
Sukta 8.68
अयं सूक्तः इन्द्रस्य रथं यज्ञं प्रति आह्वयति, तम् ऋतस्य (विश्वधर्मस्य) महातमं गोप्तरं स्तुवन्—यः सर्वाः प्रहारान् अभिभवति सुम्नं च (समग्रतां कल्याणं च) ददाति। यज्ञेन धियाऽभिप्रेरितया च वाचा कविरिन्द्रं प्रार्थयते यत् स प्राचीनं सहाय्यं पुनरावर्तयेत्—सखिभ्यः वाजं (जयबलं समृद्धिं च) निर्दोषं च रक्षणं दद्यात्। उपसंहारे देवकर्मणोऽनवद्यत्वं प्रतिपाद्यते—कश्चन मर्त्यः निन्दकः इन्द्रियं गणं प्रति दोषारोपणं सफलं कर्तुं न शक्नोति।
Mantra 1
आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि । तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्र शविष्ठ सत्पते ॥
उतये सुम्नाय च वयं तव रथम् अत्र वर्तयामः। हे इन्द्र, शविष्ठ सत्पते, तुविकूर्मि—ऋतीषह, ऋतविरोधि-आघातान् जयसि।
Mantra 2
तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते । आ पप्राथ महित्वना ॥
हे तुविशुष्म इन्द्र तुविक्रतो शचीवन्! विश्वया मत्या त्वं महित्वना पप्राथ।
Mantra 3
यस्य ते महिना महः परि ज्मायन्तमीयतुः । हस्ता वज्रं हिरण्ययम् ॥
यस्य ते महिना महः परि ज्मायन्तम् ईयतुः—हस्ता वज्रं हिरण्ययं वहतः।
Mantra 4
विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः । एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम् ॥
विश्वानरस्य वस्पतिम् अनानतस्य शवसः—एवैश्च चर्षणीनाम् ऊतीं हुवे रथानाम्।
Mantra 5
अभिष्टये सदावृधं स्वर्मीळ्हेषु यं नरः । नाना हवन्त ऊतये ॥
अभिष्टये सदावृद्धं स्वर्मीळ्हेषु यं नराः । नाना हवन्त ऊतये ॥
Mantra 6
परोमात्रमृचीषममिन्द्रमुग्रं सुराधसम् । ईशानं चिद्वसूनाम् ॥
परोमात्रमृचीषममिन्द्रमुग्रं सुराधसम् । ईशानं चिद्वसूनाम् ॥
Mantra 7
तंतमिद्राधसे मह इन्द्रं चोदामि पीतये । यः पूर्व्यामनुष्टुतिमीशे कृष्टीनां नृतुः ॥
तंतमिद्राधसे मह इन्द्रं चोदामि पीतये । यः पूर्व्यामनुष्टुतिमीशे कृष्टीनां नृतुः ॥
Mantra 8
न यस्य ते शवसान सख्यमानंश मर्त्यः । नकिः शवांसि ते नशत् ॥
हे शवसान् बलपूर्ण! तव सख्यं कश्चन मर्त्यः न प्राप; तव शक्तीनां प्रमाणं च न कश्चन नश्नोति।
Mantra 9
त्वोतासस्त्वा युजाप्सु सूर्ये महद्धनम् । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥
त्वया रक्षिताः, त्वया युजा सहचराः, अप्सु सूर्ये च वयं महद्धनं जयेम; हे वज्रिवः, पृत्सु वयं जयेम।
Mantra 10
तं त्वा यज्ञेभिरीमहे तं गीर्भिर्गिर्वणस्तम । इन्द्र यथा चिदाविथ वाजेषु पुरुमाय्यम् ॥
तं त्वां यज्ञैरीमहे, तं गीर्भिः—हे गिर्वणस्तम इन्द्र! यथा चिदाविथ, तथा इदानीं वाजेषु पुरुमाय्यं नः अव।
Mantra 11
यस्य ते स्वादु सख्यं स्वाद्वी प्रणीतिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥
यस्य ते स्वादु सख्यं स्वाद्वी च प्रणीतिḥ, हे अद्रिवः! तस्य यज्ञो विजयलक्ष्यं प्रति वितत इव भवति।
Mantra 12
उरु णस्तन्वे तन उरु क्षयाय नस्कृधि । उरु णो यन्धि जीवसे ॥
अस्मभ्यं तन्वे तनाय उरुं कृधि, उरुं क्षयाय नः कृधि; उरुं नो जीवसे यच्छ।
Mantra 13
उरुं नृभ्य उरुं गव उरुं रथाय पन्थाम् । देववीतिं मनामहे ॥
नृभ्य उरुं, गव उरुं, रथाय उरुं पन्थानं वयं मनामहे; देववीतिं मनामहे।
Mantra 14
उप मा षड्द्वाद्वा नरः सोमस्य हर्ष्या । तिष्ठन्ति स्वादुरातयः ॥
उप मा आगच्छत—सोमस्य हर्ष्यन्तो द्वादश वीरशक्तयः; स्वादुरातयः स्थिरं तिष्ठन्ति, अन्तःसत्त्वं पोषयन्तोऽनन्दरूपेण।
Mantra 15
ऋज्राविन्द्रोत आ ददे हरी ऋक्षस्य सूनवि । आश्वमेधस्य रोहिता ॥
इन्द्रः ऋक्षस्य सूनवे द्वौ हरितौ अश्वौ—ज्योतिष्मद्गतिशक्ती—आ ददे; अश्वमेधाय, अन्तःप्रवृत्ते हविःप्रवहणे रोहिताः शक्तयः।
Mantra 16
सुरथाँ आतिथिग्वे स्वभीशूँरार्क्षे । आश्वमेधे सुपेशसः ॥
ऋक्षपुत्र, स आतिथिग्वे सुरथान् स्वभीशून् च ददाति; अश्वमेधे सुपेशसः शक्तयः—प्राणशक्तेः सिद्धहविःसमर्पणाय।
Mantra 17
षळश्वाँ आतिथिग्व इन्द्रोते वधूमतः । सचा पूतक्रतौ सनम् ॥
इन्द्रः षळश्वान् आतिथिग्वाय ददाति—वधूमतः (वधूबलसमृद्धाय)। हे पूतक्रतो, त्वया सह सचा एषः लाभः सनं भवतु—बलस्य ध्रुवा सिद्धिः।
Mantra 18
ऐषु चेतद्वृषण्वत्यन्तॠज्रेष्वरुषी । स्वभीशुः कशावती ॥
एषु चेतः प्रबोधय—वृषण्वती प्रेरयित्री शक्तिः, अन्तः ऋज्रेषु अरुषी (अग्निवर्णा)। स्वभीशुः कशावती—शक्तीन् सम्यक् लक्ष्यं प्रति नयति।
Mantra 19
न युष्मे वाजबन्धवो निनित्सुश्चन मर्त्यः । अवद्यमधि दीधरत् ॥
हे वाजबन्धवः, न कश्चन मर्त्यः युष्मासु दोषं निनित्सुश्चन बध्नाति; न च कश्चन वैरी युष्माकं दीधरतः (दीप्तकर्मणः) अधि अवद्यम् आरोपयितुं शक्नोति।
A direct summons: the poet turns Indra’s chariot toward the rite for help and wholeness, praising him as the strongest guardian of the true path (ṛta).
The hymn intensifies through repeated seeking by yajñas and hymns, stressing Indra’s responsiveness to inspired speech and his proven history of aid in contests of strength.
A decisive appeal: as Indra helped before, so must he help now—granting manifold effective powers and plenitudes of victory (vāja) against opposition.
The hymn closes by safeguarding the community’s standing: no mortal detractor can impose blame or establish a fault over the divine working and the Indraic comradeship.
ā tvā rathaṃ … ū́taye sumnā́ya
taṃ tvā yajñebhir īmahe
न युष्मे वाजबन्धवो निनित्सुश्चन मर्त्यः । अवद्यमधि दीधरत् ॥The hymn asks Indra to come swiftly to the sacrifice, protect the worshippers, and grant wholeness (sumná) and victorious strength (vāja).
It says Indra is sought through both yajña (sacrificial offering) and gīr/gir (inspired hymns and chants), emphasizing the power of ritual plus praise.
It reassures the community that hostile criticism cannot establish a real “fault” over the divine working—Indra’s protection and the righteous order (ṛta) stand firm.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.