
Sukta 4.32
Indra
Triṣṭubh (likely for RV 4.32; verse fits 11-syllable cadence)
આ સૂક્ત ઇન્દ્ર વૃત્રહનને તાત્કાલિક અને આત્મીય રીતે આહ્વાન કરે છે—યજમાનના “હિસ્સા” તરફ આવવા, અર્પણ સ્વીકારવા અને મહાન સહાયથી રક્ષા કરવા વિનંતી કરે છે. તેમાં આ પણ પ્રતિપાદિત થાય છે કે ઇન્દ્ર સર્વભૌમ શક્તિ છે, સર્વ જીવોમાં વહેંચાયેલી; છતાં કવિ તેને આ યજ્ઞવિધિમાં વ્યક્તિગત રીતે બોલાવે છે, વિજય, બળ અને સન્માર્ગી ગતિની કામના સાથે.
Mantra 1
आ तू न इन्द्र वृत्रहन्नस्माकमर्धमा गहि । महान्महीभिरूतिभिः ॥
હે વૃત્રહન ઇન્દ્ર! હવે તો અમારી પાસે આવ; અમારા અંશમાં, અમારા ભાગમાં આવ. મહાન, મહાન મહાન સહાયોથી (ઊતિભિઃ) આવીને અમને ધારણ કર, રક્ષા કર.
Mantra 2
भृमिश्चिद्घासि तूतुजिरा चित्र चित्रिणीष्वा । चित्रं कृणोष्यूतये ॥
ભ્રમણમાં પણ તું તૂતુજિ—ઝડપે ધકેલનાર, પ્રેરક છે. હે ચિત્ર! ચિત્રિણીઓમાં—અદ્ભુત કાર્યોમાં—અમારી ઊતિ માટે તું ચિત્ર, અદ્ભુત કાર્ય કરે છે.
Mantra 3
दभ्रेभिश्चिच्छशीयांसं हंसि व्राधन्तमोजसा । सखिभिर्ये त्वे सचा ॥
થોડાંથી પણ તું, હે શશીયાંસ (અતિશય શક્તિશાળી), પ્રતિકારમાં ફૂલેલા બળવાનને પોતાના ઓજસાથી ઘાયલ કરે છે; તે સખાઓ સાથે, જે તારી સાથે સચા—સાથે જોડાયેલા રહે છે.
Mantra 4
वयमिन्द्र त्वे सचा वयं त्वाभि नोनुमः । अस्माँअस्माँ इदुदव ॥
હે ઇન્દ્ર, અમે તારી સાથે છીએ; અમે તારી તરફ ધસી જઈ તને પ્રેરિત કરીએ છીએ. અમને—હા, અમને જ—વારંવાર ઉઠાવી બચાવ.
Mantra 5
स नश्चित्राभिरद्रिवोऽनवद्याभिरूतिभिः । अनाधृष्टाभिरा गहि ॥
હે અદ્રિવો ઇન્દ્ર (પેષણ-પથ્થર ધારક), તારી ચિત્રવર્ણી, નિર્દોષ સહાયશક્તિઓ સાથે અમારી પાસે આવ; અણાધૃષ્ટ—અડગ, અપરાજિત—ઊતિઓ સાથે અહીં આવ.
Mantra 6
भूयामो षु त्वावतः सखाय इन्द्र गोमतः । युजो वाजाय घृष्वये ॥
હે ગોમત ઇન્દ્ર (કિરણસમૃદ્ધ), અમે નિશ્ચયે તારા સાથી બનીએ; તારી સાથે જોડાઈ વાજ (વિજય-સમૃદ્ધિ) માટે અને ઘૃષ્વ (દિપ્ત, તપ્ત તેજ) માટે.
Mantra 7
त्वं ह्येक ईशिष इन्द्र वाजस्य गोमतः । स नो यन्धि महीमिषम् ॥
હે ઇન્દ્ર, ગોમત્ વાજની સમૃદ્ધિ પર તું જ એકમાત્ર અધિપતિ છે. તેથી અમને મહાન ઇષા—પૂર્ણતા આપતી પ્રેરણા—અર્પણ કર.
Mantra 8
न त्वा वरन्ते अन्यथा यद्दित्ससि स्तुतो मघम् । स्तोतृभ्य इन्द्र गिर्वणः ॥
હે ગિર્વણ ઇન્દ્ર, તને કોઈ અન્ય રીતે વાળી શકતું નથી; સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ તું જે દાન કરવા ઇચ્છે છે, તે જ સ્તોતાઓ માટે તારા દાનની સાચી મહત્તા છે.
Mantra 9
अभि त्वा गोतमा गिरानूषत प्र दावने । इन्द्र वाजाय घृष्वये ॥
ગોતમોએ પોતાના ગીરો દ્વારા તારી તરફ પોકાર કર્યો છે—દાનકર્મ માટે તને પ્રેરવા; હે ઇન્દ્ર, વાજની પ્રાપ્તિ અને દહકતી તેજસ્વી શક્તિ માટે.
Mantra 10
प्र ते वोचाम वीर्या या मन्दसान आरुजः । पुरो दासीरभीत्य ॥
હે (ઇન્દ્ર), હું તારા વીર્યકર્મોનું પ્રગટ વર્ણન કરું છું—કે કેવી રીતે તું આનંદિત થઈને કિલ્લાઓ/દૃઢ ગઢોને ફોડી નાખ્યા, અને દાસી શક્તિઓ પર અભિમુખ થઈ આગળ વધ્યો.
Mantra 11
ता ते गृणन्ति वेधसो यानि चकर्थ पौंस्या । सुतेष्विन्द्र गिर्वणः ॥
હે ગિર્વણ (સ્તુતિપ્રિય) ઇન્દ્ર, સોમ-સુતીઓમાં વિદ્વાન ઋષિઓ તને ગાય છે—તારા કરેલા પુરુષાર્થભર્યા, પુરૂષોચિત કર્મોનું.
Mantra 12
अवीवृधन्त गोतमा इन्द्र त्वे स्तोमवाहसः । ऐषु धा वीरवद्यशः ॥
હે ઇન્દ્ર, ગોતમોએ તને વધાર્યો છે—તારા માટે સ્તોત્ર વહન કરતા; આ (અમારા અર્પણોમાં) તું વીર્યસમૃદ્ધ યશ/ગૌરવ સ્થાપે.
Mantra 13
यच्चिद्धि शश्वतामसीन्द्र साधारणस्त्वम् । तं त्वा वयं हवामहे ॥
હે ઇન્દ્ર, જો કે તું શાશ્વતો માટે પણ સર્વસામાન્ય શક્તિ સમાન છે, તો પણ તને—એ જ તને—અમે અહીં આવવા માટે આહ્વાન કરીએ છીએ.
Mantra 14
अर्वाचीनो वसो भवास्मे सु मत्स्वान्धसः । सोमानामिन्द्र सोमपाः ॥
હે વસુદાતા, અમારી તરફ વળ; અમારી સાથે રહેજે; હે ઇન્દ્ર, સોમપા, સોમના પિષિત આનંદરસને તૃપ્તિપૂર્વક પી.
Mantra 15
अस्माकं त्वा मतीनामा स्तोम इन्द्र यच्छतु । अर्वागा वर्तया हरी ॥
હે ઇન્દ્ર, અમારી જાગૃત મતિઓનો સ્તોત્ર તને અહીં ખેંચી લાવે; તારા બે હરિ (અશ્વો)ને અમારી તરફ વાળ અને અંદર, અમારા ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કર.
Mantra 16
पुरोळाशं च नो घसो जोषयासे गिरश्च नः । वधूयुरिव योषणाम् ॥
તું અમારા પુરોળાશ (અર્પણ-પિંડ) અને અમારા ઘસો (પોષણ/આહાર)માં આનંદ લે છે; અને અમારી ઉચ્ચારિત ગીરો (સ્તુતિ-વાણી)માં પણ તું પ્રસન્ન થાય છે. જેમ વર વધૂ તરફ આકર્ષાય, તેમ તું અમારી અંદર જનન કરાવનારી શક્તિઓ તરફ આકર્ષાય છે.
Mantra 17
सहस्रं व्यतीनां युक्तानामिन्द्रमीमहे । शतं सोमस्य खार्यः ॥
અમે ઇન્દ્રને પ્રાર્થીએ છીએ—વિવેકની હજાર યુક્ત (જોડાયેલી) શક્તિઓ સાથે; અને સોમના ઉન્નત આનંદનાં સો માપો સાથે—જેથી અમારી અંદર બળ તૈયાર થાય.
Mantra 18
सहस्रा ते शता वयं गवामा च्यावयामसि । अस्मत्रा राध एतु ते ॥
હે (ઇન્દ્ર), તારા માટે અમે પ્રકાશનાં હજાર અને સો કિરણોને ગવામ્ (ગાયો/પ્રકાશ-ધેનુઓ) સમાન ગતિમાં પ્રવર્તાવીએ છીએ. તારી રાધઃ (દાન-સમૃદ્ધિ/કલ્યાણ-પ્લેનિટ્યુડ) અહીં આવે—અમારા જ ક્ષેત્રમાં.
Mantra 19
दश ते कलशानां हिरण्यानामधीमहि । भूरिदा असि वृत्रहन् ॥
હે વૃત્રહન્! તારા હિરણ્યમય દસ કલશો—તારી સમૃદ્ધિના—અમે મનમાં ધ્યાનપૂર્વક સ્થાપીએ છીએ; કારણ કે તું બહુદાન કરનાર છે.
Mantra 20
भूरिदा भूरि देहि नो मा दभ्रं भूर्या भर । भूरि घेदिन्द्र दित्ससि ॥
હે ભૂરિદા! અમને બહુ આપ; અલ્પ ન આપ—વધુ પૂર્ણતા લાવી આપ. કારણ કે હે ઇન્દ્ર! તું નિશ્ચયે બહુ આપવા ઇચ્છે છે.
Mantra 21
भूरिदा ह्यसि श्रुतः पुरुत्रा शूर वृत्रहन् । आ नो भजस्व राधसि ॥
કારણ કે હે શૂર, વૃત્રહન્! તું અનેક સ્થાનોમાં ભૂરિદા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; અમને રાધસમાં ભાગ આપ—આ અને અમને તારી સિદ્ધ કલ્યાણ-સમૃદ્ધિ વહેંચી આપ.
Mantra 22
प्र ते बभ्रू विचक्षण शंसामि गोषणो नपात् । माभ्यां गा अनु शिश्रथः ॥
હે વિચક્ષણ, ગોષણના નપાત્! હું તારા બે બભ્રુ (તામ્રવર્ણ) અશ્વોનું સ્તવન કરું છું. એ બેને કિરણો અનુસરીને દૂર ન લઈ જાય—અમારા માટે અહીં જ તેમને બંધાઈ રહેવા દે.
Mantra 23
कनीनकेव विद्रधे नवे द्रुपदे अर्भके । बभ्रू यामेषु शोभेते ॥
નવા આસન પર, નવા આધાર પર, કનીનક (બાળક) સમા તેજસ્વી નેત્રવાળા—એ બભ્રુ યુગલ યાત્રાઓમાં શોભે છે; ગતિમાં નવયૌવન પામેલી શક્તિઓ સમાન.
Mantra 24
अरं म उस्रयाम्णेऽरमनुस्रयाम्णे । बभ्रू यामेष्वस्रिधा ॥
મારે માટે પૂરતું છે તેમનું ઉષ્રયા (ઉષા-પ્રકાશ) તરફ નેતૃત્વ; પૂરતું છે તે નેતૃત્વનું અનુસરણ. યાત્રાઓમાં એ બભ્રુ યુગલ અસ્રિધા—અચ્યુત, અવિફળ; સત્ય ગતિમાંથી ન સરકતી શક્તિઓ.
The hymn repeatedly asks Indra, the slayer of obstruction (Vṛtrahan), to come to the worshippers’ sacrifice, accept the offering, and protect and empower them with his mighty help.
It means Indra’s power supports the whole cosmic order, but the poet insists that through praise and offering Indra can be drawn to a specific rite and patron in a personal way.
They are Indra’s tawny steeds (Harīs, also called Babhrū), symbolizing swift, unfailing energy that carries Indra to the sacrifice and represents steady forward movement toward light.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.