Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49

Devanagari script

पूर्णिमास्या द्वितीयायां त्रिदिनैः सैन्यतारणम् । तीर्त्वा तोयनिधिं रामः शूरवानरसैन्यवान्

Transliteration

pūrṇimāsyā dvitīyāyāṃ tridinaiḥ sainyatāraṇam | tīrtvā toyanidhiṃ rāmaḥ śūravānarasainyavān

Translation

Vào ngày thứ hai sau đêm rằm, trong ba ngày toàn quân được đưa qua. Vượt khỏi biển cả, Rāma—đấng có đạo quân vānarā dũng mãnh—đứng vững nơi bờ bên kia.

Word by Word

• पूर्णिमास्याः: of the full-moon (day)
• पूर्णिमास्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पूर्णिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (तिथिवाचक)

• द्वितीयायाम्: on the second (tithi)
• द्वितीयायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (तिथिवाचक)

• त्रिदिनैः: in/within three days
• त्रिदिनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रि-दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; द्विगुसमासः (त्रीणि दिनानि)

• सैन्यतारणम्: crossing/transport of the army
• सैन्यतारणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सैन्य-तारण (प्रातिपदिक; तारण < √तॄ (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (सैन्यस्य तारणम्)

• तीर्त्वा: having crossed
• तीर्त्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तॄ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वकालक्रिया

• तोयनिधिम्: the ocean (repository of waters)
• तोयनिधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय-निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (तोयस्य निधिः)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• शूरवानरसेन्यवान्: having an army of brave monkeys
• शूरवानरसेन्यवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शूर-वानर-सैन्य-वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शूराणां वानराणां सैन्यम् यस्य सः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-taraṇa-sthala (crossing point)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience in frame

Visual Art Cues

Scene: After the full moon, on the second day, the vast vānaras ferry the army across within three days; Rāma stands on the far shore with heroic hosts.

Characters & Entities

• Rāma
• Ocean (toyanidhi)
• Vānara-sainya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma leads, collective strength becomes a sacred instrument—community effort carries one across vast obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ocean-crossing zone associated with Setu is implied; the verse itself does not name a pilgrimage site explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides calendrical and narrative timing for the crossing.