Adhyaya 30

Verse 1

। व्यास उवाच । पुरा त्रेतायुगे प्राप्ते वैष्णवांशो रघूद्वहः । सूर्यवंशे समुत्पन्नो रामो राजीवलोचनः

Vyāsa nói: Thuở xưa, khi thời Tretā Yuga đã đến, Rāma mắt như hoa sen—bậc tối thượng của dòng Raghu—đã giáng sinh trong vương triều Mặt Trời, như một phần hóa thân của Viṣṇu.

Verse 2

स रामो लक्ष्मणश्चैव काकपक्षधरावुभौ । तातस्य वचनात्तौ तु विश्वामित्रमनुव्रतौ

Śrī Rāma và Lakṣmaṇa—cả hai để kiểu tóc “cánh quạ”—vâng theo lời cha, giữ trọn giới nguyện và kỷ luật, một lòng theo chân Đại Thánh Viśvāmitra.

Verse 3

यज्ञसंरक्षणार्थाय राज्ञा दत्तौ कुमारकौ । धनुःशरधरौ वीरौ पितुर्वचनपालकौ

Để hộ trì lễ tế yajña, nhà vua phó thác hai vương tử—những dũng sĩ mang cung và tên—là bậc kiên định gìn giữ lời dạy của phụ vương.

Verse 4

पथि प्रव्रजतो यावत्ताडकानाम राक्षसी । तावदागम्य पुरतस्तस्थौ वै विघ्नकारणात्

Khi các ngài đang đi trên đường, nữ rākṣasī tên Tāḍakā liền đến trước mặt và đứng chặn lại, chủ ý gây chướng ngại.

Verse 5

ऋषेरनुज्ञया रामस्ताडकां समघातयत् । प्रादिशच्च धनुर्वेदविद्यां रामाय गाधिजः

Được ṛṣi cho phép, Rāma đã diệt Tāḍakā; và Viśvāmitra, con của Gādhi, đã truyền dạy cho Rāma minh triết Dhanurveda—khoa học thánh về cung tiễn.

Verse 6

तस्य पादतलस्पर्शाच्छिला वासवयोगतः । अहल्या गौतमवधूः पुनर्जाता स्वरूपिणी

Nhờ sự chạm của lòng bàn chân Ngài, tảng đá—do mối duyên hệ với Vāsava (Indra)—liền hóa chuyển; Ahalyā, hiền thê của Gautama, lại tái sinh trong chân tướng của mình.

Verse 7

विश्वामित्रस्य यज्ञे तु संप्रवृत्ते रघूत्तमः । मारीचं च सुबाहुं च जघान परमेषुभिः

Khi lễ tế của Viśvāmitra vừa khởi sự, bậc tối thượng của dòng Raghu đã dùng những mũi tên tối thượng mà diệt Mārīca và Subāhu.

Verse 8

ईश्वरस्य धनुर्भग्नं जनकस्य गृहे स्थितम् । रामः पंचदशे वर्षे षड्वर्षां चैव मैथिलीम्

Trong nhà vua Janaka có lưu giữ cây cung của Đấng Tối Thượng đã bị gãy; và Rāma, khi mười lăm tuổi, đã được Maithilī sáu tuổi làm hiền thê.

Verse 9

उपयेमे तदा राजन्रम्यां सीतामयोनिजाम् । कृतकृत्यस्तदा जातः सीतां संप्राप्य राघवः

Bấy giờ, tâu Đại vương, Người đã thành hôn với nàng Sītā diễm lệ, bậc Ayonijā (không sinh từ thai); và khi đạt được Sītā, Rāghava thấy mình đã viên mãn bổn phận.

Verse 10

अयोध्यामगमन्मार्गे जामदग्न्यमवेक्ष्य च । संग्रामोऽभूत्तदा राजन्देवानामपि दुःसहः

Trên đường về Ayodhyā, thấy Jāmadagnya (Paraśurāma) hiện ra, tâu Đại vương, liền bùng lên một trận chiến mà đến chư thiên cũng khó lòng chịu nổi.

Verse 11

ततो रामं पराजित्य सीतया गृहमागतः । ततो द्वादशवर्षाणि रेमे रामस्तया सह

Rồi sau khi khuất phục Rāma, người ấy trở về nhà cùng Sītā; từ đó Rāma sống hưởng lạc bên nàng suốt mười hai năm.

Verse 12

एकविंशतिमे वर्षे यौवराज्यप्रदायकम् । राजानमथ कैकेयी वरद्वयमयाच त

Vào năm thứ hai mươi mốt của Rāma, khi nhà vua sắp ban ngôi Thái tử, Kaikeyī liền đến trước đức vua và cầu xin hai ân huệ.

Verse 13

तयोरेकेन रामस्तु ससीतः सहलक्ष्मणः । जटाधरः प्रव्रजतां वर्षाणीह चतुर्दश

Bởi một trong hai ân huệ ấy, xin cho Rāma—cùng Sītā và Lakṣmaṇa—kết tóc bện (jaṭā) mà vào rừng chịu lưu đày suốt mười bốn năm.

Verse 14

भरतस्तु द्वितीयेन यौवराज्याधिपोस्तु मे । मंथरावचनान्मूढा वरमेतमयाचत

Và bởi ân huệ thứ hai, xin cho Bharata được làm chủ ngôi Thái tử thay cho ta. Mê muội vì lời Mantharā, nàng đã cầu xin ân huệ ấy.

Verse 15

जानकीलक्ष्मणसखं रामं प्राव्राजयन्नृपः । त्रिरात्रमुदकाहारश्चतुर्थेह्नि फलाशनः

Nhà vua đày Rāma đi, có Jānakī và người bạn đồng hành Lakṣmaṇa cùng theo. Ba đêm Ngài chỉ dùng nước; đến ngày thứ tư mới dùng trái cây.

Verse 16

पञ्चमे चित्रकूटे तु रामो वासमकल्पयत् । तदा दशरथः स्वर्गं गतो राम इति ब्रुवन्

Đến ngày thứ năm, Rāma an trú tại Citrakūṭa. Bấy giờ Daśaratha lên cõi trời, miệng chỉ xưng niệm “Rāma, Rāma.”

Verse 17

ब्रह्मशापं तु सफलं कृत्वा स्वर्गं जगाम किम् । ततो भरत शत्रुघ्नौ चित्रकूटे समागतौ

Sau khi khiến lời nguyền của vị Bà-la-môn ứng nghiệm, người ấy lên cõi trời. Rồi Bharata và Śatrughna đến núi Citrakūṭa.

Verse 18

स्वर्गतं पितरं राजन्रामाय विनिवेद्य च । सांत्वनं भरतस्यास्य कृत्वा निवर्तनं प्रति

Tâu Đại vương, sau khi tâu với Rāma rằng phụ vương đã về cõi trời, và an ủi Bharata này, họ liền quay về đường hồi quy.

Verse 19

ततो भरत शत्रुघ्नौ नंदिग्रामं समागतौ । पादुकापूजनरतौ तत्र राज्यधरावुभौ

Rồi Bharata và Śatrughna đến Nandigrāma. Tại đó, chuyên tâm thờ phụng đôi dép thiêng (pādukā) của Rāma, cả hai cùng gánh vác việc nước.

Verse 20

अत्रिं दृष्ट्वा महात्मानं दण्डकारण्यमागमत । रक्षोगणवधारम्भे विराधे विनिपातिते

Sau khi yết kiến bậc đại hồn Atri, (Rāma) đi vào rừng Daṇḍaka. Khi cuộc diệt trừ bọn rākṣasa khởi sự, Virādha đã bị đánh ngã.

Verse 21

अर्द्धत्रयोदशे वर्षे पंचवट्यामुवास ह । ततो विरूपयामास शूर्पणखां निशाचरीम् । वने विचरतरतस्य जानकीसहितस्य च

Khi mười ba năm rưỡi đã trôi qua, Người ngụ tại Pañcavaṭī. Rồi, lúc cùng Jānakī dạo bước trong rừng, Người đã làm cho nữ rākṣasī đi trong đêm Śūrpaṇakhā bị biến dạng.

Verse 22

आगतो राक्षसो घोरः सीतापहरणाय सः । ततो माघासिताष्टम्यां मुहूर्ते वृन्दसंज्ञके

Một rākṣasa ghê rợn đã đến, quyết tâm bắt cóc nàng Sītā. Việc ấy xảy ra vào ngày Aṣṭamī của hắc bán nguyệt tháng Māgha, đúng vào muhūrta cát tường gọi là Vṛnda.

Verse 23

राघवाभ्यां विना सीतां जहार दश कन्धरः । मारीचस्याश्रमं गत्वा मृगरूपेण तेन च

Khi Sītā vắng mặt hai vị Rāghava, Daśakandhara đã cướp nàng đi. Hắn đến am thất của Mārīca, và cùng kẻ ấy hóa thân thành hình nai.

Verse 24

नीत्वा दूरं राघवं च लक्ष्मणेन समन्वितम् । ततो रामो जघानाशु मारीचं मृगरू पिणम्

Sau khi dụ Rāghava đi xa—cùng với Lakṣmaṇa—Rāma liền mau chóng giết Mārīca, kẻ đã mang hình dáng con nai.

Verse 25

पुनः प्राप्याश्रमं रामो विना सीतां ददर्श ह । तत्रैव ह्रियमाणा सा चक्रंद कुररी यथा

Trở về am thất, Rāma thấy Sītā không còn ở đó. Ngay tại nơi ấy, khi bị lôi đi, nàng kêu khóc thảm thiết như chim kurarī than vãn.

Verse 26

रामरामेति मां रक्ष रक्ष मां रक्षसा हृताम् । यथा श्येनः क्षुधायु्क्तः क्रन्दंतीं वर्तिकां नयेत्

“Rāma, Rāma—xin cứu hộ con! Xin cứu hộ con, kẻ đã bị rākṣasa cướp đi!” như chim ưng đói quắp lấy con chim cút đang kêu khóc mà mang đi.

Verse 27

तथा कामवशं प्राप्तो राक्षसो जनकात्मजाम् । नयत्येष जनकजां तच्छ्रुत्वा पक्षिराट् तदा

Cũng vậy, tên rākṣasa bị dục vọng chế ngự đang mang đi ái nữ của vua Janaka. Nghe tin ấy, chim vương liền đứng dậy để hành động.

Verse 28

युयुधे राक्षसेंद्रेण रावणेन हतोऽपतत् । माघासितनवम्यां तु वसंतीं रावणालये

Ngài giao chiến với Rāvaṇa, chúa tể loài rākṣasa; bị đánh trúng, ngài ngã xuống mà tử trận. Và vào ngày mồng chín của nửa tháng tối tháng Māgha, nàng đang ở trong cung thất của Rāvaṇa.

Verse 29

मार्गमाणौ तदा तौ तु भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

Bấy giờ hai huynh đệ, Rāma và Lakṣmaṇa, đang miệt mài tìm kiếm nàng.

Verse 30

जटायुषं तु दृष्ट्वैव ज्ञात्वा राक्षससंहृताम् । सीतां ज्ञात्वा ततः पक्षी संस्कृतस्तेन भक्तितः

Vừa thấy Jaṭāyu, biết ngài bị rākṣasa sát hại, và nhờ đó hiểu rõ số phận của Sītā, Rāma liền thành kính cử hành nghi lễ an táng cho chim ấy.

Verse 31

अग्रतः प्रययौ रामो लक्ष्मणस्तत्पदानुगः । पंपाभ्याशमनुप्राप्य शबरीमनुगृह्य च

Rāma đi trước, Lakṣmaṇa theo sau đúng dấu chân ấy. Đến gần Pampā, Ngài cũng ban ân sủng cho Śabarī.

Verse 32

तज्जलं समुपस्पृश्य हनुमद्दर्शनं कृतम् । ततो रामो हनुमता सह सख्यं चकार ह

Sau khi chạm vào dòng nước thiêng ấy đúng nghi lễ, cuộc hội kiến với Hanumān đã thành tựu. Rồi Śrī Rāma kết tình bằng hữu với Hanumān.

Verse 33

ततः सुग्रीवमभ्येत्य अहनद्वालिवानरम् । प्रेषिता रामदेवेन हनुमत्प्रमुखाः प्रियाम्

Rồi Ngài đến với Sugrīva và diệt Vāli, chúa tể loài vānara. Theo thánh lệnh của Chúa Rāma, đoàn vānara do Hanumān dẫn đầu được sai đi tìm Sītā yêu dấu.

Verse 34

अंगुलीयकमादाय वायुसूनुस्तदागतः । संपातिर्दशमे मासि आचख्यौ वानराय ताम्

Mang theo chiếc nhẫn làm tín vật, con của Vāyu là Hanumān lên đường. Và đến tháng thứ mười, Sampāti đã chỉ rõ cho vānara nơi ở của nàng (Sītā).

Verse 35

ततस्तद्वचनादब्धिं पुप्लुवे शतयोजनम् । हनुमान्निशि तस्यां तु लंकायां परितोऽचिनोत्

Theo lời ấy, Hanumān đã nhảy vượt biển cả dài trăm yojana. Và trong Laṅkā, giữa đêm, Ngài dò tìm khắp bốn phương.

Verse 36

तद्रात्रिशेषे सीताया दर्शनं तु हनूमतः । द्वादश्यां शिंशपावृक्षे हनुमान्पर्यवस्थितः

Trong phần còn lại của đêm ấy, Hanumān được diện kiến Sītā. Vào ngày Dvādaśī, Hanumān ẩn mình, vững trú trên cây śiṃśapā.

Verse 37

तस्यां निशायां जानक्या विश्वासायाह संकथाम् । अक्षादिभिस्त्रयोदश्यां ततो युद्धमवर्त्तत

Trong đêm ấy, để giành được niềm tin của Jānakī, chàng kể lời chuyện an ủi. Rồi đến ngày tithi Trayodaśī, cuộc chiến với Akṣa và những kẻ khác bắt đầu.

Verse 38

ब्रह्मास्त्रेण त्रयोदश्यां बद्धः शक्रजिता कपिः । दारुणानि च रूक्षाणि वाक्यानि राक्षसाधिपम्

Vào tithi Trayodaśī, con khỉ—kẻ đã thắng con trai của Indra—bị trói bởi Brahmāstra. Và chàng nói với chúa tể rākṣasa những lời nghiêm khắc, sắc lạnh.

Verse 39

अब्रवीद्वायुसूनुस्तं बद्धो ब्रह्मास्त्रसंयुतः । वह्निना पुच्छयुक्तेन लंकाया दहनं कृतम्

Bị trói bởi Brahmāstra, con của Vāyu cất lời với hắn. Rồi khi lửa được buộc vào đuôi, việc thiêu đốt Laṅkā đã thành tựu.

Verse 40

पूर्णिमायां महेंद्राद्रौ पुनरागमनं कपेः । मार्गशीर्षप्रतिपदः पंचभिः पथि वासरैः

Vào ngày Pūrṇimā, con khỉ trở lại trên núi Mahendra. Khi ấy là Pratipadā của tháng Mārgaśīrṣa; đi đường mất năm ngày.

Verse 41

पुनरागत्य वर्षेह्नि ध्वस्तं मधुवनं किल । सप्तम्यां प्रत्यभिज्ञानदानं सर्वनिवेदनम्

Sau khi trở về, quả thật vào một ngày mưa, Madhuvana bị tàn phá. Và đến tithi Saptamī, tín vật nhận biết được trao, cùng toàn bộ tường trình được dâng trình.

Verse 42

मणिप्रदानं सीतायाः सर्वं रामाय शंसयत् । अष्टम्युत्तरफाल्गुन्यां मुहूर्ते विजयाभिधे

Ông đã tâu trình đầy đủ với Rāma về việc Sītā dâng tặng viên bảo châu—vào ngày mồng tám (aṣṭamī) của Uttaraphālgunī, đúng vào muhūrta cát tường mang tên “Vijayā” (Chiến thắng).

Verse 43

मध्यं प्राप्ते सहस्रांशौ प्रस्थानं राघवस्य च । रामः कृत्वा प्रतिज्ञां हि प्रयातुं दक्षिणां दिशम्

Khi mặt trời ngàn tia lên đến chính ngọ, Rāghava liền khởi hành. Rāma đã lập lời thệ nguyện, quả thật lên đường về phương Nam.

Verse 44

तीर्त्वाहं सागरमपि हनिष्ये राक्षसेश्वरम् । दक्षिणाशां प्रयातस्य सुग्रीवोऽथाभव त्सखा

“Dẫu phải vượt cả đại dương, ta cũng sẽ diệt kẻ chúa tể loài Rākṣasa.” Khi Người tiến về phương Nam, Sugrīva bèn trở thành đồng minh và tri kỷ.

Verse 45

वासरैः सप्तभिः सिंधोस्तीरे सैन्यनिवेशनम् । पौषशुक्लप्रतिपदस्तृतीयां यावदंबुधौ । उपस्थानं ससैन्यस्य राघवस्य बभूव ह

Trong bảy ngày, đại quân đã đóng trại nơi bờ biển. Từ ngày mồng một (pratipadā) nửa tháng sáng của Pauṣa đến ngày mồng ba, Rāghava cùng toàn quân đứng chỉnh tề trước đại dương.

Verse 46

विभीषणश्चतुर्थ्यां तु रामेण सह संगतः । समुद्रतरणार्थाय पंचम्यां मंत्र उद्यतेः

Vào ngày thứ tư (caturthī), Vibhīṣaṇa đến hội ngộ cùng Rāma. Sang ngày thứ năm, nghi thức bàn định—tụng niệm thần chú và mưu lược—được khởi sự để vượt qua đại dương.

Verse 47

प्रायोपवेशनं चक्रे रामो दिनचतुष्टयम् । समुद्राद्वरलाभश्च सहोपायप्रदर्शनः

Rāma đã thực hành prāyopaveśana, tức trai giới đến mức xả thân, suốt bốn ngày. Từ Thần Biển, Ngài nhận được ân phúc, cùng sự chỉ bày phương cách để tiến hành tiếp.

Verse 48

सेतोर्दशम्यामारंभस्त्रयोदश्यां समापनम् । चतुर्दश्यां सुवेलाद्रौ रामः सेनां न्यवे शयत्

Việc dựng cây cầu (setu) khởi công vào ngày thập (tithi thứ mười) và hoàn tất vào ngày mười ba. Đến ngày mười bốn, trên núi Suvela, Rāma an trí đại quân của mình.

Verse 49

पूर्णिमास्या द्वितीयायां त्रिदिनैः सैन्यतारणम् । तीर्त्वा तोयनिधिं रामः शूरवानरसैन्यवान्

Vào ngày thứ hai sau đêm rằm, trong ba ngày toàn quân được đưa qua. Vượt khỏi biển cả, Rāma—đấng có đạo quân vānarā dũng mãnh—đứng vững nơi bờ bên kia.

Verse 50

रुरोध च पुरीं लंकां सीतार्थं शुभलक्षणः । तृतीयादिदशम्यंतं निवेशश्च दिनाष्टकः

Rāma, đấng mang điềm lành, vì Sītā mà vây hãm thành Laṅkā. Từ ngày thứ ba đến ngày mười, cuộc đóng trại kéo dài trọn tám ngày.

Verse 51

शुकसारणयोस्तत्र प्राप्तिरेकादशीदिने । पौषासिते च द्वादश्यां सैन्यसंख्यानमेव च

Tại đó, vào ngày Ekādaśī, Śuka và Sāraṇa đã đến. Và vào ngày Dvādaśī, thuộc nửa tháng tối của Pauṣa, việc kiểm đếm quân số cũng được tiến hành.

Verse 52

शार्दूलेन कपींद्राणां सारासारोपवर्णनम् । त्रयोदश्याद्यमांते च लंकायां दिवसैस्त्रिभिः

Tại Laṅkā, khởi từ ngày tithi mười ba và kéo dài ba ngày, Śārdūla đã giảng cho các chúa tướng Vānara điều cốt yếu và điều không cốt yếu—phân biệt thực chất với vẻ ngoài hư ảo.

Verse 53

रावणः सैन्यसं ख्यानं रणोत्साहं तदाऽकरोत् । प्रययावंगदो दौत्ये माघशुक्लाद्यवासरे

Bấy giờ Rāvaṇa kiểm điểm quân số và khơi dậy khí thế chinh chiến. Vào ngày tithi mồng một, nửa tháng sáng của Māgha, Aṅgada lên đường làm sứ giả thi hành sứ mệnh.

Verse 54

सीतायाश्च तदा भर्तुर्मायामूर्धादिदर्शनम् । माघशुक्लद्वितीया यां दिनैः सप्तभिरष्टमीम्

Rồi Sītā bị cho thấy một cảnh tượng huyễn ảo về phu quân—khởi từ việc phô bày chiếc đầu và những điều tương tự. Từ tithi mồng hai nửa tháng sáng Māgha, qua bảy ngày thì đến tithi mồng tám.

Verse 55

रक्षसां वानराणां च युद्धमासीच्च संकुलम् । माघशुक्लनवम्यां तु रात्राविंद्रजिता रणे

Trận chiến giữa Rākṣasa và Vānara trở nên dữ dội, chen chúc và rối loạn. Đêm tithi mồng chín nửa tháng sáng Māgha, Indrajit bước vào chiến địa.

Verse 56

रामलक्ष्मणयोर्ना गपाशबंधः कृतः किल । आकुलेषु कपीशेषु हताशेषु च सर्वशः

Quả thật, dây Nāgapāśa—thòng lọng rắn—đã trói buộc Rāma và Lakṣmaṇa. Các thủ lĩnh khỉ hoảng hốt, rối bời; mọi hy vọng đều tan vỡ khắp bốn phương.

Verse 57

वायूपदेशाद्गरुडं सस्मार राघवस्तदा । नागपाशविमोक्षार्थं दशम्यां गरु डोऽभ्यगात्

Bấy giờ, theo lời khuyên của Vayu, Raghava nhớ đến Garuda. Để giải thoát khỏi dây trói rắn Naga, Garuda đã đến vào ngày thứ mười.

Verse 58

अवहारो माघशुक्लैस्यैकादश्यां दिनद्वयम् । द्वादश्यामांजनेयेन धूम्राक्षस्य वधः कृतः

Vào ngày thứ mười một của kỳ trăng tròn tháng Magha, có sự tạm nghỉ kéo dài hai ngày. Vào ngày thứ mười hai, Anjaneya đã giết chết Dhumraksha.

Verse 59

त्रयोदश्यां तु तेनैव निहतोऽकंपनो रणे । मायासीतां दर्शयित्वा रामाय दशकंधरः

Vào ngày thứ mười ba, chính ngài đã giết Akampana trong trận chiến. Và Dashakandhara, sau khi cho Rama thấy Sita ảo ảnh, đã tìm cách làm chàng khiếp sợ.

Verse 60

त्रासयामास च तदा सर्वान्सैन्यगतानपि । माघशुक्लचतुर्द्दश्यां यावत्कृष्णादिवासरम्

Sau đó, hắn gieo rắc nỗi kinh hoàng cho tất cả những người trong quân đội. Điều này tiếp diễn vào ngày thứ mười bốn của kỳ trăng tròn tháng Magha, cho đến ngày đầu tiên của kỳ trăng khuyết.

Verse 61

त्रिदिनेन प्रहस्तस्य नीलेन विहितो वधः । माघकृष्णद्वितीयायाश्चतुर्थ्यंतं त्रिभिर्दिनैः

Trong vòng ba ngày, Nila đã hoàn thành việc giết Prahasta. Từ ngày thứ hai của kỳ trăng khuyết tháng Magha đến ngày thứ tư, việc này diễn ra trong ba ngày.

Verse 62

रामेण तुमुले युद्धे रावणो द्रावितो रणात् । पञ्चम्या अष्टमी यावद्रावणेन प्रबोधितः

Trong trận chiến khốc liệt, Rama đã đánh đuổi Ravana khỏi chiến trường. Từ ngày thứ năm đến ngày thứ tám, hắn được Ravana đánh thức.

Verse 63

कुंभकर्णस्तदा चक्रेऽभ्यवहारं चतुर्दिनम् । कुम्भकर्णोकरोद्युद्धं नवम्यादिचतुर्दिनैः

Sau đó Kumbhakarna ăn uống trong bốn ngày. Tiếp theo, Kumbhakarna giao chiến trong bốn ngày bắt đầu từ ngày thứ chín.

Verse 64

रामेण निहतो युद्धे बहुवानरभक्षकः । अमावास्यादिने शोकाऽभ्यवहारो बभूव ह

Kẻ ăn thịt nhiều loài khỉ đã bị Rama giết chết trong trận chiến. Vào ngày trăng non, bữa ăn diễn ra trong nỗi bi thương.

Verse 65

फाल्गुनप्रतिपदादौ चतुर्थ्यंतैश्चतुर्दिनैः । नरांतकप्रभृतयो निहताः पञ्च राक्षसाः

Bắt đầu từ ngày đầu tiên của tháng Phalguna đến ngày thứ tư, năm con quỷ Raksasa đứng đầu là Narantaka đã bị tiêu diệt.

Verse 66

पंचम्याः सप्तमीं यावदतिकायवधस्त्र्यहात् । अष्टम्या द्वादशीं यावन्निहतो दिनपंचकात्

Từ ngày thứ năm đến ngày thứ bảy, việc tiêu diệt Atikaya mất ba ngày. Từ ngày thứ tám đến ngày thứ mười hai, hắn bị giết trong năm ngày.

Verse 67

निकुम्भकुम्भौ द्वावेतौ मकराक्षश्चतुर्दिनैः । फाल्गुनासितद्वितीयाया दिने वै शक्रजिज्जितः

Nikumbha và Kumbha—hai kẻ ấy—cùng với Makarākṣa, đều ngã xuống trong vòng bốn ngày. Và vào tithi thứ hai của nửa tháng tối tháng Phālguna, Śakrajit (Indrajit), kẻ chinh phục Indra, đã đến hồi tận số theo định mệnh.

Verse 68

तृतीयादौ सप्तम्यंतदिनपञ्चकमेव च । ओषध्यानयवैयग्र्यादवहारो बभूव ह

Từ tithi thứ ba cho đến tithi thứ bảy—trọn năm ngày—việc thọ thực vẫn diễn ra, chủ yếu vì phải đem về các dược thảo, cây thuốc.

Verse 69

अष्टम्यां रावणो मायामैथिलीं हतवान्कुधीः । शोकावेगात्तदा रामश्चक्रे सैन्यावधारणम्

Vào tithi thứ tám, Rāvaṇa kẻ tâm trí tà ác đã sát hại Māyā-Maithilī (Māyā-Sītā) huyễn hóa. Khi ấy, bị cơn sóng bi thương thúc giục, Rāma sắp đặt và củng cố quân đội để xuất trận.

Verse 70

ततस्त्रयोदशीं यावद्दिनैः पंचभिरिंद्रजित् । लक्ष्मणेन हतो युद्धे विख्यातबलपौरुषः

Rồi cho đến tithi thứ mười ba—trong vòng năm ngày—Indrajit, người lừng danh về sức mạnh và dũng khí, đã bị Lakṣmaṇa hạ sát nơi chiến địa.

Verse 71

चतुर्द्दश्यां दशग्रीवो दीक्षामापावहारतः । अमावास्यादिने प्रागाद्युद्धाय दशकंधरः

Vào tithi thứ mười bốn, Daśagrīva thọ dīkṣā—nghi lễ thánh hóa—liên hệ đến phép tắc trong việc thọ thực. Rồi đến ngày amāvasyā (trăng non), Daśakaṃdhara lên đường ra trận.

Verse 72

चैत्रशुक्लप्रतिपदः पंचमीदिनपंचके । रावणो युध्यमानो ऽभूत्प्रचुरो रक्षसां वधः

Từ ngày Pratipadā của nửa tháng sáng tháng Caitra cho đến trọn năm ngày kết thúc ở ngày Pañcamī, khi Rāvaṇa còn giao chiến, đã xảy ra cuộc tàn sát lớn đối với các Rākṣasa.

Verse 73

चैत्रशुक्लाष्टमीं यावत्स्यंदनाश्वादिसूदनम् । चैत्रशुक्लनवम्यां तु सौमित्रेः शक्तिभेदने

Cho đến ngày Aṣṭamī của nửa tháng sáng Caitra, xe chiến, ngựa và các thứ khác bị phá hủy; còn vào ngày Navamī nửa tháng sáng Caitra, Saumitrī (Lakṣmaṇa) bị ngọn giáo-śakti đâm xuyên.

Verse 74

कोपाविष्टेन रामेण द्रावितो दशकंधरः । विभीषणोपदेशेन हनुमद्युद्धमेव च

Rāma bừng cơn phẫn nộ đã đẩy Daśakaṇdhara (Rāvaṇa) phải thoái lui; và theo lời chỉ dạy của Vibhīṣaṇa, cuộc giao chiến của Hanumān cũng diễn ra.

Verse 75

द्रोणाद्रेरोषधीं नेतुं लक्ष्मणार्थमुपागतः । विशल्यां तु समादाय लक्ष्मणं तामपाययत्

Vì Lakṣmaṇa, ngài đi đem về dược thảo từ núi Droṇa; rồi lấy Viśalyā và ban cho Lakṣmaṇa dùng làm linh dược.

Verse 76

दशम्यामवहारोऽभूद्रात्रौ युद्धं तु रक्षसाम् । एकादश्यां तु रामाय रथो मातलिसारथिः

Vào ngày Daśamī có sự rút lui; ban đêm vẫn giao chiến với các Rākṣasa. Đến ngày Ekādaśī, vì Rāma mà một chiến xa đến nơi, với Mātali làm người đánh xe.

Verse 77

प्राप्तो युद्धाय द्वादश्यां यावत्कृष्णां चतुर्दशीम् । अष्टादशदिने रामो रावणं द्वैरथेऽवधीत्

Từ ngày Dvādaśī đến ngày Caturdaśī của hắc bán nguyệt, Ngài ra trận. Đến ngày thứ mười tám, Śrī Rāma đã diệt Rāvaṇa trong cuộc quyết đấu chiến xa.

Verse 78

संस्कारा रावणादीनाममावा स्यादिनेऽभवन् । संग्रामे तुमुले जाते रामो जयमवाप्तवान्

Lễ tang và nghi thức hậu sự cho Rāvaṇa cùng những kẻ khác được cử hành vào ngày Amāvasyā. Khi chiến trận trở nên dữ dội, Śrī Rāma đã đạt thắng lợi.

Verse 79

माघशुक्लद्वितीयादिचैत्रकृष्णचतुर्द्दशीम् । सप्ताशीतिदिनान्येवं मध्ये पंवदशा हकम्

Từ ngày mồng hai của bạch bán nguyệt tháng Māgha đến ngày mười bốn của hắc bán nguyệt tháng Caitra, như vậy trọn tám mươi bảy ngày; lại còn nói có một quãng gián cách mười lăm ngày ở giữa.

Verse 80

युद्धावहारः संग्रामो द्वासप्ततिदिनान्यभूत् । वैशाखादि तिथौ राम उवास रणभूमिषु । अभिषिक्तो द्वितीयायां लंकाराज्ये विभी षणः

Việc rút quân và giao chiến cộng lại kéo dài bảy mươi hai ngày. Từ các tithi của tháng Vaiśākha, Śrī Rāma lưu lại ngay trên chiến địa. Vào ngày mồng hai, Vibhīṣaṇa được làm lễ quán đảnh lên ngôi vua Laṅkā.

Verse 81

सीताशुद्धिस्तृतीयायां देवेभ्यो वरलंभनम् । दशरथस्यागमनं तत्र चैवानुमोदनम्

Vào ngày mồng ba, sự thanh tịnh của Sītā được minh chứng; và các ân phúc được ban từ chư thiên. Cũng tại đó, Daśaratha quang lâm, cùng sự tán đồng và niềm hoan hỷ.

Verse 82

हत्वा त्वरेण लंकेशं लक्ष्मणस्याग्रजो विभुः । गृहीत्वा जानकीं पुण्यां दुःखितां राक्षसेन तु

Sau khi mau chóng diệt trừ Chúa tể Laṅkā, bậc Đại Hùng—người anh cả của Lakṣmaṇa—đã đón lại nàng Jānakī hiền thánh, vốn bị rākṣasa làm cho sầu khổ.

Verse 83

आदाय परया प्रीत्या जानकीं स न्यवर्तत । वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु रामः पुष्पकमा श्रितः

Đón Jānakī với niềm hoan hỷ tối thượng, Ngài quay trở lại; và vào ngày tithi thứ tư của tháng Vaiśākha, Rāma nương lên Puṣpaka-vimāna.

Verse 84

विहायसा निवृत्तस्तु भूयोऽयोध्यां पुरीं प्रति । पूर्णे चतुर्दशे वर्षे पंचम्यां माधवस्य च

Rồi Ngài lại trở về theo đường hư không, hướng về thành Ayodhyā; khi tròn mười bốn năm, vào tithi thứ năm của tháng Mādhava (Vaiśākha).

Verse 85

भारद्वाजाश्रमे रामः सगणः समु पाविशत् । नंदिग्रामे तु षष्ठ्यां स पुष्पकेण समागतः

Rāma cùng đoàn tùy tùng tiến vào đạo tràng (āśrama) của Bhāradvāja. Và vào tithi thứ sáu, Ngài đến Nandigrāma bằng Puṣpaka-vimāna.

Verse 87

उवास रामरहिता रावणस्य निवेशने । द्वाचत्वारिंशके वर्षे रामो राज्यमकारयत्

Nàng ở lại, xa cách Rāma, trong dinh thất của Rāvaṇa. Đến năm thứ bốn mươi hai, Rāma thiết lập việc trị quốc, khiến vương quyền vận hành theo rājyadharma.

Verse 88

सीतायास्तु त्रयस्त्रिंशद्वर्षाणि तु तदा भवन् । स चतुर्दशवर्षांते प्रविष्टः स्वां पुरीं प्रभुः

Bấy giờ, tuổi của nàng Sītā là ba mươi ba. Và khi mãn đủ mười bốn năm, Đức Chúa tể đã trở vào chính kinh thành của Ngài.

Verse 89

अयोध्यां नाम मुदितो रामो रावणदर्पहा । भ्रातृभिः सहितस्तत्र रामो राज्यमकार यत्

Tại Ayodhyā, Rāma hoan hỷ—Đấng phá tan kiêu mạn của Rāvaṇa—cùng các em trai, đã thiết lập việc trị quốc và cai quản vương quyền nơi ấy.

Verse 90

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । रामो राज्यं पालयित्वा जगाम त्रिदिवालयम्

Trong mười nghìn năm và thêm một nghìn năm nữa, Rāma gìn giữ vương quốc; rồi Ngài ra đi đến cõi trời, nơi ngự của chư thiên.

Verse 91

रामराज्ये तदा लोका हर्षनिर्भरमा नसाः । बभूवुर्धनधान्याढ्याः पुत्रपौत्रयुता नराः

Trong thời Rāma trị vì, lòng người tràn ngập hoan hỷ. Muôn dân giàu có về của cải và lúa thóc, lại được phúc có con và cháu.

Verse 92

कामवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि गुणवंति च । गावस्तु घटदोहिन्यः पादपाश्च सदा फलाः

Mưa rơi đúng như ý nguyện; mùa màng đều tốt tươi, phẩm chất thượng hảo. Bò cho sữa dồi dào như đầy cả vò, và cây cối luôn trĩu quả.

Verse 93

नाधयो व्याधयश्चैव रामराज्ये नराधिप । नार्यः पतिव्रताश्चासन्पितृभक्तिपरा नराः

Tâu bậc quân vương, dưới triều Rāma không có khổ não trong tâm cũng không có bệnh tật nơi thân. Nữ nhân đều là pativratā, một lòng với chồng; nam nhân kiên định trong bhakti đối với cha mình.

Verse 94

द्विजा वेदपरा नित्यं क्षत्रिया द्विज सेविनः । कुर्वते वैश्यवर्णाश्च भक्तिं द्विजगवां सदा

Các dvija luôn chuyên tâm nơi Veda; hàng Kṣatriya phụng sự dvija; và giới Vaiśya không ngừng thực hành bhakti đối với dvija cùng bò thiêng.

Verse 95

न योनिसंकरश्चासीत्तत्र नाचारसंकरः । न वंध्या दुर्भगा नारी काकवंध्या मृत प्रजा

Nơi ấy không có sự lẫn lộn huyết thống, cũng không có sự bại hoại về đạo hạnh. Không người nữ nào hiếm muộn hay bất hạnh; không ai bị gọi là ‘kākavandhyā’, và cũng không có cảnh con cái chết yểu.

Verse 96

विधवा नैव काप्यासीत्सभर्तृका न लप्यते । नावज्ञां कुर्वते केपि मातापित्रोर्गुरोस्तथा

Không một người nữ nào là góa phụ; và người nữ có chồng cũng không hề than khóc. Không ai tỏ lòng khinh mạn đối với cha mẹ, cũng như đối với guru.

Verse 97

न च वाक्यं हि वृद्धानामुल्लं घयति पुण्यकृत् । न भूमिहरणं तत्र परनारीपराङ्मुखाः

Người có công đức không ai vượt lời dạy của bậc trưởng thượng. Nơi ấy không có việc chiếm đoạt ruộng đất, và mọi người đều quay mặt, tránh xa vợ của kẻ khác.

Verse 98

नापवादपरो लोको न दरिद्रो न रोगभाक् । न स्तेयो द्यूतकारी च मैरेयी पापिनो नहि

Dân chúng không ham nói xấu, phỉ báng; không ai nghèo khổ, không ai mắc bệnh tật. Không có kẻ trộm, không có người cờ bạc, không có kẻ uống chất say—quả thật chẳng có người tội lỗi.

Verse 99

न हेमहारी ब्रह्मघ्नो न चैव गुरुतल्पगः । न स्त्रीघ्नो न च बालघ्नो न चैवानृतभाषणः

Không có kẻ trộm vàng, không có kẻ sát hại bà-la-môn, cũng không có kẻ xúc phạm giường chiếu của thầy. Không có kẻ giết phụ nữ, không có kẻ giết trẻ thơ, và không có người nói dối.

Verse 100

न वृत्तिलोपकश्चासीत्कूट साक्षी न चैव हि । न शठो न कृतघ्नश्च मलिनो नैव दृश्यते

Không ai tước đoạt kế sinh nhai của người khác, và tuyệt nhiên không có kẻ làm chứng gian. Không có kẻ lừa dối, không có người vô ơn, và chẳng thấy ai tâm ý ô uế.

Verse 101

सदा सर्वत्र पूज्यंते ब्राह्मणा वेदपारगाः । नावैष्णवोऽव्रती राजन्राम राज्येऽतिविश्रुते

Các bà-la-môn tinh thông Veda luôn được tôn kính ở khắp mọi nơi. Tâu đại vương, trong triều đại lừng danh của Rāma, không ai phi Vaiṣṇava và cũng không ai vô giới nguyện (thiếu kỷ luật).

Verse 109

ततः स विस्मयाविष्टो रामो राजीवलोचनः । पप्रच्छ तीर्थमाहात्म्यं यत्तीर्थेषूत्तमोत्तमम्

Bấy giờ Rāma, bậc mắt như hoa sen, tràn đầy kinh ngạc, liền hỏi về sự vĩ đại của tīrtha ấy—nơi thù thắng bậc nhất trong mọi thánh địa.