Sukta 68
Sukta 8.68
Indra
ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ṛਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਸੁਮ੍ਨ” (ਸੰਪੂਰਨਤਾ, ਕਲਿਆਣ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਕਵੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਵੇ—ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਵਾਜ (ਵਿਜੈਸ਼ਕਤੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਨਿਰਪਵਾਦਤਾ ਉਭਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਤ੍ਯ ਨਿੰਦਕ ਇੰਦਰਿਕ ਸੰਗਤ ਉੱਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਧਰ ਸਕਦਾ।
Mantras
Mantra 1
आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि । तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्र शविष्ठ सत्पते ॥
ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਮੰਗਲ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਰਥ ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ, ਸਤ੍ਪਥ ਦਾ ਸੁਆਮੀ; ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਤਰੰਗਿਤ, ਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।
Mantra 2
तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते । आ पप्राथ महित्वना ॥
ਹੇ ਤੁਵਿਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਵਾਲੇ), ਹੇ ਤੁਵਿਕ੍ਰਤੁ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ), ਹੇ ਸ਼ਚੀਵੋ (ਸ਼ਚੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਇੰਦਰ! ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਮਤਿ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਹਿਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੈਂ।
Mantra 3
यस्य ते महिना महः परि ज्मायन्तमीयतुः । हस्ता वज्रं हिरण्ययम् ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਚਲਦਾ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਾਧਨ।
Mantra 4
विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः । एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम् ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ (ਵਿਆਪਕ ਅਗਨਿ/ਵਿਸ਼ਾਲ ਊਰਜਾ) ਦੇ ਵਸਪਤੀ—ਅਜੇਯ ਬਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਊਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
अभिष्टये सदावृधं स्वर्मीळ्हेषु यं नरः । नाना हवन्त ऊतये ॥
ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ਟੀ (ਇੱਛਾ-ਸਿੱਧੀ) ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਸ੍ਵਰਮੀਲ਼੍ਹ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਦਾਇਕ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ-ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
परोमात्रमृचीषममिन्द्रमुग्रं सुराधसम् । ईशानं चिद्वसूनाम् ॥
ਇੰਦਰ ਪਰਮ ਹੈ—ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਚਿਸ਼ਮ—ਵਾਣੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ; ਉਗ੍ਰ, ਸੁਰਾਧਸ—ਪੂਰਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਵਸੂਆਂ (ਧਨ-ਤੱਤਾਂ) ਦਾ ਵੀ ਈਸ਼ਾਨ, ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।
Mantra 7
तंतमिद्राधसे मह इन्द्रं चोदामि पीतये । यः पूर्व्यामनुष्टुतिमीशे कृष्टीनां नृतुः ॥
ਉਸੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਮਹਾਨ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ—ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਪਾਨ (ਪੀਤੀ) ਲਈ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਨ੍ਰਿਤੁ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ—ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨੁਸ਼ਟੁਤੀ (ਅਨੁਗਾਮੀ ਸਤੁਤੀ) ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
Mantra 8
न यस्य ते शवसान सख्यमानंश मर्त्यः । नकिः शवांसि ते नशत् ॥
ਹੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਮਹਾਬਲੀ! ਕਿਸੇ ਮਰਤ੍ਯ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸਖ਼ੀਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Mantra 9
त्वोतासस्त्वा युजाप्सु सूर्ये महद्धनम् । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਥੀ; ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮਹਾਧਨ ਜਿੱਤ ਲਈਏ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ!
Mantra 10
तं त्वा यज्ञेभिरीमहे तं गीर्भिर्गिर्वणस्तम । इन्द्र यथा चिदाविथ वाजेषु पुरुमाय्यम् ॥
ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਹੇ ਗਿਰਵਣਸਤਮ ਇੰਦਰ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਵੀ ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ—ਹੇ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ!
Mantra 11
यस्य ते स्वादु सख्यं स्वाद्वी प्रणीतिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥
ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਪੱਥਰ ਧਾਰਕ), ਜਿਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਸਖਾਈ ਮਿੱਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਪ੍ਰਣੀਤੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਯਜਨ ਜਿੱਤ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 12
उरु णस्तन्वे तन उरु क्षयाय नस्कृधि । उरु णो यन्धि जीवसे ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਜੀਊਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 13
उरुं नृभ्य उरुं गव उरुं रथाय पन्थाम् । देववीतिं मनामहे ॥
ਨਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹ, ਗਵੋ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ) ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹ, ਸਾਡੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਥ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਥ—ਅਸੀਂ ਦੇਵਵੀਤੀ (ਦੇਵ ਵੱਲ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ) ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 14
उप मा षड्द्वाद्वा नरः सोमस्य हर्ष्या । तिष्ठन्ति स्वादुरातयः ॥
ਉਪ—ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਆਓ: ਸੋਮ ਦੇ ਹਰਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬਾਰਾਂ ਵੀਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ; ਮਿੱਠੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਾਹਕ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ—ਅੰਦਰਲੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਆਨੰਦ।
Mantra 15
ऋज्राविन्द्रोत आ ददे हरी ऋक्षस्य सूनवि । आश्वमेधस्य रोहिता ॥
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਲਈ—ਦੋ ਪਿੰਗਲ-ਹਰਿਤ ਘੋੜੇ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਲਾਲ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਲ, ਜੋ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗੇ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 16
सुरथाँ आतिथिग्वे स्वभीशूँरार्क्षे । आश्वमेधे सुपेशसः ॥
ਹੇ ਕ੍ਸ਼-ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਆਤਿਥਿਗ੍ਵ ਨੂੰ ਸੁ-ਰਥ—ਉੱਤਮ ਰਥ—ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਸੁਪੇਸ਼ਸਃ—ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ—ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਦੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਅਰਪਣ ਲਈ।
Mantra 17
षळश्वाँ आतिथिग्व इन्द्रोते वधूमतः । सचा पूतक्रतौ सनम् ॥
ਇੰਦਰ ਆਤਿਥਿਗ੍ਵ ਨੂੰ ਛੇ ਘੋੜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਵਧੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਉਸ ਨੂੰ; ਹੇ ਪੂਤਕ੍ਰਤੁ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਲਾਭ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ—ਬਲ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।
Mantra 18
ऐषु चेतद्वृषण्वत्यन्तॠज्रेष्वरुषी । स्वभीशुः कशावती ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਓ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ੍ਵਤੀ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਲ; ਅਰੁਸ਼ੀ, ਜਵਾਲਾ-ਰੰਗੀ ਲਾਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ; ਸ੍ਵਭੀਸ਼ੁ—ਸੁ-ਰਸ਼ਮੀ, ਸੁ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ; ਕਸ਼ਾਵਤੀ—ਚਾਬੁਕ-ਧਾਰੀ, ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਹੰਕਾਉਣ ਵਾਲੀ।
Mantra 19
न युष्मे वाजबन्धवो निनित्सुश्चन मर्त्यः । अवद्यमधि दीधरत् ॥
ਹੇ ਵਾਜਬੰਧਵੋ—ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਸਾਥਿਓ, ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ; ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਸੰਕਲਪ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਖੋਟ ਨਹੀਂ ਟਿਕਾ ਸਕਦਾ।
Frequently Asked Questions
The hymn asks Indra to come swiftly to the sacrifice, protect the worshippers, and grant wholeness (sumná) and victorious strength (vāja).
It says Indra is sought through both yajña (sacrificial offering) and gīr/gir (inspired hymns and chants), emphasizing the power of ritual plus praise.
It reassures the community that hostile criticism cannot establish a real “fault” over the divine working—Indra’s protection and the righteous order (ṛta) stand firm.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.