Rig Veda Sukta 32
Mandala 4Sukta 3224 Mantras

Sukta 32

Sukta 4.32

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (likely for RV 4.32; verse fits 11-syllable cadence)

हा सूक्त इंद्र वृत्रहन् यांचे अत्यंत तातडीचे व आत्मीय आवाहन आहे—यजमानाच्या ‘भागा’कडे येऊन हविर्भाग स्वीकारावा आणि आपल्या प्रचंड सहाय्याने संरक्षण करावे अशी विनंती करते. इंद्र जरी सर्व जीवांमध्ये समान रीतीने वाटलेली, सार्वत्रिक शक्ती असला, तरी कवी त्यांना या यज्ञकर्मात वैयक्तिकरीत्या बोलावतो; विजय, बळ आणि ऋजुगामी (सन्मार्गाने जाणारी) गती यांची कामना करीत.

Mantras

Mantra 1

आ तू न इन्द्र वृत्रहन्नस्माकमर्धमा गहि । महान्महीभिरूतिभिः ॥

ये, हे वृत्रहन् इंद्रा, आमच्याकडे; आमच्या भागात, आमच्या अर्धात येऊन विराजमान हो. तू महान आहेस—तुझ्या महती ऊती (रक्षणे) घेऊन ये आणि आम्हांला धारण कर.

Mantra 2

भृमिश्चिद्घासि तूतुजिरा चित्र चित्रिणीष्वा । चित्रं कृणोष्यूतये ॥

भ्रमणातही तूच वेगवान प्रेरक आहेस; हे चित्र (अद्भुत) देवा, चित्रिणी (बहुविध) क्रियांमध्ये तू आमच्या ऊती (सहाय्य)साठी एक अद्भुत कार्य घडवितोस.

Mantra 3

दभ्रेभिश्चिच्छशीयांसं हंसि व्राधन्तमोजसा । सखिभिर्ये त्वे सचा ॥

थोड्याशा (सहकाऱ्यां)सहही तू, आपल्या ओजाने, प्रतिकारात फुगून उभ्या असलेल्या अधिक बलवानाला पाडून मारतोस—तुझ्याशी (सचा) जोडून राहणाऱ्या सख्यांसह.

Mantra 4

वयमिन्द्र त्वे सचा वयं त्वाभि नोनुमः । अस्माँअस्माँ इदुदव ॥

हे इंद्रा! आम्ही तुझ्याच संगतीत आहोत; आम्ही तुलाच हाक मारतो, तुझ्याकडेच धाव घेतो. आम्हांला—हो, आम्हांलाच—पुन्हा पुन्हा उचलून तारून ने.

Mantra 5

स नश्चित्राभिरद्रिवोऽनवद्याभिरूतिभिः । अनाधृष्टाभिरा गहि ॥

हे अद्रिवो (सोमपाषाण/वज्रधारी) इंद्रा! तुझ्या विचित्र, निर्दोष सहाय्य-शक्तींनी—ज्या अढळ, अजिंक्य आहेत—आमच्याकडे ये; आमच्या अंतरी ये.

Mantra 6

भूयामो षु त्वावतः सखाय इन्द्र गोमतः । युजो वाजाय घृष्वये ॥

हे गोमत् (किरणसमृद्ध) इंद्रा! आम्ही निश्चयाने तुझे सखा होवो—तुझ्याशी युक्त होऊन—वाज (समृद्धी/विजय) मिळविण्यासाठी, आणि घृष्व (दीप्त, उग्र तेज) प्राप्त करण्यासाठी.

Mantra 7

त्वं ह्येक ईशिष इन्द्र वाजस्य गोमतः । स नो यन्धि महीमिषम् ॥

हे इंद्रा! किरणांनी समृद्ध, गो-सम्पन्न ‘वाज’ (समृद्धी/बल) यावर राज्य करणारा तूच एकमेव ईश्वर आहेस. म्हणून आम्हाला महती ‘इष्’—पूर्णत्व देणारी प्रेरक शक्ती—प्रदान कर.

Mantra 8

न त्वा वरन्ते अन्यथा यद्दित्ससि स्तुतो मघम् । स्तोतृभ्य इन्द्र गिर्वणः ॥

हे गिर्वण इंद्रा! तुला कोणाही दुसऱ्या प्रकारे वळवता येत नाही. स्तुती झाल्यावर तू जे द्यावयास इच्छितोस—तेच स्तोत्रकर्त्यांसाठी तुझ्या दानाची खरी ‘मघ’ (उदारता) आहे.

Mantra 9

अभि त्वा गोतमा गिरानूषत प्र दावने । इन्द्र वाजाय घृष्वये ॥

हे इंद्रा! गोतमांनी आपल्या स्तोत्रांनी तुझ्याकडे हाक दिली आहे—दानकर्मासाठी तुला पुढे आणण्यासाठी; ‘वाज’ (समृद्धी) जिंकण्यासाठी आणि ‘घृष्व’ (प्रज्वलित) तेजासाठी.

Mantra 10

प्र ते वोचाम वीर्या या मन्दसान आरुजः । पुरो दासीरभीत्य ॥

आता आम्ही तुझे वीर्यकर्म सांगतो—आनंदित होऊन तू दुर्गे फोडलीस, दासी करणाऱ्या शक्तींवर पुढे सरसावलास.

Mantra 11

ता ते गृणन्ति वेधसो यानि चकर्थ पौंस्या । सुतेष्विन्द्र गिर्वणः ॥

हे गिर्वण इंद्रा, सोमपानाच्या वेळी तू केलेली पौरुषकर्मे—ती वेधस् (ज्ञानी ऋषी) तुला गातात.

Mantra 12

अवीवृधन्त गोतमा इन्द्र त्वे स्तोमवाहसः । ऐषु धा वीरवद्यशः ॥

हे इंद्रा, स्तोमवाह (स्तुती वाहणारे) गोतमांनी तुला वाढविले आहे; या (आमच्या आहुत्यांत) तू वीरबलसमृद्ध यश स्थाप.

Mantra 13

यच्चिद्धि शश्वतामसीन्द्र साधारणस्त्वम् । तं त्वा वयं हवामहे ॥

हे इंद्रा! जरी तू शाश्वतांसाठीही एक साधारण (सर्वसामान्य) सामर्थ्य असलास, तरी त्या तुलाच आम्ही येथे आवाहन करतो.

Mantra 14

अर्वाचीनो वसो भवास्मे सु मत्स्वान्धसः । सोमानामिन्द्र सोमपाः ॥

हे वसो (धनदाता)! आमच्याकडे वळ; आमच्यासोबत राहा; हे सोमपा इंद्रा! सोमांचा पिळलेला आनंदरस मनसोक्त पान कर.

Mantra 15

अस्माकं त्वा मतीनामा स्तोम इन्द्र यच्छतु । अर्वागा वर्तया हरी ॥

हे इंद्रा! आमच्या जागृत मतिंचे हे स्तोत्र तुला येथे ओढून आणो; तुझे दोन हरी (बलवान अश्व) आमच्याकडे वळव, आणि आत—आमच्या क्षेत्रात—ये.

Mantra 16

पुरोळाशं च नो घसो जोषयासे गिरश्च नः । वधूयुरिव योषणाम् ॥

तू आमच्या पुरोळाश (यज्ञ-केक) आणि आमच्या घस (पोषण/आहार) यांत आनंद मानतोस; तसेच आमच्या उच्चारलेल्या गिरः (स्तुतिवाणी) यांतही आनंद मानतोस. जसा वधूयुरिव—वधूला आकांक्षिणारा पुरुष योषणांकडे ओढला जातो, तसाच तू आमच्या अंतरी जन्म घडविणाऱ्या शक्तींकडे आकृष्ट होतोस.

Mantra 17

सहस्रं व्यतीनां युक्तानामिन्द्रमीमहे । शतं सोमस्य खार्यः ॥

आम्ही सहस्रं व्यतीनां—हजारो युक्त (संयोजित) विवेक-शक्तींनी—इंद्राला मीमहे (आवाहन/अन्वेषण करतो); आणि सोमस्य शतं खार्यः—सोमाच्या उन्नत आनंदाच्या शंभर मापांसह—जेणेकरून बल आमच्या अंतरी सज्ज होईल.

Mantra 18

सहस्रा ते शता वयं गवामा च्यावयामसि । अस्मत्रा राध एतु ते ॥

तुझ्यासाठी आम्ही गवाम्—गायींसारख्या प्रकाश-किरणांचे—हजार आणि शंभर चालना देतो. तुझे राधः—दान/समृद्धीची परिपूर्णता—इथेच, आमच्याकडे, येवो.

Mantra 19

दश ते कलशानां हिरण्यानामधीमहि । भूरिदा असि वृत्रहन् ॥

तुझ्या समृद्धीचे सुवर्णमय दहा कलश आम्ही मनात धारण करून ध्यानपूर्वक अर्पित करतो. हे वृत्रहन्, तू बहुदाता आहेस.

Mantra 20

भूरिदा भूरि देहि नो मा दभ्रं भूर्या भर । भूरि घेदिन्द्र दित्ससि ॥

हे भूरिदा, आम्हाला भरभरून दे; अल्प देऊ नकोस—अधिक मोठी पूर्णता आणून भर. कारण हे इंद्रा, तू खरोखरच भरपूर देण्यास इच्छितोस.

Mantra 21

भूरिदा ह्यसि श्रुतः पुरुत्रा शूर वृत्रहन् । आ नो भजस्व राधसि ॥

कारण तू अनेक ठिकाणी ‘भूरिदा’ म्हणून प्रसिद्ध आहेस, हे शूरा, हे वृत्रहन्। तुझ्या ‘राधस्’मध्ये आम्हालाही वाटा दे—ये आणि तुझी सिद्ध समृद्धी आम्हाला विभागून दे.

Mantra 22

प्र ते बभ्रू विचक्षण शंसामि गोषणो नपात् । माभ्यां गा अनु शिश्रथः ॥

हे विचक्षण, गोषणो नपात्! मी तुझ्या दोन बभ्रू (तांबूसवर्ण) युगुलांचे स्तवन करतो. त्या दोन किरणांना आमच्यापासून दूर जाऊ देऊ नकोस—आमच्यासाठी इथेच त्यांना बांधून ठेव.

Mantra 23

कनीनकेव विद्रधे नवे द्रुपदे अर्भके । बभ्रू यामेषु शोभेते ॥

नव्या आसनावर, नव्या आधारावर—तेजस्वी डोळ्यांच्या दोन बालकांसारखे—ते बभ्रू युगुल आपल्या यात्रांत शोभून दिसते; गतीत पुन्हा तरुण झालेल्या शक्ती.

Mantra 24

अरं म उस्रयाम्णेऽरमनुस्रयाम्णे । बभ्रू यामेष्वस्रिधा ॥

माझ्यासाठी पुरेसे आहे त्यांचे उषा-प्रकाशाकडे नेणारे नेतृत्व; पुरेसे आहे त्या नेतृत्वामागे त्यांचे अनुसरण. बभ्रू युगुल आपल्या यात्रांत अस्रिधा—न घसरणारे, अचूक—आहे; सत्य-गतीपासून न ढळणाऱ्या शक्ती.

Frequently Asked Questions

The hymn repeatedly asks Indra, the slayer of obstruction (Vṛtrahan), to come to the worshippers’ sacrifice, accept the offering, and protect and empower them with his mighty help.

It means Indra’s power supports the whole cosmic order, but the poet insists that through praise and offering Indra can be drawn to a specific rite and patron in a personal way.

They are Indra’s tawny steeds (Harīs, also called Babhrū), symbolizing swift, unfailing energy that carries Indra to the sacrifice and represents steady forward movement toward light.

Ask anything about Sukta 32 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App