Sukta 13
Sukta 3.13
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3; Agni hymn)
Agni
Jagatī (opening verses of many Agni hymns in Book 3 frequently use jagatī; this verse is longer and fits jagatī movement)
વિશ્વામિત્ર રચિત આ સંક્ષિપ્ત અગ્નિ-સ્તુતિમાં દેવાગ્નિને દેવતાઓ સાથે આવવા અને બર્હિષ્ (પવિત્ર પાથરણી) પર આસન ગ્રહણ કરવા આમંત્રિત કરવામાં આવે છે, જેથી યજ્ઞવિધિ યોગ્ય ક્રમમાં સ્થાપિત થાય. તેમાં અગ્નિ પાસે શાંતિ આપતાં આશ્રયો, દ્યુલોક–પૃથ્વી–જળોમાં વ્યાપતું તેજસ્વી ધન, તથા કદી ન ખૂટે એવી પ્રકાશમય વીરશક્તિ (સુવીર્ય) માગવામાં આવે છે, જે ક્ષીણ થવાને બદલે સતત વધતી રહે.
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवायाग्नये बर्हिष्ठमर्चास्मै । गमद्देवेभिरा स नो यजिष्ठो बर्हिरा सदत् ॥
હે લોકો, દેવ અગ્નિ માટે તમારું સર્વોત્તમ સ્તોત્ર આગળ ધરો; તેને માટે ગાવો. યજ્ઞમાં સર્વોત્કૃષ્ટ તે દેવો સાથે અહીં આવે, અને આપણા અંદરના પવિત્ર બર્હિષ્—વિસ્તૃત આસન—પર બેસે.
Mantra 2
ऋतावा यस्य रोदसी दक्षं सचन्त ऊतयः । हविष्मन्तस्तमीळते तं सनिष्यन्तोऽवसे ॥
ઋતનો રક્ષક તે છે; તેના માટે દ્યૌ અને પૃથિવી પોતાનું દક્ષ—કૌશલ્ય—અને ઊતિ—સહાય—એકત્ર કરે છે. હવિષ્માન જન તેને ઈળે છે, અવસ—રક્ષણ અને સદ્માર્ગદર્શન—માટે તેને પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છે છે.
Mantra 3
स यन्ता विप्र एषां स यज्ञानामथा हि षः । अग्निं तं वो दुवस्यत दाता यो वनिता मघम् ॥
એ એમનો માર્ગદર્શક છે, એમના કાર્યોનો વિપ્ર (દ્રષ્ટા) છે; અને એ જ યજ્ઞોનો નેતા છે. તે અગ્નિની તમે સેવા કરો—એ દાતા છે, જે અમારા માટે મઘ (સમૃદ્ધિ) જીતે છે, આનંદ અને શક્તિની પૂર્ણતા અપાવે છે.
Mantra 4
स नः शर्माणि वीतयेऽग्निर्यच्छतु शंतमा । यतो नः प्रुष्णवद्वसु दिवि क्षितिभ्यो अप्स्वा ॥
અમારા આનંદ-ભોગ માટે અગ્નિ અમને સર્વોત્તમ, શાંતિદાયક આશ્રયો અર્પે. અને એમાંથી જ અમને પ્રુષ્ણવત્ (ચમકતું) વસુ—ધન—મળે: અહીં પૃથ્વી પર, ઉપર દિવ્ય લોકમાં, અને અંતરના જળોમાં—જેથી અમારું અસ્તિત્વ પૂર્ણ બને.
Mantra 5
दीदिवांसमपूर्व्यं वस्वीभिरस्य धीतिभिः । ऋक्वाणो अग्निमिन्धते होतारं विश्पतिं विशाम् ॥
ઋક્વાણો (ગાયક-ઋષિઓ) સમૃદ્ધ ધીતિઓ (પ્રેરિત વિચાર-સ્તુતિઓ) વડે અપૂર્વ્ય, સદૈવ દીપ્તિમાન અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે. તેઓ તેને હોતા (હવિષ્ય-અર્પણ કરનાર પુરોહિત) અને વિશાં વિશ્પતિ (પ્રજાઓના સ્વામી) રૂપે જાગૃત કરે છે—વ્યવસ્થિત જીવનમાં.
Mantra 6
उत नो ब्रह्मन्नविष उक्थेषु देवहूतमः । शं नः शोचा मरुद्वृधोऽग्ने सहस्रसातमः ॥
અને હે બ્રહ્મન્, અમારા ઉક્થોમાં દેવોને બોલાવનાર સર્વોત્તમ એવા હે અગ્નિ, અમારી બ્રહ્મવાણીનું પણ રક્ષણ કર. અમારા માટે કલ્યાણરૂપે પ્રકાશિત થા; હે મરુદ્વર્ધ, હે સહસ્રસાતમ (હજાર લાભો જીતનાર), અમામાં વિજયી જ્વાળાને વિસ્તૃત કર.
Mantra 7
नू नो रास्व सहस्रवत्तोकवत्पुष्टिमद्वसु । द्युमदग्ने सुवीर्यं वर्षिष्ठमनुपक्षितम् ॥
હે અગ્નિ, હવે અમને સહસ્રવત્ (હજાર શક્તિઓવાળું) ધન આપ—તોકવત્ (સંતાનસમૃદ્ધિથી યુક્ત) અને પુષ્ટિમત્ (પોષણવાળું) વસુ. અને હે અગ્નિ, અમને દ્યુમત્ સુવીર્ય (પ્રભામય વીર્ય) આપ—સર્વાધિક પ્રચુર, જે ક્ષીણ ન થાય, ન વધવામાં અટકે.
Frequently Asked Questions
It invites Agni to preside over the sacrifice—arriving with the gods and sitting on the sacred barhis—so the rite brings peace, protection, prosperity, and strength.
Barhis is the ritual seat prepared for the gods. Saying Agni sits on it means the divine presence is established and the sacrifice is properly set in motion.
The hymn asks for śarman (safe, peaceful shelters), shining wealth in heaven, earth, and waters, and suvīrya—luminous, heroic capacity that does not diminish.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.