Sukta 68
Sukta 9.68
Soma Pavamāna (Soma in the act of self-purification)
Trishtubh (probable for RV 9.68; requires pada-count verification per verse)
अयं पवमानसोमसूक्तः मधुराः सोमबिन्दवो देवान् प्रति वेगेन धावन्ति, पवित्रेषु आपः च प्रवहन्तः शुध्यन्तीति स्तौति। ‘परस्मात् परतः’ इव दूरात् सोमस्य मिथ्योपार्जनं स्मारयति, ऋषीणां च भूमिकां प्रशंसति—ये तम् शुद्धयन्ति, तेजस्विनं स्तोत्रार्हं च शक्तिरूपेण प्रतिष्ठापयन्ति। अन्ते प्रार्थयते यत् सोमस्य पवित्रता उपासकानां प्राणबलं, द्यावापृथिव्योः सह सामञ्जस्यं, तथा वीर्यसमृद्धं धनं च प्रतिष्ठापयेत्।
Mantras
Mantra 1
प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे ॥
देवमच्छा मधुमन्त इन्दवः प्रासिष्यदन्त, गावो न धेनवो न स्वधाम प्रति। बर्हिषदो वचनावन्तः ऊधभिः परिस्रुतम् उस्रियाः (रश्मयः) निरञ्जनं निर्मलं च वस्त्रमिव न्यधुः।
Mantra 2
स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्त्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम् ॥
स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रदत्; उपारुहः हरिः श्रथयन् स्वादते। तिरः पवित्रं परियन् उरु ज्रयः परितः, देवः शर्याणि शीघ्रगतीः न्यदधात्, वरम् आ जगाम।
Mantra 3
वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे ॥
यः संयती यम्ये द्वे लोके वि विस्तृणोति मिमीत च, तस्य मदः साकं वर्धते—पयसा पिन्वन् अक्षितः। स मह्यौ अपारे रजसी विवेविदत्; अभिव्रजन् अक्षितं पाजः (तेजः-बलम्) आत्मने आदधे।
Mantra 4
स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः ॥
सः मातरा द्वे विचरन् अपः वाजयन्, मेधिरः स्वधया पदं पिन्वते। अंशुः यवेन पिपिशे; ततः नृभिः सह जामिभिः च नासते, शिरः रक्षते—चेतनायाः शिखरम्।
Mantra 5
सं दक्षेण मनसा जायते कविॠतस्य गर्भो निहितो यमा परः । यूना ह सन्ता प्रथमं वि जज्ञतुर्गुहा हितं जनिम नेममुद्यतम् ॥
सः दक्षेण मनसा च कविः जायते—ऋतस्य गर्भः, यमा द्वयात् परः पृथक् निहितः। यूना हि सन्तः, तथापि प्रथमं विजज्ञतुः; गुहाहितं जनिम नेमम् उद्यतम् ऊर्ध्वं रोहति।
Mantra 6
मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥
मनीषिणो मन्द्रस्य सोमस्य रूपं विविदुः—यदा श्येनः परावतः अन्धः सोमरसामृतं अभरत्। तं नदीषु मर्जयन्ति सुवृद्धं—उशन्ततमम् अंशुं परियन्तम् ऋग्मियम्।
Mantra 7
त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये ॥
त्वां सोमं दश योषणो मृजन्ति—सुतं ऋषिभिः मतिभिः धीतिभिः हितम्। अव्यवारेभिः उत देवहूतिभिः नृभिः च—यतः त्वं वाजम् आ दर्शयः सातये।
Mantra 8
परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः ॥
परिप्रयन्तं वय्यं सुसंसदं सोमं मनीषा स्तुभश्च अभ्यनूषत। यः धारया मधुमान् ऊर्मिणा दिवः वाचम् इयर्ति—अमर्त्यः स रयिषाल् भूयः समृद्धिं वर्धयति।
Mantra 9
अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम् ॥
अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः; सोमः पुनानः कलशेषु सीदति। अद्भिर्गोभिर्मृज्यतेऽद्रिभिः सुतः; पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम्॥
Mantra 10
एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥
एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व। अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम्॥
Frequently Asked Questions
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as it is being purified and made radiant for offering. The last verse also invokes Heaven and Earth (Dyāvā-Pṛthivī) and the gods collectively.
“Pavamāna” refers to Soma in the process of purification—flowing through the strainer and waters so that the juice becomes clear, bright, and fit to be offered to the gods.
The hymn asks Soma to establish vibrant life-power in the worshippers and requests the gods to grant wealth and well-being, especially “suvīra”—prosperity rich in heroic strength and capable offspring/energy.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.