Kena

Verse 1.1

केनेषितं पतति प्रेषितं मनः केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः। केनेषितां वाचमिमां वदन्ति चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति॥१॥

କାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମନ ବିଷୟରେ ପତିତ ହୁଏ? କାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗମନ କରେ? କାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବାକ୍ୟ ଯାହା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୁଏ? କେଉଁ ଦେବତା ପ୍ରକୃତରେ ନୟନ ଓ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି?

Verse 1.2

श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यद्वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः। चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति॥२॥

ଏହା କର୍ଣ୍ଣର କର୍ଣ୍ଣ, ମନର ମନ, ବାକ୍ୟର ବାକ୍ୟ, ପ୍ରାଣର ପ୍ରାଣ ଏବଂ ନୟନର ନୟନ ଅଟେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ସଂସାରରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 1.3

न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग्गच्छति नो मनो न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात्। अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि। इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद्व्याचचक्षिरे॥३॥

ସେଠାରେ ନୟନ ଯାଏ ନାହିଁ, ନା ବାକ୍ୟ ଯାଏ, ନା ମନ ଯାଏ। ଆମ୍ଭେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ, ଆମ୍ଭେ ବୁଝୁ ନାହୁଁ କିପରି କେହି ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବ। ଏହା ଜ୍ଞାତ ବସ୍ତୁଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ଅଜ୍ଞାତ ବସ୍ତୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଅଛି। ଏହିପରି ଆମ୍ଭେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଅଛୁ ଯେଉଁମାନେ ଆମ୍ଭକୁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।

Verse 1.4

यद्वाचा अनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥४॥

ଯାହା ବାଣୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବାଣୀ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ - ସେହି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ହିଁ ଜାଣ, ଏହା ନୁହେଁ ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 1.5

यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥५॥

ଯାହାକୁ ମନଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନ ଚିନ୍ତା କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ - ସେହି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ହିଁ ଜାଣ, ଏହା ନୁହେଁ ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 1.6

यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूँषि पश्यति । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥६॥

ଯାହାକୁ ଆଖିଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆଖି ଦେଖେ - ସେହି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ହିଁ ଜାଣ, ଏହା ନୁହେଁ ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 1.7

यत् श्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम्। तत् एव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते॥७॥

ଯାହାକୁ କର୍ଣ୍ଣରେ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣେ, ସେହି ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣ, ଏହି ଯାହାକୁ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 1.8

यत् प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते। तत् एव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते॥८॥

ଯାହାକୁ ଶ୍ୱାସରେ ଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସ ଶ୍ୱାସିତ ହୁଏ, ସେହି ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଜାଣ, ଏହି ଯାହାକୁ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 2.1

यदि मन्यसे सुवेदेति दभ्रमेवापि नूनं त्वं वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् । यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु मीमांस्यमेव ते मन्ये विदितम् ॥१॥

ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ ମୁଁ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣେ, ତେବେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସ୍ୱରୂପର କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଜାଣୁଛ - କେବଳ ସେହି ଅଂଶ ଯାହା ତୁମ୍ଭରେ ଅଛି ଏବଂ ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ତେଣୁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ଯାହା ଜାଣିବାକୁ ଭାବୁଛ ତାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 2.2

नाहं मन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च । यो नस्तद्वेद तद्वेद नो न वेदेति वेद च ॥२॥

ମୁଁ ଏମିତି ଭାବେ ନାହିଁ ଯେ ‘ମୁଁ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ’; ନା ଏମିତି ଯେ ‘ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ’। ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ସେ (ବ୍ରହ୍ମ)କୁ ଜାଣେ, ସେଇ ତାହାକୁ ଜାଣେ; ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଜାଣିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣେ।

Verse 2.3

यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः । अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् ॥३॥

ଯାହା ପାଇଁ ଏହା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ନୁହେଁ, ତାହା ପାଇଁ ଏହା ନିଜେ ସତ୍ୟରେ ‘ଜଣା’ ହୁଏ; ଏବଂ ଯିଏ ଭାବେ ‘ମୁଁ ଜାଣିଛି’, ସେ ତାହାକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଏହାକୁ ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଜ୍ଞାତ; ଯେମାନେ ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଜ୍ଞାତ।

Verse 2.4

प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते । आत्मना विन्दते वीर्यं विद्यया विन्दतेऽमृतम् ॥४॥

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାଗୃତିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୋଧରେ ଯାହା ପରିଚିତ ହୁଏ, ସେଇ ନିଜର ସତ୍ୟ ବୁଝାମଣା; କାରଣ ତାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଅମୃତତ୍ୱ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବଳ (ବୀର୍ୟ) ମିଳେ; ଏବଂ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ।

Verse 2.5

इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति न चेदीहावेदीन्महती विनष्टिः । भूतेषु भूतेषु विचित्य धीराः प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥५॥

ଏଠି ଯଦି (ତତ୍)କୁ ଜାଣିଲେ, ତେବେ ସତ୍ୟରୂପେ ସିଦ୍ଧି ଅଛି; ଏଠି ଯଦି ନ ଜାଣିଲେ, ମହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଭୂତରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀରେ ତାହାକୁ ବିଚାରେ ଚିହ୍ନି ଧୀରମାନେ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଅମୃତତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।

Verse 3.1

ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त । त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयः अस्माकमेवायं महिमा इति ॥१॥

ବ୍ରହ୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଲାଭ କଲା। ବ୍ରହ୍ମର ସେହି ବିଜୟରେ ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଲେ: ‘ଏହି ବିଜୟ କେବଳ ଆମର; ଏହି ମହିମା କେବଳ ଆମର’।

Verse 3.2

तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानत किमिदं यक्षमिति ॥२॥

ସେହି (ବ୍ରହ୍ମ) ସେମାନଙ୍କ ଭାବନାକୁ ଜାଣିଲା। ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ: ‘ଏହା କିଏ ଯକ୍ଷ?’

Verse 3.3

तेऽग्निमब्रुवन्—जातवेद एतद्विजानीहि किमिदं यक्षमिति। तथेति॥३॥

ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଜାତବେଦସ, ଏହାକୁ ଜାଣ; ଏହି ଯକ୍ଷ କିଏ/କଣ?” ସେ କହିଲେ— “ତଥାସ୍ତୁ।”

Verse 3.4

तदभ्यद्रवत्। तमभ्यवदत्—कोऽसीति। अग्निर्वा अहमस्मीति अब्रवीत्। जातवेदाः वा अहमस्मीति॥४॥

ସେ ତାହା ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା। ସେ ତାକୁ କହିଲା— “ତୁ କିଏ?” ଅଗ୍ନି କହିଲେ— “ମୁଁ ଅଗ୍ନି ହିଁ; ମୁଁ ଜାତବେଦସ ହିଁ।”

Verse 3.5

तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमिति। अपि सर्वमिदं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति॥५॥

ସେ ପଚାରିଲା— “ତୋରେ କେଉଁ ବୀର୍ୟ (ଶକ୍ତି) ଅଛି?” ସେ କହିଲେ— “ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସବୁକୁ ମୁଁ ଦହିପାରିବି।”

Verse 3.6

तस्मै तृणं निदधाव् एतद् दह इति । तद् उपप्रेयाय सर्वजवेन तन् न शशाक दग्धुम् । स तद् एव निववृते, नैतद् अशकद् विज्ञातुं यद् एतद् यक्षम् इति ॥६॥

ତେବେ ଯକ୍ଷ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ତୃଣ ରଖି କହିଲା—“ଏହାକୁ ଦହ କର।” ଅଗ୍ନି ସର୍ବବେଗରେ ଧାଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଦହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଇ ପ୍ରୟାସରୁ ଫେରିଆସିଲେ; “ଏହି ଯକ୍ଷ କିଏ?” ବୋଲି ସେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 3.7

अथ वायुम् अब्रुवन्—वायो एतद् विजानीहि किम् एतद् यक्षम् इति । तथा इति ॥७॥

ତାପରେ ସେମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବାୟୋ, ଏହା ଜାଣ: ଏହି ଯକ୍ଷ କିଏ?” ସେ କହିଲେ—“ତଥା, ଏମିତି ହେଉ।”

Verse 3.8

तद् अभ्यद्रवत् । तम् अभ्यवदत्—कः असि इति । वायुर् वा अहम् अस्मि इत्य् अब्रवीत् । मातरिश्वा वा अहम् अस्मि इति ॥८॥

ସେ ତାହା ପାଖକୁ ଧାଇଗଲା। ଯକ୍ଷ ତାକୁ କହିଲା—“ତୁ କିଏ?” ସେ କହିଲା—“ମୁଁ ବାୟୁ ହିଁ; ମୁଁ ମାତରିଶ୍ୱା ହିଁ।”

Verse 3.9

तस्मिन् त्वयि किं वीर्यम् इति। अपि इदं सर्वम् आददीयम्, यदिदं पृथिव्याम् इति॥९॥

ସେମାନେ କହିଲେ: ‘ତୋରେ କି ଶକ୍ତି ଅଛି?’—‘ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଉଠାଇ ନେ।’

Verse 3.10

तस्मै तृणं निदधौ—एतदादत्स्व इति। तत् उपप्रेयाय सर्वजवेन; तन्न शशाक आदातुम्। स तदेव निववृते—नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षम् इति॥१०॥

ତାହା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଗୋଟିଏ ତୃଣ ରଖିଲା—‘ଏହାକୁ ଉଠା’ ବୋଲି। ସେ ସର୍ବଜବେ ଧାଇଲା; କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଉଠାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ। ସେ ସେହିପରି ଫେରିଲା—‘ଏହି ଯକ୍ଷ କିଏ’ ବୋଲି ଜାଣି ପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 3.11

अथ इन्द्रम् अब्रुवन्—मघवन्, एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षम् इति। तथा इति। तदभ्यद्रवत्। तस्मात् तिरोदधे॥११॥

ତାପରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ହେ ମଘବନ, ଏହି ଯକ୍ଷ କ’ଣ ତାହା ଜାଣ।’ ସେ କହିଲେ: ‘ତଥା।’ ସେ ତାହା ପାଖକୁ ଧାଇଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ତାହା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା।

Verse 3.12

स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवतीम्। तां ह उवाच—किमेतद्यक्षमिति॥१२॥

ସେହି ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବହୁଶୋଭାୟମାନ ଉମା ହୈମବତୀ ନାମକ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ଯକ୍ଷ କିଏ?”॥୧୨॥

Verse 4.1

सा ब्रह्मेति ह उवाच। ब्रह्मणो वा एतद्विजये महीयध्वमिति। ततो ह एव विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥१॥

ସେ କହିଲେ—“ଏହା ବ୍ରହ୍ମ।” “ବ୍ରହ୍ମର ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତୁମେ ମହାନ ହେଲ,” ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—“ଏହା ବ୍ରହ୍ମ।”॥୧॥

Verse 4.2

तस्माद्वा एते देवा अतितरामिव अन्यान्देवान् यदग्निर्वायुरिन्द्रः। ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पृशुः। ते ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति॥२॥

ଏହି କାରଣରୁ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଦେବମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କଠାରୁ ଯେନେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କାରଣ ସେମାନେ ତାହାକୁ (ବ୍ରହ୍ମକୁ) ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ। ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ହିଁ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିଲେ—“ଏହା ବ୍ରହ୍ମ।”॥୨॥

Verse 4.3

तस्माद्वा इन्द्रोऽतितरामिवान्यान्देवान् स ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्श । स ह्येनत्प्रथमो विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥३॥

ଏହିହେତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେନେକି ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; କାରଣ ସେ ତାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ସେଇ ପ୍ରଥମେ ତାହାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ବୋଲି ଜାଣିଲେ।

Verse 4.4

तस्यैष आदेशो यदेतद्विद्युतो विद्युतदिति न्यमीमिषदिति । अधिदैवतम् ॥४॥

ତାହାର ଏହି ସଙ୍କେତ: ‘ବିଜୁଳି ପରି—ସେଇ ଝଲକ’; ‘ଏହା ଚକିତ ହେଲା ପରି (ଦେଖାଦେଇ ହଟିଗଲା)’. ଏହା ଅଧିଦୈବତ ସନ୍ଦର୍ଭରେ।

Verse 4.5

अथाध्यात्मं यदेतद्गच्छतीव च मनोऽनेन चैतदुपस्मरत्यभीक्ष्णं सङ्कल्पः ॥५॥

ଏବେ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ସନ୍ଦର୍ଭରେ: ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନ ଯେନେକି ବିଷୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ଏହିକୁ ସ୍ମରେ—ସେଇ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଇଚ୍ଛା-ନିଶ୍ଚୟ।

Verse 4.6

तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यं स य एतदेवं वेदाभि ह एनं सर्वाणि भूतानि संवाञ्छन्ति ॥६॥

ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ‘ତଦ୍ୱନମ୍’ ନାମରେ ପରିଚିତ; ତାହାକୁ ‘ତଦ୍ୱନମ୍’ ଭାବେ ଉପାସ୍ୟ ଓ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଏହାକୁ ଏଭଳି ଜାଣେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସମସ୍ତ ଭୂତ ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 4.7

उपनिषदं भो ब्रूहीत्युक्ता त उपनिषद्ब्राह्मीम् वाव त उपनिषदमब्रूम इति ॥७॥

‘ଭୋ ଭଗବନ୍, ଉପନିଷଦ କହନ୍ତୁ’—ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଗୁରୁ କହିଲେ: ‘ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଉପନିଷଦକୁ ହିଁ ଘୋଷଣା କରିଛୁ।’

Verse 4.8

तस्यै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा वेदाः सर्वाङ्गानि सत्यमायतनम् ॥८॥

ସେଇ (ବ୍ରାହ୍ମୀ ଉପନିଷଦ-ଜ୍ଞାନ) ପାଇଁ ତପ, ଦମ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସଂଯମ) ଓ କର୍ମ—ଏହିମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା; ବେଦମାନେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ତାହାର ଆୟତନ (ନିବାସ)।

Verse 4.9

यो वा एतामेवम् वेद, अपहत्य पाप्मानम्, अनन्ते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति, प्रतितिष्ठति ॥९॥

ଯେ କେହି ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ—ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମକୁ—ଜାଣେ, ସେ ପାପକୁ ଦୂର କରି, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ସେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।