Rig Veda 6.39.1 — Mandala 6, Sukta 39, Mantra 1

Sukta 6.39

Rishi: unknown

Devata: likely Indra (continuity with surrounding Indra hymns; explicit ‘deva’ here)

Chandas: likely Triṣṭubh (not verified from input alone)

Samhita Patha (Devanagari)

मन्द्रस्य कवेर्दिव्यस्य वह्नेर्विप्रमन्मनो वचनस्य मध्वः । अपा नस्तस्य सचनस्य देवेषो युवस्व गृणते गोअग्राः ॥

Transliteration

mandrásya kavér divyásya váhner viprámanmano vacanásya mádhvaḥ | apā́ naḥ tásya sacanásya deva íṣo yuvasva gṛṇaté go-agrāḥ ||

Translation

હે દેવ, મન્દ્ર (મધુર-સુમેળ) કવિના—દિવ્ય વહ્નિ (દેવ-વાહક)ના—મધુભર્યા વચનનાં, જે વિપ્ર-મનસ (પ્રકાશમાન બુદ્ધિ)થી પરિપૂર્ણ છે, તે પ્રેરણાઓ અમારે માટે પોષ. અને જે ગાયક સ્તુતિ કરે છે, તેના માટે દેવેષઃ (દૈવી તેજ-કિરણો) અગ્રમાં રાખીને, તે સચન (સહચર્ય)ની શક્તિઓ વધાર.

Word by Word

• मन्द्रस्य: of the gladdening/pleasant (one)
• मन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र-

• कवेः: of the sage/poet
• कवेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: कवि-

• दिव्यस्य: of the heavenly
• दिव्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: दिव्य-

• वह्नेः: of the bearer/conveyor (Agni)
• वह्नेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वह्नि-

• विप्रमन्मनः: of him whose thought is that of a seer (inspired-minded)
• विप्रमन्मनः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (compound)
• Root: विप्र- + मन्मन्-

• वचनस्य: of the utterance/word
• वचनस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वचन-

• मध्वः: of sweetness / of honey (i.e., sweet speech)
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु-

• अप: away, forth (as preverb)
• अप: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: अप

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us/our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• तस्य: of that (one)
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• सचनस्य: of companionship/association; of the fellowship
• सचनस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सचन-

• देवेषः: the god-seeker / one who seeks the gods (worshipper)
• देवेषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवेष-

• युवस्व: join yourself; yoke (yourself)
• युवस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यु (योजने) + स (आत्मनेपद)

• गृणते: (he) praises / to the one who praises (contextual)
• गृणते: सम्प्रदान (to/for the singer) / अधिकरण by context
• Type: Verb (present participial stem used as finite? actually tiṅanta)
• Root: गॄ/गृ (स्तुतौ) → गृण-

• गोअग्राः: having cows in front; cow-leading (bringing cattle first)
• गोअग्राः: कर्तृ/विशेषण (of देवेषः or implied subjects)
• Type: Adjective (compound)
• Root: गो- + अग्र-