
Sukta 8.68
Indra
આ સ્તુતિ યજ્ઞમાં ઇન્દ્રના રથને આમંત્રિત કરે છે. ઋત (કોસ્મિક સત્ય-ધર્મ)ના સર્વશક્તિમાન રક્ષક, સર્વ આક્રમણોને જીતનાર અને “સુમ્ન” (સમગ્રતા, કલ્યાણ) આપનાર તરીકે તેની પ્રશંસા કરે છે. યજ્ઞ અને પ્રેરિત વાણી દ્વારા કવિ ઇન્દ્રને તેની પ્રાચીન સહાય ફરી કરાવવા વિનવે છે—વાજ (વિજયી બળ, સમૃદ્ધિ) અને પોતાના સાથીઓ માટે નિર્દોષ રક્ષણ આપો. અંતિમ ભાવ દૈવી કાર્યની નિર્દોષતા પર ભાર મૂકે છે: કોઈ મર્ત્ય નિંદક ઇન્દ્રિક સંગતિ પર સફળતાપૂર્વક દોષારોપણ કરી શકતો નથી.
Mantra 1
आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि । तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्र शविष्ठ सत्पते ॥
અમે સહાય માટે અને પૂર્ણ કલ્યાણના સુખ માટે તમારો રથ અહીં વાળીએ છીએ—હે ઇન્દ્ર, સર્વથી બળવાન, સત્પથના સ્વામી; શક્તિમાં વિશાળ તરંગોવાળા, ઋત સામેના આઘાતોને જીતનાર.
Mantra 2
तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते । आ पप्राथ महित्वना ॥
હે તુવિશુષ્મ (અતિપ્રચંડ તેજવાળા), હે તુવિક્રતુ (વિશાળ સંકલ્પવાળા), હે શચીવઃ (શચી-શક્તિના સ્વામી) ઇન્દ્ર! સર્વવ્યાપી મતિથી તું મહિમાથી વિસ્તર્યો છે.
Mantra 3
यस्य ते महिना महः परि ज्मायन्तमीयतुः । हस्ता वज्रं हिरण्ययम् ॥
જેના મહિમાથી તારો મહાન તેજ ચારે તરફ ગતિ કરે છે, આગળ વધે છે—તેવા તારા હાથો સોનાનો વજ્ર ધારણ કરીને પ્રસર્યા છે; વિજયી બળનું તેજોમય સાધન.
Mantra 4
विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः । एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम् ॥
વિશ્વાનર (વિશાળ અગ્નિ/વ્યાપક ઊર્જા)ના વસ્પતિ—અજેય બળના સ્વામી—તેમની રક્ષક ઊતિને હું આહ્વાન કરું છું; તેમની ત્વરિત પ્રેરણાઓથી તેઓ સર્વ માનવ-કુળોના સહાયક અને અમારા ગતિના રથોના અધિપતિ બને છે.
Mantra 5
अभिष्टये सदावृधं स्वर्मीळ्हेषु यं नरः । नाना हवन्त ऊतये ॥
આત્માની અભિષ્ટિ (ઇચ્છા-સિદ્ધિ) માટે મનુષ્યો સદૈવ વધતો એવા દેવને પોકારે છે; સ્વર્મીળ્હ—પ્રકાશમય લોકોના આનંદદાયક દાનોમાં—તેને અનેક રીતે ઉદ્ધારક સહાય માટે આહ્વાન કરે છે.
Mantra 6
परोमात्रमृचीषममिन्द्रमुग्रं सुराधसम् । ईशानं चिद्वसूनाम् ॥
ઇન્દ્ર પરમ—માપથી પરે; ઋચિષમ—વાણીશક્તિમાં અતિસમૃદ્ધ; ઉગ્ર, સુરાધસ—સુપૂર્ણ સમૃદ્ધિઓવાળો; અને તે તો વાસ્તવમાં સર્વ વસુઓ (ધન-તત્ત્વો)નો પણ ઈશાન, અધિપતિ છે.
Mantra 7
तंतमिद्राधसे मह इन्द्रं चोदामि पीतये । यः पूर्व्यामनुष्टुतिमीशे कृष्टीनां नृतुः ॥
તે જ ઇન્દ્રને—મહાન રાધસ (સમૃદ્ધિ) માટે—હું આનંદના પાન (પીતિ) માટે પ્રેરું છું; જે નૃતુ—મનુષ્યોનો નેતા—પ્રજાઓની પ્રાચીન અનુષ્ટુતિ (અનુગામી સ્તુતિ) પર અધિકાર રાખે છે.
Mantra 8
न यस्य ते शवसान सख्यमानंश मर्त्यः । नकिः शवांसि ते नशत् ॥
હે તેજસ્વી, બળથી પરિપૂર્ણ! કોઈ મર્ત્યે તારી સખ્યતા પ્રાપ્ત કરી નથી; કોઈએ તારા પરાક્રમોના માપ સુધી પહોંચ્યું નથી.
Mantra 9
त्वोतासस्त्वा युजाप्सु सूर्ये महद्धनम् । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥
તુ જ અમારો રક્ષક, તુ જ જોડાયેલો સાથી; જળોમાં અને સૂર્યમાં અમે મહાધન જીતીએ. હે વજ્રધારી, યુદ્ધોમાં અમે વિજયી થાઈએ!
Mantra 10
तं त्वा यज्ञेभिरीमहे तं गीर्भिर्गिर्वणस्तम । इन्द्र यथा चिदाविथ वाजेषु पुरुमाय्यम् ॥
યજ્ઞોથી અમે તને આહ્વાન કરીએ, ગીરો દ્વારા પણ—હે ગિર્વણસ્તમ ઇન્દ્ર! જેમ તું પહેલાં સહાય કરતો આવ્યો છે, તેમ હવે પણ બળની સમૃદ્ધિઓમાં સહાય કર—હે બહુવિધ કાર્યસાધક માયાવાળા!
Mantra 11
यस्य ते स्वादु सख्यं स्वाद्वी प्रणीतिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥
હે અદ્રિવઃ (પથ્થર ધારક), જેના માટે તારી મીઠી સખાઈ મીઠી છે અને તારી મીઠી પ્રેરણા (પ્રણીતિ) મીઠી છે—તેનું યજ્ઞ વિજયના લક્ષ્ય તરફ વિસ્તરાય છે.
Mantra 12
उरु णस्तन्वे तन उरु क्षयाय नस्कृधि । उरु णो यन्धि जीवसे ॥
અમારા માટે દેહના વિકાસ માટે વિશાળ અવકાશ કર; અમારા માટે વિશાળ નિવાસ કર; અમારા જીવવા માટે વિશાળ માર્ગ અમને આપ.
Mantra 13
उरुं नृभ्य उरुं गव उरुं रथाय पन्थाम् । देववीतिं मनामहे ॥
નરો માટે વિશાળ માર્ગ, ગવો (પ્રકાશ-કિરણો) માટે વિશાળ માર્ગ, અમારા પ્રગતિના રથ માટે વિશાળ પથ—દેવવીતિ (દેવ તરફની ગતિ અને વિજય) અમે મનમાં ધારીએ છીએ.
Mantra 14
उप मा षड्द्वाद्वा नरः सोमस्य हर्ष्या । तिष्ठन्ति स्वादुरातयः ॥
ઉપ—મારી પાસે નજીક આવો: સોમના હર્ષમાં આનંદિત એવા બાર વીર બળો; મધુર દાનના વહનકર્તા બની તેઓ અડગ ઊભા રહે છે—અંતરાત્માને પોષે એવો આનંદ.
Mantra 15
ऋज्राविन्द्रोत आ ददे हरी ऋक्षस्य सूनवि । आश्वमेधस्य रोहिता ॥
ઇન્દ્રે ઋક્ષના પુત્રને—અશ્વમેધ માટે—બે હરિત-પિંગળ અશ્વો અર્પ્યા છે; તેજસ્વી ગતિના બળો, રક્ત-સુવર્ણ શક્તિઓ, જે અર્પણને અંદરથી આગળ વહન કરે છે.
Mantra 16
सुरथाँ आतिथिग्वे स्वभीशूँरार्क्षे । आश्वमेधे सुपेशसः ॥
હે ઋક્ષપુત્ર, તે આતિથિગ્વને સુ-રથો—ઉત્તમ રથો—અને સુસંયમિત બળો અર્પે છે; અશ્વમેધમાં સુપેશસ—સુંદર આકારવાળી—શક્તિઓ, પ્રાણબળના પરિપૂર્ણ અર્પણ માટે.
Mantra 17
षळश्वाँ आतिथिग्व इन्द्रोते वधूमतः । सचा पूतक्रतौ सनम् ॥
ઇન્દ્ર આતિથિગ્વને છ અશ્વો આપે છે—વધૂ-શક્તિથી સમૃદ્ધ એવા તેને; હે પૂતક્રતુ, તારી સાથે મળીને આ લાભ સદાય સ્થિર રહે—બળનું અવિનાશી પ્રાપ્તિરૂપ ફળ.
Mantra 18
ऐषु चेतद्वृषण्वत्यन्तॠज्रेष्वरुषी । स्वभीशुः कशावती ॥
આમાં ચેતનાને જગાડો—વૃષણ્વતી, પ્રેરક બળ; અરુષી, તપ્ત તેજવાળી તામ્રવર્ણ શક્તિઓમાં, અંતઃસ્થિત; સ્વભીશુ—સુ-રશ્મિ, સુ-નિયંત્રિત; કશાવતી—ચાબુકધારી, ઊર્જાઓને યોગ્ય લક્ષ્યે દોડાવનારી.
Mantra 19
न युष्मे वाजबन्धवो निनित्सुश्चन मर्त्यः । अवद्यमधि दीधरत् ॥
હે વાજબંધવો—બળ-સમૃદ્ધિના સાથીઓ, કોઈ મર્ત્ય તમારાં પર દોષ બાંધી શકતો નથી; કોઈ વૈરી ઇચ્છા તમારાં તેજસ્વી કર્મ ઉપર ખોટ સ્થાપી શકતી નથી.
The hymn asks Indra to come swiftly to the sacrifice, protect the worshippers, and grant wholeness (sumná) and victorious strength (vāja).
It says Indra is sought through both yajña (sacrificial offering) and gīr/gir (inspired hymns and chants), emphasizing the power of ritual plus praise.
It reassures the community that hostile criticism cannot establish a real “fault” over the divine working—Indra’s protection and the righteous order (ṛta) stand firm.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.