
Sukta 4.31
Indra (implied by śacī, maghavan context in the hymn)
આ સૂક્ત ઇન્દ્રને સદા વધતો મિત્ર (સખા, સદાવૃધઃ) તરીકે શોધક ભાવથી આહ્વાન કરે છે અને પૂછે છે કે કયા તેજસ્વી સહાયથી તથા સર્વાધિક અસરકારક શચી (શક્તિ/કૌશલ્ય) વડે તે ઉપાસકોને પસંદ કરી તેમની સહાય કરશે. તેમાં સોમ પીસનાર અને સંયમી સાધક પ્રત્યે ઇન્દ્રની ઝડપી ઉદારતાનું સ્તવન છે અને અંતે સમૃદ્ધિ, રક્ષણ તથા દીર્ઘકાળીન યશ માટે પ્રાર્થનાઓ કરવામાં આવે છે—અને ક્ષણભર સૂર્ય તરફ વળીને તેને ઉપરથી યશ અને પ્રકાશ ‘વરસાવતી’ દૃશ્ય શક્તિ તરીકે સ્મરે છે.
Mantra 1
कया नश्चित्र आ भुवदूती सदावृधः सखा । कया शचिष्ठया वृता ॥
કયા તેજસ્વી ઊતિથી અમારો સદાવર્ધમાન સખા અમારી પાસે આવશે? કયા સર્વશક્તિમતી શચી (પ્રજ્ઞા-ક્રિયાશક્તિ) વડે, અમને વરીને, ઋતના યોગ્ય કર્મમાં પ્રવર્તાવશે?
Mantra 2
कस्त्वा सत्यो मदानां मंहिष्ठो मत्सदन्धसः । दृळ्हा चिदारुजे वसु ॥
મદોના સત્યમાં સ્થિર, અતિ-મંહિષ્ઠ—હે ઇન્દ્ર—કોણ તને મત્સદ અંધસ (આનંદ-રસ)થી તૃપ્ત કરી શકે? અને એમ કરીને દૃઢપણે બંધાયેલા વસુઓને પણ ફોડી ખુલ્લાં કરી શકે?
Mantra 3
अभी षु णः सखीनामविता जरितॄणाम् । शतं भवास्यूतिभिः ॥
અમારા સખાઓ માટે નિશ્ચયે સહાયક બનો, અને જરિતૃઓ (સ્તુતિકારો)ના અવિતા બનો. તમારી ઊતિઓથી અમારે માટે શતગુણ બનો—આત્માના અગ્રગતિને ધારણ કરનારી સહાયોને બહુગણી કરો.
Mantra 4
अभी न आ ववृत्स्व चक्रं न वृत्तमर्वतः । नियुद्भिश्चर्षणीनाम् ॥
હે અશ્વારૂઢ (રથિ), અમારી તરફ વળી આવ; ગતિમાન ચક્ર જેમ ફરતું આવે તેમ અમારી ઉપર વળી પડ. ચર્ષણીજન (પ્રજાઓ)ને દોડાવતી નિયુદ્-શક્તિઓ સાથે જોડાઈ આવ—દૈવી બળ શીઘ્ર અને નિયમિત રીતે પહોંચે.
Mantra 5
प्रवता हि क्रतूनामा हा पदेव गच्छसि । अभक्षि सूर्ये सचा ॥
કારણ કે ક્રતુઓ (ઇચ્છા-શક્તિઓ)ના પ્રવાહ/ઢાળથી તું આગળ વધે છે, જાણે પગલે પગલે ચાલતો હોય તેમ. સૂર્ય સાથે તું અમારી સાથે જ ભાગ લે છે—યાત્રાને દોરી જતી તેજોમય ચેતનામાં સહભાગી બની.
Mantra 6
सं यत्त इन्द्र मन्यवः सं चक्राणि दधन्विरे । अध त्वे अध सूर्ये ॥
જ્યારે તારા મન્યુ (ઉત્કટ બળો), હે ઇન્દ્ર, એકત્ર થાય છે અને પોતાના ચક્રાણિ (કાર્યો/ચક્રો)ને ગતિમાં મૂકે છે, ત્યારે નિર્ણાયક વળાંક તારા અંદર સ્થિર થાય છે—અને ત્યાર પછી સૂર્યમાં પણ.
Mantra 7
उत स्मा हि त्वामाहुरिन्मघवानं शचीपते । दातारमविदीधयुम् ॥
અને ખરેખર, હે શચીપતે મઘવન્, તને જ તેઓ ‘મઘવાન્’—ઉદાર દાતા—કહે છે; એવો દાતા કે જેને કોઈ ધૂંધળો કરી ન શકે, જેને કોઈ બુઝાવી ન શકે—તારી દાનશક્તિ અવિદીધયુ (અનિર્વાણ) જ્યોતિ સમ છે.
Mantra 8
उत स्मा सद्य इत्परि शशमानाय सुन्वते । पुरू चिन्मंहसे वसु ॥
અને ખરેખર, તરત જ અને સર્વત્ર, શાંત થયેલા, સંયમિત એવા સોમપેષક (સુન્વત) ઉપાસકને તું બહુ જ—પુરુ ચિત્—વસુ, ધન-સંપત્તિ, વરસાવે છે; યજ્ઞરસ અર્પનાર પર તું અનેકરૂપ સમૃદ્ધિ ઢોળે છે.
Mantra 9
नहि ष्मा ते शतं चन राधो वरन्त आमुरः । न च्यौत्नानि करिष्यतः ॥
કારણ કે જડ અને અપરિપક્વ લોકો તારા રાધસ્ (ઉદાર દાન)નું સો માં એક અંશ પણ મેળવી શકતા નથી; અને તેઓ ચ્યૌત્ન (નિર્ણાયક પ્રયત્નો) સિદ્ધ કરી શકતા નથી. જાગૃત સંકલ્પ જ તારા દાનો ગ્રહીને તેને જયમાં ફેરવી શકે છે.
Mantra 10
अस्माँ अवन्तु ते शतमस्मान्त्सहस्रमूतयः । अस्मान्विश्वा अभिष्टयः ॥
અમને તારા શતગুণ સહાય-રક્ષણો રક્ષે; અમને તારા સહસ્રગুণ ઉપકારો સંભાળે; અને તારી સર્વ અભિષ્ટ-સિદ્ધિદાયી શક્તિઓ અમને સર્વત્રથી ઘેરીને ધારણ કરે.
Mantra 11
अस्माँ इहा वृणीष्व सख्याय स्वस्तये । महो राये दिवित्मते ॥
અહીં અમને તારી સખ્યતા માટે અને અમારી સ્વસ્તિ માટે પસંદ કર; મહાન રાય માટે—દિવિત્મત, પ્રકાશમય અને સ્વર્ગમુખી પૂર્ણતા માટે—અમને પસંદ કર.
Mantra 12
अस्माँ अविड्ढि विश्वहेन्द्र राया परीणसा । अस्मान्विश्वाभिरूतिभिः ॥
હે વિશ્વેન્દ્ર, રાયની પરિણા—પૂર્ણતા-રૂપ ધન સાથે—અમને શોધી અમારામાં પ્રવેશી પહોંચ; અને તારી સર્વ ઊતિઓ (સહાય-રક્ષણો) વડે અમને સર્વત્રથી ઘેરી રાખ.
Mantra 13
अस्मभ्यं ताँ अपा वृधि व्रजाँ अस्तेव गोमतः । नवाभिरिन्द्रोतिभिः ॥
અમારા માટે, અવરોધને દૂર કરીને, તે શક્તિઓને વધાર; જેમ ગોપાલ પ્રકાશકિરણોથી સમૃદ્ધ ગૌવાડાં વિસ્તારે છે—ઇન્દ્રની સદા નવી સહાયોથી.
Mantra 14
अस्माकं धृष्णुया रथो द्युमाँ इन्द्रानपच्युतः । गव्युरश्वयुरीयते ॥
અમારો ધૃષ્ણુ બળનો રથ, દ્યુતિમાન, હે ઇન્દ્ર, અચલ—આગળ ધસી જાય છે, પ્રકાશના કિરણો અને ત્વરિત ઊર્જાના બળોને શોધતો.
Mantra 15
अस्माकमुत्तमं कृधि श्रवो देवेषु सूर्य । वर्षिष्ठं द्यामिवोपरि ॥
હે સૂર્ય, દેવોમાં અમારી કીર્તિને સર્વોચ્ચ કર; અને તેને અતિપ્રચુર રીતે વરસાવ—જેમ ઉપરના સ્વર્ગના શિખરોથી વરસે તેમ.
Indra is the main deity, praised as Maghavan (the generous one) and as a close friend who brings help and wealth to the Soma-offerer. The last verse briefly addresses Sūrya for illumination and fame.
It is a poetic way of seeking the right form of divine assistance—how Indra’s power (śacī) will actively choose, protect, and enable the worshippers in their work and struggles.
In Vedic ritual, Soma-offering is the key act that invites Indra. The hymn says Indra responds quickly by granting vasu—resources, well-being, and strength—especially to the sincere and disciplined sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.