Sukta 13
Sukta 3.13
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3; Agni hymn)
Agni
Jagatī (opening verses of many Agni hymns in Book 3 frequently use jagatī; this verse is longer and fits jagatī movement)
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਦਿਵ੍ਯ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਛੌਣਾ) ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਸਰੇ, ਆਕਾਸ਼–ਧਰਤੀ–ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਧਨ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ (ਸੁਵੀਰ੍ਯ) ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवायाग्नये बर्हिष्ठमर्चास्मै । गमद्देवेभिरा स नो यजिष्ठो बर्हिरा सदत् ॥
ਹੇ ਲੋਕੋ, ਦੇਵ ਅਗਨੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ; ਉਸ ਲਈ ਗਾਓ। ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਰ੍ਹਿਸ਼—ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਆਸਨ—ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ।
Mantra 2
ऋतावा यस्य रोदसी दक्षं सचन्त ऊतयः । हविष्मन्तस्तमीळते तं सनिष्यन्तोऽवसे ॥
ਉਹ ਤ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਦਿਉ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਪਣਾ ਦਕ੍ਸ਼—ਕੌਸ਼ਲ—ਅਤੇ ਊਤੀ—ਸਹਾਇਤਾ—ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਹਵਿਸ਼ਮੰਤ ਉਸ ਦੀ ਈਲ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਵਸ—ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਠੀਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ—ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
Mantra 3
स यन्ता विप्र एषां स यज्ञानामथा हि षः । अग्निं तं वो दुवस्यत दाता यो वनिता मघम् ॥
ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਪ੍ਰ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ) ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਗਨੀ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਸੇਵਾ ਕਰੋ—ਉਹ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਘ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
स नः शर्माणि वीतयेऽग्निर्यच्छतु शंतमा । यतो नः प्रुष्णवद्वसु दिवि क्षितिभ्यो अप्स्वा ॥
ਸਾਡੇ ਭੋਗ ਲਈ ਅਗਨੀ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਿਦਾਇਕ ਆਸ਼ਰੇ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੁਸ਼੍ਣਵਤ੍ (ਚਮਕਦਾਰ) ਵਸੁ—ਧਨ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ: ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉੱਪਰ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਪ੍ਸੁ (ਜਲਾਂ) ਵਿੱਚ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਅਸਤਿਤਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Mantra 5
दीदिवांसमपूर्व्यं वस्वीभिरस्य धीतिभिः । ऋक्वाणो अग्निमिन्धते होतारं विश्पतिं विशाम् ॥
ਕਵਾਣੋ (ਗਾਇਕ-ਸ਼ੀ) ਵਸਵੀਭਿਃ ਧੀਤਿਭਿਃ (ਧਨਾਢ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਅਪੂਰਵ੍ਯ, ਸਦਾ ਦਿੱਪਤਿਮਾਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਤਾ (ਹਵਿਸ਼ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਾਜਕ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਂ ਵਿਸ਼ਪਤਿੰ (ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਵਜੋਂ—ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ—ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
उत नो ब्रह्मन्नविष उक्थेषु देवहूतमः । शं नः शोचा मरुद्वृधोऽग्ने सहस्रसातमः ॥
ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸਾਡੇ ਉਕਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਣੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਿਕਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ; ਹੇ ਮਰੁਦ੍ਵ੍ਰਿਧ (ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ), ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਸਾਤਮ (ਹਜ਼ਾਰ ਲਾਭ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ), ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਿੱਤੂ ਜਵਾਲਾ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ।
Mantra 7
नू नो रास्व सहस्रवत्तोकवत्पुष्टिमद्वसु । द्युमदग्ने सुवीर्यं वर्षिष्ठमनुपक्षितम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਵਤ੍ (ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ) ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼—ਤੋਕਵਤ੍ (ਸੰਤਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟਿਮਤ੍ (ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ) ਵਸੁ। ਅਤੇ ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਯੁਮਤ੍ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਪ੍ਰਭਾਮਯ ਵੀਰ-ਬਲ) ਦੇ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚੁਰ, ਜੋ ਘਟੇ ਨਾ, ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ ਨਾ।
Inside Sukta 13
How it unfolds
- Where it opens
A strong summons: the poets bring forth their highest praise and invite Agni to arrive with the gods and sit on the barhis.
- Development
Agni is treated as the effective sacrificer and bestower—asked to establish well-being (śarman) and to pour out shining wealth across the threefold expanse (heaven, earth, waters).
- Climax
The hymn concentrates its boon: peace-giving shelters and radiant prosperity that fills existence in every realm.
- Where it settles
It ends with a decisive, present-tense request for thousand-powered, nourishing wealth and undiminishing, luminous suvīrya.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the shining Fire—kindled on the altar, yet also present in lightning and in the sun—praised as the foremost priest (hotṛ), carrier of offerings, and the one who brings the gods to the sacrifice. He is invoked to sit on the barhis and to make the rite effective, granting protection, prosperity, and strength.
- Cosmic functionMediator between human and divine realms: he conveys oblations upward, draws the devas downward to the ritual, and maintains ṛta by sustaining sacrificial exchange and luminous order in the worlds.
- Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment: the inner fire that receives offerings of thought and action, purifies intention, and turns effort into clarity, courage, and growth of being.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthin / Kauśika (Viśvāmitra tradition) · A royal-turned-seer celebrated for transforming kṣatriya power into brahmanic vision; a principal poet of Maṇḍala 3 and a paradigmatic figure for tapas, mantra-dṛṣṭi, and the establishment of sacred order through speech.
Famous verses
yajiṣṭho barhir ā sadat
śarmāṇi ... śaṃtamā
sahasravat tokavat puṣṭimad vasu
Attributes of the deity
- Hotṛ (priestly power of invocation)
- Dūtá (messenger between worlds)
- Yajiṣṭha (most capable in sacrifice)
- Śuci (pure, purifying)
- Dīdyat (luminous, radiant)
- Rakṣohā (protector who wards harm)
- Vasu-dā (giver of wealth and well-being)
Also by this seer
- Major authorship/traditional ascription of many hymns in Rig Veda Maṇḍala 3 (especially Agni and Indra hymns)
- Association in later Vedic/Itihāsa tradition with the Gāyatrī mantra (RV 3.62.10) and the Viśvāmitra cycle
- Model figure in Brāhmaṇa and epic literature for the power of mantra and ascetic striving
The rite, step by step
- Prepare the vedi and spread the barhis (sacred grass) as the seat for the devas.
- Kindle or brighten the āhavanīya fire; establish Agni as hotṛ through recitation.
- Invite Agni to come “with the gods” and to take his seat upon the barhis.
- Offer oblations with the request for śarman (protective shelters/peace) and vasu (wealth) in all domains (earth, heaven, waters).
- Conclude with a direct petition for abundant, unfailing prosperity and suvīrya (luminous hero-force).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter) into the fire
- Samidh (kindling sticks)
- Barhis (sacred grass spread as seat)
- Optional: simple havis (cooked offering) per household rite context
Frequently Asked Questions
It invites Agni to preside over the sacrifice—arriving with the gods and sitting on the sacred barhis—so the rite brings peace, protection, prosperity, and strength.
Barhis is the ritual seat prepared for the gods. Saying Agni sits on it means the divine presence is established and the sacrifice is properly set in motion.
The hymn asks for śarman (safe, peaceful shelters), shining wealth in heaven, earth, and waters, and suvīrya—luminous, heroic capacity that does not diminish.
Ask anything about Sukta 13 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
