారణంగా తెలిసే విషయవస్తువు కాదని కూడా అతడు తెలుసును॥२॥

Verse 3

यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः । अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥३॥

ఎవరికైతే అది (బ్రహ్మం) ఆలోచనకు వస్తువుగా నిలవదో, అతనికే అది నిజంగా తెలిసినదవుతుంది; ‘నేను తెలుసు’ అని భావించేవాడు దానిని తెలియనివాడే. దానిని విషయవస్తువుగా తెలిసినవారికి అది అజ్ఞాతం; విషయవస్తువుగా తెలియనివారికి అది జ్ఞాతం॥३॥

Verse 4

प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते । आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥४॥

ప్రతి బోధక్షణంలో తెలిసేది—అదే యథార్థ జ్ఞానం; ఎందుకంటే దాని ద్వారానే నిశ్చయంగా అమృతత్వం లభిస్తుంది. ఆత్మ ద్వారా బలం (వీర్యం) లభిస్తుంది; విద్య ద్వారా అమృతత్వం లభిస్తుంది॥४॥

Verse 5

इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति न चेदीहावेदीन्महती विनष्टिः । भूतेषु भूतेषु विचित्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥५॥

ఇక్కడే (ఈ జన్మలోనే) ఆ బ్రహ్మను తెలిసికొంటే, నిజమే—లక్ష్యం సిద్ధమవుతుంది. ఇక్కడ తెలియకపోతే మహా నష్టం. ప్రతి భూతంలో భూతంలో ఆయననే విచారించి గ్రహించిన ధీరులు, ఈ లోకాన్ని విడిచి అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.

Verse 1

ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त । त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयः अस्माकमेवायं महिमा इति ॥१॥

దేవుల కోసం బ్రహ్మనే విజయాన్ని సాధించాడు. బ్రహ్మ విజయంతో దేవులు అహంకారంతో ఉప్పొంగారు. వారు అనుకున్నారు—‘ఈ విజయం మా దే; ఈ మహిమ కూడా మా దే.’

Verse 2

तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानत किमिदं यक्षमिति ॥२॥

ఆ (బ్రహ్మ) వారి భావాన్ని తెలిసికొని, వారి ముందే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. కానీ వారు ఆయనను గుర్తించలేదు—‘ఇది ఏ యక్షం?’ అని.

Verse 3

तेऽग्निमब्रुवन्—जातवेद एतद्विजानीहि किमिदं यक्षमिति। तथेति॥३॥

వారు అగ్నితో అన్నారు—“హే జాతవేదా! ఇది ఏ యక్షమో నిర్ణయించు.” అగ్ని అన్నాడు—“తథాస్తు.”॥౩॥

Verse 4

तदभ्यद्रवत्। तमभ्यवदत्—कोऽसीति। अग्निर्वा अहमस्मीति अब्रवीत्। जातवेदाः वा अहमस्मीति॥४॥

అతడు దాని వైపు పరుగెత్తాడు. ఆ యక్షం అతనితో—“నీవెవరు?” అని అడిగింది. అతడు—“నేనే అగ్ని; నేనే జాతవేదుడు” అన్నాడు॥౪॥

Verse 5

तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमिति। अपि सर्वमिदं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति॥५॥

ఆ యక్షం—“నీ లో ఏ శక్తి ఉంది?” అని అడిగింది. అతడు—“భూమిపై ఉన్నదంతా నేను దహించగలను” అన్నాడు॥౫॥

Verse 6

तस्मै तृणं निदधाव् एतद् दह इति । तद् उपप्रेयाय सर्वजवेन तन् न शशाक दग्धुम् । स तद् एव निववृते, नैतद् अशकद् विज्ञातुं यद् एतद् यक्षम् इति ॥६॥

అతనికి (అగ్నికి) ఒక తృణాన్ని ఉంచి—“ఇదిని దహించు” అని చెప్పింది. అతడు సమస్త వేగంతో దాని వైపు పరుగెత్తాడు, కాని దానిని దహించలేకపోయాడు. ఆ ప్రయత్నం నుంచే తిరిగి వచ్చాడు; ‘ఇది ఏ యక్షము?’ అని తెలుసుకోలేకపోయాడు॥౬॥

Verse 7

अथ वायुम् अब्रुवन्—वायो एतद् विजानीहि किम् एतद् यक्षम् इति । तथा इति ॥७॥

తర్వాత వారు వాయువుతో అన్నారు—“హే వాయో, దీనిని తెలుసుకో; ఇది ఏ యక్షము?” అతడు—“అలాగే” అని ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు॥౭॥

Verse 8

तद् अभ्यद्रवत् । तम् अभ्यवदत्—कः असि इति । वायुर् वा अहम् अस्मि इत्य् अब्रवीत् । मातरिश्वा वा अहम् अस्मि इति ॥८॥

అతడు దాని వైపు పరుగెత్తాడు. అది అతనితో—“నీవెవరు?” అని అడిగింది. అతడు—“నేను వాయువునే; నేను మాతరిశ్వనునే” అని చెప్పాడు॥౮॥

Verse 9

तस्मिन् त्वयि किं वीर्यम् इति। अपि इदं सर्वम् आददीयम्, यदिदं पृथिव्याम् इति॥९॥

వారు అతనితో అన్నారు—“నీ లో ఏ శక్తి ఉంది?” “అయితే భూమిపై ఉన్నదంతా ఇదే, అన్నిటినీ ఎత్తి తీసుకో.”॥౯॥

Verse 10

तस्मै तृणं निदधौ—एतदादत्स्व इति। तत् उपप्रेयाय सर्वजवेन; तन्न शशाक आदातुम्। स तदेव निववृते—नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षम् इति॥१०॥

అతని ముందర ఒక తృణపు కడ్డిని ఉంచి—“ఇదిని ఎత్తు” అన్నది. అతడు సర్వవేగంతో దూసుకెళ్లాడు; కానీ దానిని ఎత్తలేకపోయాడు. అలాగే తిరిగి వచ్చాడు—ఈ యక్షుడు ఎవరో ఏమిటో తెలుసుకోలేకపోయాడు.॥౧౦॥

Verse 11

अथ इन्द्रम् अब्रुवन्—मघवन्, एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षम् इति। तथा इति। तदभ्यद्रवत्। तस्मात् तिरोदधे॥११॥

అప్పుడు వారు ఇంద్రునితో అన్నారు—“హే మఘవన్, ఇది ఏ యక్షమో తెలుసుకో.” అతడు—“అలాగే” అని చెప్పి దాని వైపు పరుగెత్తాడు; కానీ అది అతనికి కనుమరుగైంది.॥౧౧॥

Verse 12

स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवतीम्। तां ह उवाच—किमेतद्यक्षमिति॥१२॥

అతడు (ఇంద్రుడు) అదే ఆకాశ-ప్రదేశంలో మహా తేజస్సుతో ప్రకాశించే ఉమా హైమవతీ అనే స్త్రీని చేరాడు. ఆమెను అడిగాడు—“ఈ యక్షుడు ఎవరు?”॥१२॥

Verse 1

सा ब्रह्मेति ह उवाच। ब्रह्मणो वा एतद्विजये महीयध्वमिति। ततो ह एव विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥१॥

ఆమె చెప్పింది—“ఇది బ్రహ్మమే.” “బ్రహ్మ విజయం వలననే మీరు మహిమను పొందారు,” అని ఆమె పలికింది. అప్పుడు ఇంద్రుడు నిశ్చయంగా గ్రహించాడు—“ఇది బ్రహ్మమే.”॥१॥

Verse 2

तस्माद्वा एते देवा अतितरामिव अन्यान्देवान् यदग्निर्वायुरिन्द्रः। ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पृशुः। ते ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥२॥

అందువల్ల అగ్ని, వాయు, ఇంద్రుడు—ఈ దేవతలు ఇతర దేవతలకన్నా మరింత శ్రేష్ఠులైనట్లు చెప్పబడతారు; ఎందుకంటే వారు ఆ (బ్రహ్మ)కు అత్యంత సమీపంగా చేరారు. మరియు ఇంద్రుడే ముందుగా గ్రహించాడు—“ఇది బ్రహ్మమే.”॥२॥

Verse 3

तस्माद्वा इन्द्रोऽतितरामिवान्यान्देवान् स ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्श । स ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥३॥

అందువల్ల ఇంద్రుడు ఇతర దేవతలకన్నా మించినవాడైనట్లు అయ్యాడు; ఎందుకంటే అతడే ఆ బ్రహ్మను అత్యంత సమీపంగా స్పర్శించాడు. అతడే మొదటగా దానిని ‘బ్రహ్మ’ అని తెలుసుకున్నాడు॥౩॥

Verse 4

तस्यैष आदेशो यदेतद्विद्युतो विद्युतदिति न्यमीमिषदिति । अधिदैवतम् ॥४॥

ఆ బ్రహ్మకు ఇది సూచన—‘మెరుపులా క్షణిక ప్రకాశం’; ‘పలకరింపులా కనిపించి వెంటనే అదృశ్యమైంది’. ఇది అధిదైవత (దేవతా-స్థాయి) సంబంధంగా చెప్పబడింది॥౪॥

Verse 5

अथाध्यात्मं यदेतद्गच्छतीव च मनोऽनेन चैतदुपस्मरत्यभीक्ष्णं सङ्कल्पः ॥५॥

ఇప్పుడు అధ్యాత్మ సంబంధంగా—ఏదివల్ల మనస్సు విషయాల వైపు వెళ్లినట్లుగా అవుతుంది, మరియు ఏదివల్ల ఇది మళ్లీ మళ్లీ స్మరిస్తుంది—అదే సంకల్పం (అంతఃప్రేరిత సంకల్పశక్తి)॥౫॥

Verse 6

तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यं स य एतदेवं वेदाभि ह एनं सर्वाणि भूतानि संवाञ्छन्ति ॥६॥

అదే నిజంగా ‘తద్వనం’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి. ‘తద్వనం’గా దానిని ధ్యానించి ఉపాసించవలెను. ఎవడు దీనిని ఈ విధంగా తెలుసుకొనునో, అతనియందే సమస్త భూతములు నిశ్చయంగా ఆకాంక్షతో చేరదలచుకొనును.

Verse 7

उपनिषदं भो ब्रूहीत्युक्ता त उपनिषद्ब्राह्मीम् वाव त उपनिषदमब्रूम इति ॥७॥

‘భో, ఉపనిషత్తును చెప్పండి’ అని అడిగినప్పుడు (ఆచార్యుడు) ఇలా అన్నాడు: ‘బ్రాహ్మీ ఉపనిషత్తునే మీకు మేము ప్రకటించాము.’

Verse 8

तस्यै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम् ॥८॥

ఆ (బ్రాహ్మీ ఉపనిషద్-జ్ఞాన)ానికి తపస్సు, దమము (ఇంద్రియనిగ్రహం), కర్మము ఇవే ప్రతిష్ఠ. వేదములు దాని సమస్త అంగములు; సత్యమే దాని ఆయతనం (ఆశ్రయం).

Verse 9

यो वा एतामेवम् वेद, अपहत्य पाप्मानम्, अनन्ते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति, प्रतितिष्ठति ॥९॥

ఈ విధంగా ఆ బ్రహ్మవిద్యను ఎవడు తెలుసుకొనునో, వాడు పాపాన్ని తొలగించుకొని, అనంత స్వర్గలోకంలో, పరమ శ్రేష్ఠ లోకంలో దృఢంగా ప్రతిష్ఠితుడగును—ప్రతిష్ఠితుడగును॥౯॥