Sukta 13
Sukta 3.13
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3; Agni hymn)
Agni
Jagatī (opening verses of many Agni hymns in Book 3 frequently use jagatī; this verse is longer and fits jagatī movement)
विश्वामित्राचे हे संक्षिप्त अग्निसूक्त दिव्य अग्नीला देवांसह येथे येण्याचे आवाहन करते आणि बर्हिस् (पवित्र आच्छादन)ावर आसनस्थ होऊन यज्ञकर्म योग्य विधीने व सम्यक् क्रमाने प्रस्थापित करण्याची विनंती करते. यात अग्नीकडे शांती देणारे आश्रय, द्यौः–पृथ्वी–अप्सु (जल) यांत सर्वत्र पसरलेले तेजस्वी धन, आणि कधीही न ढळणारे, प्रकाशमान वीर्य (सुवीर्य) मागितले आहे—जे क्षीण न होता सतत वाढत राहते.
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवायाग्नये बर्हिष्ठमर्चास्मै । गमद्देवेभिरा स नो यजिष्ठो बर्हिरा सदत् ॥
हे जनहो! देव अग्नीकरिता तुमचे परमश्रेष्ठ स्तोत्र पुढे आणा; त्याच्यासाठी गा. तो देवांसह येथे येवो, आणि यज्ञात अतिश्रेष्ठ असा तो आपल्या अंतःकरणातील पवित्र बर्हिस् (विस्तीर्ण आसन) यावर आसनस्थ होवो.
Mantra 2
ऋतावा यस्य रोदसी दक्षं सचन्त ऊतयः । हविष्मन्तस्तमीळते तं सनिष्यन्तोऽवसे ॥
तो ऋतावान् आहे—ऋताचा धारक; ज्याच्यासाठी द्यावा-पृथिवी आपले दक्ष (कौशल्य) आणि ऊतयः (सहाय्ये) एकत्र जोडतात. हविष् धारण करणारे त्याची उपासना करतात, अवसे—रक्षण व सन्मार्ग-मार्गदर्शन—मिळावे म्हणून त्याला प्राप्त करण्याची इच्छा धरून.
Mantra 3
स यन्ता विप्र एषां स यज्ञानामथा हि षः । अग्निं तं वो दुवस्यत दाता यो वनिता मघम् ॥
तो यांचा नियंता, यांचा विप्र (द्रष्टा) आहे; तोच यज्ञांचा नेता आहे. त्या अग्नीची तुम्ही सेवा करा—तोच दाता आहे, जो आमच्यासाठी मघ (समृद्धि) जिंकून आणतो.
Mantra 4
स नः शर्माणि वीतयेऽग्निर्यच्छतु शंतमा । यतो नः प्रुष्णवद्वसु दिवि क्षितिभ्यो अप्स्वा ॥
अग्नी आमच्या उपभोगासाठी अत्यंत शांतिदायक आश्रय आम्हाला देवो. त्याच्याकडूनच तेजस्वी वसु (धन) आम्हाला मिळो—इथे पृथ्वीवर, वर दिवि मध्ये, आणि आत अप्सु (जलांत)ही.
Mantra 5
दीदिवांसमपूर्व्यं वस्वीभिरस्य धीतिभिः । ऋक्वाणो अग्निमिन्धते होतारं विश्पतिं विशाम् ॥
ऋक् गाणारे गायक समृद्ध धीतिंनी (प्रेरणांनी) त्या दीदिवांसम्—सदा दीप्त, अपूर्व्य (अद्वितीय) अग्नीला प्रज्वलित करतात. त्याला होता आणि विशाम् विश्पति—जनसमूहांचा स्वामी—म्हणून जागवतात.
Mantra 6
उत नो ब्रह्मन्नविष उक्थेषु देवहूतमः । शं नः शोचा मरुद्वृधोऽग्ने सहस्रसातमः ॥
आणि हे ब्रह्मन्, आमच्या उक्थांमध्ये देवांना आवाहन करण्यात सर्वाधिक समर्थ हे अग्ने, आमच्या ब्रह्म/मंत्रवाणीचेही रक्षण कर. आमच्या कल्याणासाठी प्रकाशमान हो; हे मरुद्वृध (मरुतांचा वर्धक), हे सहस्रसातम (हजार लाभांचा विजेता), आमच्यात विजयी ज्वाला विस्तारू दे.
Mantra 7
नू नो रास्व सहस्रवत्तोकवत्पुष्टिमद्वसु । द्युमदग्ने सुवीर्यं वर्षिष्ठमनुपक्षितम् ॥
आता हे अग्ने, आम्हाला ते वसु दे जे सहस्रवत् (हजार-शक्तियुक्त) असेल, तोकवत् (संततीसहित) असेल आणि पुष्टिमत् असेल. हे द्युमद् अग्ने, आम्हाला सुवीर्य—दीप्तिमान वीरबल—दे; ते अत्यंत विपुल असो, कधी क्षीण न होवो, वाढीत कधीही कमी न पडो.
Frequently Asked Questions
It invites Agni to preside over the sacrifice—arriving with the gods and sitting on the sacred barhis—so the rite brings peace, protection, prosperity, and strength.
Barhis is the ritual seat prepared for the gods. Saying Agni sits on it means the divine presence is established and the sacrifice is properly set in motion.
The hymn asks for śarman (safe, peaceful shelters), shining wealth in heaven, earth, and waters, and suvīrya—luminous, heroic capacity that does not diminish.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.