Rig Veda 4.30.19: Mandala 4, Sukta 30, Mantra 19

Sukta 4.30

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥

Transliteration

ánu dvā́ jahitā́ náyo’ndháṃ śróṇaṃ ca vṛtrahan | ná tát te sumnám aṣṭave ||

Translation

હે વૃત્રહન્ (આવરણ-વધક) ઇન્દ્ર! તારા અનુસરણમાં બે ત્યજાયેલા માર્ગો દેખાય છે—અંધત્વ અને લંગડાપણું; પરંતુ ગતિ ઇચ્છનાર માટે એ તારો સાચો સુમ્ન (કૃપાપ્રસાદ) નથી—તારો વર તો આંતરિક યાત્રાનું ઋજુ, અગ્રસર ગમન છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनु: after, along, in succession
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• द्वा: two
• द्वा: विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धे)
• Type: Noun/Adjective (Numeral)
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)

• जहि॒ता: slain, killed
• जहि॒ता: कर्म (हत-रूपेण निर्दिष्ट) / विशेष्य
• Type: Participle (Adjective)
• Root: हन् (धातु) → जहि- (आदेश) + क्त (PPP)

• नयः: leader, guide
• नयः: कर्तृ (सम्बोधन/वर्णन) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: नी (धातु) → नय (नामधातु/प्रातिपदिक ‘leading, guide’)

• अन्धम्: the blind (one)
• अन्धम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• श्रोणम्: the lame (one)
• श्रोणम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: श्रोण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• वृत्रहन्: O Vṛtra-slayer (Indra)
• वृत्रहन्: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• तत्: that
• तत्: कर्म/विषय (निषेधस्य) / विशेष्य
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• ते: your, of you
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• सुम्नम्: favour, grace
• सुम्नम्: कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार ‘favour’ as object) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• अष्टवे: to obtain, to reach
• अष्टवे: प्रयोजन/उद्देश्य (अर्थे)
• Type: Verb (Infinitive)
• Root: अष्टु/अष्ट (धातु/प्रातिपदिक; RV में ‘to attain/obtain’ अर्थे) → अष्टवे (इन्फिनिटिव)