Sukta 69

Mantra 1

प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं मन्दद्वीरायेन्दवे । धिया वो मेधसातये पुरंध्या विवासति ॥

વારંવાર પુરંધિ (પૂર્ણતાની શક્તિ) તમારા માટે ત્રિષ્ટુભ-છંદની પ્રેરણાશક્તિ આગળ ધરે છે—વીરોમાં આનંદ પામતા સોમ માટે પોષક ઇષ (આહાર-પ્રેરણા). ધિયા (વિચાર) સાથે તે મેધા-સાતિ (પ્રકાશમય બુદ્ધિની પ્રાપ્તિ) માટે તમારી સેવા કરે છે અને ઉપાસના અર્પે છે.

Mantra 2

नदं व ओदतीनां नदं योयुवतीनाम् । पतिं वो अघ्न्यानां धेनूनामिषुध्यसि ॥

તમે તમારી ઉછળતી શક્તિઓ માટે નાદમાન પ્રવાહ બનો છો, સદાય જોડાતી શક્તિઓ માટે ગુંજતો સ્ત્રોત; તમે અઘ્ન્યા (અહિંસ્ય/અપરાજેય) ગાયો—દૂધધારા ધેનુઓ—ના પતિ છો, જેથી પોષક ઇષ અમારી અંદર સુસ્થિર થાય.

Mantra 3

ता अस्य सूददोहसः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन्देवानां विशस्त्रिष्वा रोचने दिवः ॥

આ ચિતરાં (પૃશ્નિ) ધેનુઓ, સમૃદ્ધ દોહવાળી, સોમને મિશ્રિત કરી તૈયાર કરે છે. દેવોના જન્મ સમયે તેઓ દેવજનની વિશઃ છે; દ્યૌના તેજસ્વી ત્રણ રોચનોમાં તેઓ દીપ્ત અર્પણને સ્થાપે છે.

Mantra 4

अभि प्र गोपतिं गिरेन्द्रमर्च यथा विदे । सूनुं सत्यस्य सत्पतिम् ॥

વાણીથી ગોપતિ ઇન્દ્રનું સ્તુતિમાં આગળ વધીને ગાન કરો, જેથી અમે જાણી શકીએ—સત્યનો સૂનુ, ઋતનો સચ્ચો પતિ.

Mantra 5

आ हरयः ससृज्रिरेऽरुषीरधि बर्हिषि । यत्राभि संनवामहे ॥

આવો—હરિ (તામ્ર) શક્તિઓ છૂટીને બર્હિષિ પર બેસે; જ્યાં અમે એકસાથે સંયુક્ત ભાવથી, એક જ અર્પણ-સુરમાં, સંનવામહે.

Mantra 6

इन्द्राय गाव आशिरं दुदुह्रे वज्रिणे मधु । यत्सीमुपह्वरे विदत् ॥

ઇન્દ્ર માટે ગાવો (પ્રકાશ-કિરણો) વજ્રિણે મધુરૂપ રસ દોહે છે—સમૃદ્ધ મિશ્રણ; જ્યારે તે તેને ઉપહ્વરે, નજીકના ખોળામાં, આંતરિક ગહ્વરમાં, વિદત્ (શોધી) લે છે.

Mantra 7

उद्यद्ब्रध्नस्य विष्टपं गृहमिन्द्रश्च गन्वहि । मध्वः पीत्वा सचेवहि त्रिः सप्त सख्युः पदे ॥

જ્યારે તું તેજસ્વી (બ્રધ્ન)ના વિશાળ લોકમાં—તેના ગૃહમાં—ઉદય પામે, ત્યારે ત્યાં જા, હે ઇન્દ્ર; મધુર મધુ પીને, અમારી સાથે સખ્યના ત્રિઃ-સપ્ત પદોમાં સહચર બની ચાલ.

Mantra 8

अर्चत प्रार्चत प्रियमेधासो अर्चत । अर्चन्तु पुत्रका उत पुरं न धृष्ण्वर्चत ॥

ગાવો, પ્રગટ ગાવો—હે યજ્ઞપ્રિય મેધાવીઓ—ગાવો; પુત્રો પણ ગાય, અને પુર સમા અડગ ધૈર્યથી ગાય—જેથી સ્તુતિ સત્ય માટે કિલ્લેબંધ ક્ષેત્ર બની રહે.

Mantra 9

अव स्वराति गर्गरो गोधा परि सनिष्वणत् । पिङ्गा परि चनिष्कददिन्द्राय ब्रह्मोद्यतम् ॥

નીચે તરફ સ્તુતિનો નાદ ગર્જના સમો ગુંજે છે, ચારે તરફ ફરતો કંપે છે; પિંગળ જ્વાળા ચારે તરફ ઉછળે છે—ઇન્દ્ર માટે પ્રેરિત બ્રહ્મ (વાણી) પ્રગટ થવા ઊંચે ઉઠે છે.

Mantra 10

आ यत्पतन्त्येन्यः सुदुघा अनपस्फुरः । अपस्फुरं गृभायत सोममिन्द्राय पातवे ॥

જ્યારે ઝડપી, સુદૂઘા (સારા દૂધ આપનારી) એનીયઃ અહીં ઉડીને આવે છે, છાંટા ન ઉડાડતાં—ત્યારે અપાસ્ફુર (ન છલકાતો) સોમને પકડી રાખો, ઇન્દ્રના પાન માટે; અવતરતી શક્તિ માટે આનંદને સ્થિર રાખો.

Mantra 11

अपादिन्द्रो अपादग्निर्विश्वे देवा अमत्सत । वरुण इदिह क्षयत्तमापो अभ्यनूषत वत्सं संशिश्वरीरिव ॥

ઇન્દ્રે પાન કર્યું; અગ્નિએ પાન કર્યું; સર્વ દેવો આનંદિત થયા. વરુણ પણ અહીં નિવાસ કરતો હતો; અને આપઃ (જળો) ગુંજતા-મર્મરતા સ્વરે તેની તરફ વળ્યાં—જેમ વાછરડાની આસપાસ ગાયમાતાઓ રંભે તેમ—અંતઃસ્થ ઋતને પોતાના પ્રવાહમાન સંમતિથી પોષતા.

Mantra 12

सुदेवो असि वरुण यस्य ते सप्त सिन्धवः । अनुक्षरन्ति काकुदं सूर्म्यं सुषिरामिव ॥

હે વરુણ, તું સુદેવ (સંપૂર્ણ દિવ્ય) છે; જેના તારા સાત સિંધુઓ તારી કાકુદ—તરંગવાહી ઊંચાઈ—ને અનુસરી વહે છે, જાણે સુચેનલિત માર્ગમાં વહેતા પ્રવાહો; એમ તારા અંદર ઋતબદ્ધ ધારા અખંડ વહે છે.

Mantra 13

यो व्यतीँरफाणयत्सुयुक्ताँ उप दाशुषे । तक्वो नेता तदिद्वपुरुपमा यो अमुच्यत ॥

જે વિરોધી બળોને વિખેરી દે છે અને દાન કરનાર પાસે સુયુક્ત શક્તિઓને નજીક લાવે છે—એ જ ઝડપી નેતા; તેનું એ જ સ્વરૂપ ઉપમા-માપ છે, તે જ જે મુક્ત થઈ સ્વચ્છંદ ક્રિયામાં પ્રવર્તે છે.

Mantra 14

अतीदु शक्र ओहत इन्द्रो विश्वा अति द्विषः । भिनत्कनीन ओदनं पच्यमानं परो गिरा ॥

અતિશય બળથી શક્રે પ્રહાર કર્યો; ઇન્દ્ર સર્વ દ્વેષોને પાર કરી ગયો. ‘યુવાન’નું પચતું ઓદન-પાત્ર પણ તે ફાડી નાખે છે—પર-ગિરા, દૂર સુધી પહોંચતી વાણી વડે; આમ ઊંચી ઉચ્ચારણા દ્વારા શત્રુ રચનાઓ તૂટી જાય છે.

Mantra 15

अर्भको न कुमारकोऽधि तिष्ठन्नवं रथम् । स पक्षन्महिषं मृगं पित्रे मात्रे विभुक्रतुम् ॥

નાનકડા બાળક સમો, યુવાન કુમાર સમો, તે સદા નવાં રથ પર ચઢે છે. તે વન્ય ઊર્જાની મહિષ-સમાન મહાશક્તિને પરિપક્વ કરી તૈયાર કરે છે, અને તેને પિતા તથા માતાને અર્પે છે—વિભુ-ક્રતુ, વિશાળ અને સર્વ-કાર્યકારી સંકલ્પવાળો.

Mantra 16

आ तू सुशिप्र दम्पते रथं तिष्ठा हिरण्ययम् । अध द्युक्षं सचेवहि सहस्रपादमरुषं स्वस्तिगामनेहसम् ॥

હે સુશિપ્ર, ગૃહપતિ! આવો; સુવર્ણ રથ પર આરોહણ કરો. પછી તેજસ્વી અશ્વને જોડો—શક્તિમાં સહસ્રપાદ, બળથી અરુણ—જે અમને સ્વસ્તિના માર્ગે વહન કરે, ગતિમાં અહેસ (અક્લાંત) રહે.

Mantra 17

तं घेमित्था नमस्विन उप स्वराजमासते । अर्थं चिदस्य सुधितं यदेतव आवर्तयन्ति दावने ॥

તેને જ—હા, આમ—નમસ્કાર કરનારા ઉપાસકો ઉપસરી આવે છે અને સ્વરાજ (સ્વયં-શાસક) પ્રભુની પાસે બેસે છે. તેની સુસ્થાપિત અભિલાષા પણ સ્પષ્ટ થાય છે, જ્યારે તેઓ તેને યાત્રા તરફ, દાન તરફ વાળે છે.

Mantra 18

अनु प्रत्नस्यौकसः प्रियमेधास एषाम् । पूर्वामनु प्रयतिं वृक्तबर्हिषो हितप्रयस आशत ॥

પ્રાચીન નિવાસસ્થાન (શાશ્વત ધામ)ને અનુસરી, આ પ્રિયમેધા—પ્રિય જ્ઞાન-શોધકો—આગળ વધે છે. પૂર્વની, મૂળ પ્રગતિને તેઓ પ્રાપ્ત કરે છે—યજ્ઞઘાસ કાપી ગોઠવનારા અને પ્રયત્નોને હિતરૂપે (યોગ્ય રીતે) સ્થાપિત કરનાર.