Sukta 68

Mantra 1

प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे ॥

देव-सान्निध्याकडे मधुमय सोमबिंदू वेगाने धावतात—गायींसारखे, दुभत्या धेनूंप्रमाणे आपल्या धामाकडे. बर्हिषद्—यज्ञासनावर बसलेल्या, वाणीने समृद्ध शक्ती—आपल्या ऊधांनी त्या परिस्रुत उष्रिया-दीप्तीला, तिचे निर्मळ उज्ज्वल वस्त्र (निर्णिज) स्थिर करतात.

Mantra 2

स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्त्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम् ॥

तो गर्जना करतो, प्राचीन आधारांवरून आक्रोश करतो; वर चढत जाणारा हरि (तांबूसवर्ण) बंध सैल करतो आणि मधुरता निर्माण करतो. पवित्राच्या पलीकडे जाऊन, विस्तीर्ण मार्गांनी परिभ्रमण करत, देव आपल्या शीघ्र गती स्थिर करतो आणि वरणीय श्रेष्ठतेकडे येतो.

Mantra 3

वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे ॥

जो युग्माने जुळलेल्या दोन लोकांना विस्तारतो व मोजून विभागतो—त्याचा मद (आनंदोन्माद) एकत्र वाढतो; परिपूर्णतेच्या पयसा (दुधा)ने तो फुगतो, अक्षय. तो अपार, सीमाहीन अशा दोन रजसी (विस्तीर्ण अंतरिक्षे) शोधून काढतो; पुढे जात तो अक्षित पाजः—अच्युत तेजोबल—आपल्यासाठी धारण करतो.

Mantra 4

स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः ॥

तो दोन मातांमध्ये विचरत, अपः (जल-शक्ती) वाढीकडे हाकत; मेधावी आपल्या स्वधया (स्वनियम/स्वशक्ती)ने पद (आधार-स्थान) भरून काढतो. अंशु (किरण/सोमधारा) यव (धान्य) बरोबर दळला जातो; मग नरांबरोबर व जामिभिः (स्वजन-शक्ती) बरोबर तो ध्येयास पोहोचतो आणि शिरः—चेतनेचा शिखर—याचे रक्षण करतो.

Mantra 5

सं दक्षेण मनसा जायते कविॠतस्य गर्भो निहितो यमा परः । यूना ह सन्ता प्रथमं वि जज्ञतुर्गुहा हितं जनिम नेममुद्यतम् ॥

दक्ष (विवेक-शक्ती) आणि मन यांच्या साहाय्याने कवी (द्रष्टा) जन्मतो—ऋतस्य गर्भः, सत्याचा गर्भ, जो यम्या (युग्म) यांच्या पलीकडे वेगळा ठेवलेला आहे. ते जरी तरुण असले, तरी प्रथम तेच जन्मले; गुहेत निहित हे गुप्त जन्म, आपल्या नियत वळणाकडे, वर उगवते.

Mantra 6

मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम् ॥

मनीषी जनांनी त्या आनंदमय (सोम)चे रूप ओळखले—जेव्हा श्येन (गरुड/गरुडासारखा गरुडपक्षी) परावत्, दूर अतिपलीकडून अन्धस् (सोम-सार) घेऊन आला. त्याला ते नद्यांमध्ये परिमार्जित करतात—तो सु-वृद्ध, अत्यंत इच्छित अंशु, सर्वत्र परिभ्रमण करणारा, ऋक्-योग्य, ऋत-लयीने युक्त।

Mantra 7

त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये ॥

हे सोम! तुला—सुत (पिळून काढलेला)—दश योषणाः (दहा कन्या) परिमार्जित करतात; ऋषींनी मतिंनी व धीतिंनी (स्थिर ध्यानांनी) तुला स्थापित केले आहे. अवि-वारे (लोकरच्या गाळण्या) आणि देवहूती (देव-आह्वाने) तसेच नरांच्या शक्तींनी—त्याच ठिकाणाहून तू प्रकट होऊन, सातेय (विजयासाठी) वाज (बल-समृद्धी)ची परिपूर्णता दर्शवितोस।

Mantra 8

परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः ॥

परिप्रयन्त—सर्वत्र फिरणारा—वय्य (उड्डाण-योग्य), सुषंसद (सु-आसीन) त्या सोमाला मनीषा व स्तुभ् (स्तुतिगीते) अभ्यनूषत—त्याच्याकडे गाऊन गेले। जो धारया मधुमान—मधुरतेने परिपूर्ण—दिवः ऊर्मिणा (दिव्य तरंगाने) वाच उचलतो; तो अमर्त्य, रयिषाळ (समृद्धिदाता) होऊन अस्तित्व-समृद्धी वाढवितो।

Mantra 9

अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम् ॥

हा दिव्य सोम सर्व रजस् (लोक-आकाश) गतिमान करतो; स्वयंपवमान होऊन कलशांत आसन घेतो. जलांनी व गो-किरणांनी तो मृज्यते (शुद्ध केला जातो); अद्रि (दाबणारे दगड) यांनी सुत होऊन पवमान इन्दु प्रिय आणि वरिवस् (विस्तीर्ण अवकाश/आश्रय) प्राप्त करतो.

Mantra 10

एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥

हे सोम, अशा रीतीने सर्वत्र परिषिच्यमान (ओतला जात) असताना तू पवित्र होऊन प्रवाहित हो; आमच्यात वयः—जीवन-बल—याचा अतिचित्रतम विस्तार स्थापन कर. अद्वेष (अविभक्त सौहार्द) मध्ये आम्ही द्यावा-पृथिवीला हाक देतो; हे देवांनो, आम्हाला सुवीर—वीरसमृद्ध—रयि (समृद्धी) द्या.