Sukta 68

Mantra 1

प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे ॥

દિવ્ય દેવતા તરફ મધુમય સોમબિંદુઓ ધસી જાય છે—ગાયો જેમ, દૂધાળ ધેનુઓ જેમ ઘર તરફ દોડે તેમ. બર્હિષ પર બેસનાર, વાણીથી સમૃદ્ધ શક્તિઓ, પોતાના ઊધરોથી પ્રકાશમાન કિરણોની વહેતી તેજસ્વિતા—તેનું શુદ્ધ તેજનું વસ્ત્ર—સ્થાપે છે.

Mantra 2

स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्त्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम् ॥

તે ગર્જે છે, પ્રાચીન આધાર ઉપર ચીસ પાડે છે; ઉપર ચઢતો, હરિત-તામ્ર વર્ણવાળો સ્વાદને ઢીલો કરી મધુરતા જગાવે છે. પવિત્ર (છાણણી) પાર કરીને, વિશાળ માર્ગોમાં પરિભ્રમણ કરતો, દેવ પોતાની ઝડપી ગતિઓને સ્થિર કરે છે અને વરિત શ્રેષ્ઠતા તરફ આવે છે.

Mantra 3

वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे ॥

જે યમ્યા—યુગ્મે જોડાયેલા બે લોકોને વિસ્તારે છે અને માપે છે—તેનો મદ (આનંદ-ઉલ્લાસ) સાથેસાથે વધે છે; પૂર્ણતાના દૂધ (પયસ)થી ફૂલતો, અક્ષિત (અક્ષય) રહે છે. તે અપાર, સીમારહિત એવા બે રજસ (વિસ્તારો)ને શોધે છે; આગળ વધતો, અક્ષિત પાજ (અચૂક તેજ-બળ)ને પોતાના અંદર ધારણ કરે છે.

Mantra 4

स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः ॥

બે માતાઓ વચ્ચે વિચરતો, અપઃ (જળો)ને વૃદ્ધિ તરફ દોડાવતો, તે મેધિર (વિદ્વાન) સ્વધા (પોતાના નિયમ/સ્વભાવ)થી પદ (સ્થાન)ને ભરપૂર કરે છે. અંશુ (કિરણ) યવ (ધાન્ય) સાથે પીસાય છે; પછી નરો (મનુષ્યો) અને જામિભિઃ (સગા-સમાન શક્તિઓ) સાથે તે લક્ષ્યે પહોંચે છે અને શિરઃ (શિખર/મસ્તક)—ચેતનાનું શિખર—ની રક્ષા કરે છે.

Mantra 5

सं दक्षेण मनसा जायते कविॠतस्य गर्भो निहितो यमा परः । यूना ह सन्ता प्रथमं वि जज्ञतुर्गुहा हितं जनिम नेममुद्यतम् ॥

દક્ષ (વિચારશક્તિ) અને મનસ (મન) દ્વારા કવિ (દ્રષ્ટા) જન્મે છે—ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા)નો ગર્ભ, યમ્યા (યુગ્મ)થી પરે અલગ રાખેલો. યુવાન હોવા છતાં, તેઓ પ્રથમ જન્મે છે; ગુહા (ગુપ્ત સ્થાને) નિહિત (સ્થાપિત) એ ગુપ્ત જન્મ, પોતાના નિયત નેમ (ક્રમ/વારો) તરફ ઊર્ધ્વે ઉદિત થાય છે.

Mantra 6

मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥

મનીષીઓએ આનંદમય (મન્દ્ર) સોમનું સ્વરૂપ શોધી કાઢ્યું—જ્યારે શ્યેન (ગરુડ/બાજ) પરાવતથી સોમરસ (અંધઃ) લાવ્યો. તેને તેઓ નદીઓમાં માર્જન કરે છે—સુવૃદ્ધ, અતિ ઇચ્છિત અંશુ, સર્વત્ર પરિભ્રમણ કરતો, ઋક્ માટે યોગ્ય.

Mantra 7

त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये ॥

હે સોમ, દસ યોષણાઓ તને માર્જન કરે છે—સુત (પિષિત/નિચોડાયેલ) અને ઋષિઓએ મતિઓ તથા ધીતિઓ દ્વારા સ્થાપિત કરેલો. અવ્યના વારો (ઊનના છાણણ) અને દેવહૂતિઓથી, તથા નરોના બળથી—ત્યાંથી તું પ્રગટ થઈ વિજય માટે વાજ (બળ/સમૃદ્ધિ) પ્રદર્શિત કરે છે.

Mantra 8

परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः ॥

પરિપ્રયંત—સર્વત્ર ગતિ કરતો—વય્ય (ઉડાન માટે યોગ્ય), સુસંસદ (સુસ્થિત) એવા સોમને મનીષા અને સ્તુભોએ અભિગાન કર્યું. જે મધુમય, દિવ્ય ઊર્મિ (તરંગ) દ્વારા વાચને ઉન્નત કરે છે; અમર્ત્ય, રયિષાળ (ધન-સમૃદ્ધિ આપનાર) બની સત્તાની પૂર્ણતા વધારેછે.

Mantra 9

अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम् ॥

આ સોમ દ્યૌમાંથી સર્વ રજસ્—સમસ્ત અવકાશોને ગતિમાં મૂકે છે; સ્વયં પવિત્ર થતો તે કલશોમાં આસન ગ્રહણ કરે છે. જળો અને ગો-કિરણો વડે તે માર્જિત થાય છે; અદ્રિ (પથ્થરો) વડે પીડિત, પવિત્ર ઇન્દુ વિશાળ અવકાશ અને પ્રિય તત્ત્વ—આત્માની સંમતિભર્યો આનંદ—પ્રાપ્ત કરે છે.

Mantra 10

एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥

હે સોમ, આમ સર્વત્ર પરિષિંચિત થતો તું પવિત્રતામાં પ્રવાહિત થા; અમામાં જીવનની અતિ-વિચિત્ર, અતિ-વિસ્તૃત શક્તિ સ્થાપિત કર. અદ્વેષ—અખંડ સુસંગતિમાં અમે દ્યાવા-પૃથિવીને આહ્વાન કરીએ છીએ; હે દેવો, અમને સુવીર-સમૃદ્ધ રયિ—વીરબળથી ભરપૂર સંપત્તિ—અર્પો.