Opening the text

Sukta 6.39
unknown
likely Indra (continuity with surrounding Indra hymns; explicit ‘deva’ here)
likely Triṣṭubh (not verified from input alone)
આ ટૂંકું સૂક્ત ઇન્દ્રની (સોમ/ઇંદુના તેજની છાયા સાથે) પ્રાચીન રાજા તરીકે સ્તુતિ કરે છે—પ્રેરિત વાણી પ્રજ્વલિત કરનાર, રાત્રિ–ઉષાના ચક્રોને પ્રકાશિત કરનાર, અને ઋષિના સ્તોત્રને બળ આપનાર. ઉપાસક માટે દૈવી ‘ઇષઃ’ (સમૃદ્ધિ અને પ્રેરણાના આવેગો) વધારવા, અને જીવનધારક શક્તિઓને ગતિમાં મૂકવા પ્રાર્થના કરે છે—જળ, ઔષધી વનસ્પતિઓ, ફળદાયી વનો, ગો-જ્યોતિ, અશ્વો, અને માનવીય બળ—જેથી સમૃદ્ધિ અને યોગ્ય ઉચ્ચાર/વાણી પ્રાપ્ત થાય.
Mantra 1
मन्द्रस्य कवेर्दिव्यस्य वह्नेर्विप्रमन्मनो वचनस्य मध्वः । अपा नस्तस्य सचनस्य देवेषो युवस्व गृणते गोअग्राः ॥
હે દેવ, મન્દ્ર (મધુર-સુમેળ) કવિના—દિવ્ય વહ્નિ (દેવ-વાહક)ના—મધુભર્યા વચનનાં, જે વિપ્ર-મનસ (પ્રકાશમાન બુદ્ધિ)થી પરિપૂર્ણ છે, તે પ્રેરણાઓ અમારે માટે પોષ. અને જે ગાયક સ્તુતિ કરે છે, તેના માટે દેવેષઃ (દૈવી તેજ-કિરણો) અગ્રમાં રાખીને, તે સચન (સહચર્ય)ની શક્તિઓ વધાર.
Mantra 2
अयमुशानः पर्यद्रिमुस्रा ऋतधीतिभिॠतयुग्युजानः । रुजदरुग्णं वि वलस्य सानुं पणीँर्वचोभिरभि योधदिन्द्रः ॥
આ ઇન્દ્ર, ઇચ્છાપૂર્વક, ઋત સાથે જોડાયેલો, ઋત-ધીતિઓ (સત્યદૃષ્ટિઓ) વડે પથ્થર/અદ્રિની પરિભ્રમણા કરી, અને ઉજ્જ્વલ કિરણો (ઉસ્રા) પ્રગટ કર્યાં. તેણે વલના આવરણની અખંડિત કાંઠી (સાનુ) તોડી નાખી; વાણીના બળથી તેણે પણિઓ સામે યુદ્ધ કર્યું.
Mantra 3
अयं द्योतयदद्युतो व्यक्तून्दोषा वस्तोः शरद इन्दुरिन्द्र । इमं केतुमदधुर्नू चिदह्नां शुचिजन्मन उषसश्चकार ॥
આ તેજસ્વી (ઇન્દ્ર) રાત્રિઓને પ્રકાશિત કરે છે—રાત અને ઉષા અને ઋતુઓને—હે ઇન્દુ, હે ઇન્દ્ર. આ કેતુ (ધ્વજ/પ્રદીપ) ને દિવસોએ આજેય સ્થાપિત કર્યો છે; અને શુચિ-જન્મા ઉષાએ તેને ઘડી કાઢ્યો છે.
Mantra 4
अयं रोचयदरुचो रुचानोऽयं वासयद्व्यृतेन पूर्वीः । अयमीयत ऋतयुग्भिरश्वैः स्वर्विदा नाभिना चर्षणिप्राः ॥
આ (ઇન્દ્ર), તેજથી તેજમાન, અપ્રકાશને પણ પ્રજ્વલિત કરે છે; ઋત દ્વારા તે પ્રાચીન રચનાઓને વિસ્તારે છે. ઋત-યુગ ઘોડાઓ સાથે તે ગતિ કરે છે; સ્વર (સ્વર્ગીય પ્રકાશ) શોધનાર, નાભિ (કેન્દ્ર) દ્વારા તે ચર્ષણિપ્રા—જનસમુદાયોને—આગળ ધપાવે છે.
Mantra 5
नू गृणानो गृणते प्रत्न राजन्निषः पिन्व वसुदेयाय पूर्वीः । अप ओषधीरविषा वनानि गा अर्वतो नॄनृचसे रिरीहि ॥
હવે, ગાયક દ્વારા સ્તુત થતો, હે પ્રાચીન રાજન્, વસુ-દાતા માટે પ્રાચીન પ્રેરણાધારાઓને ઉછાળો. જળોને, ઔષધિઓને, રસસભર વનોને પ્રવર્તિત કર; ગાઓ (કિરણો), અર્વતો (બળના અશ્વો) અને માનવીય શક્તિઓને ઋષિના ઋચસ્ (સ્તુતિ-ગાન) માટે પ્રેરિત કર.
Indra is the main deity. One verse also addresses him with ‘Indu’ (Soma) imagery, highlighting his radiant, awakening power.
It asks for increased inspiration and effective speech, along with prosperity expressed as waters, healing plants, fertile growth, cattle, horses, and human strength.
To portray Indra as a cosmic illuminator who sets a beacon of light in the rhythm of time—helping both the world and the worshipper move from darkness to clarity and growth.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.