Rig Veda Sukta 3
Mandala 2Sukta 311 Mantras

Sukta 3

Sukta 2.3

Rishi

Gṛtsamada (Bhārgava)

Chandas

Triṣṭubh

Bài tụng này tôn lập Agni làm Hotṛ đã được nhóm lửa, đặt trên mặt đất, hướng về mọi thế giới và dẫn các thần đến lễ tế. Bài tụng ca ngợi trí tuệ rực sáng, có sức thanh tẩy của Ngài và vai trò của Ngài như kẻ mang các phẩm vật cúng—đặc biệt là bơ tinh luyện (ghee)—để nghi lễ được thiết lập đúng phép và sinh lợi ích cho người tế tự.

Recitation with translationRig Veda 2.3

In this hymn

Addressed to

  • AgniMantras 1, 3, 9-11

    Agni is the kindled fire placed upon the earth, the purifying Hotṛ-priest, bright-minded and divine, who stands oriented toward all the worlds and calls the gods to the offering.

  • NarashamsaMantra 2Narāśaṃsa (a sacrificial deity/function allied to Agni)
  • DvarasMantra 5Dvāras (Divine Doors)
  • UshasMantra 6Uṣas
  • NaktaMantra 6Naktā (Dawn and Night)
  • SarasvatiMantra 8Sarasvatī
  • IlaMantra 8Ilā
  • BharatiMantra 8Bhāratī (speech/inspiration triad)

Mantras

Mantra 1

समिद्धो अग्निर्निहितः पृथिव्यां प्रत्यङ्विश्वानि भुवनान्यस्थात् । होता पावकः प्रदिवः सुमेधा देवो देवान्यजत्वग्निरर्हन् ॥

Agni khi đã được nhóm lên, được đặt trong lòng đất và đứng đối diện mọi thế giới. Vị tư tế thanh tẩy, hotṛ, thuộc “bầu trời phía trước” (pradiv), với trí tuệ rực sáng (sumedhā)—nguyện Agni, bậc thần linh, bậc xứng đáng, hiến tế các thần.

Mantra 2

नराशंसः प्रति धामान्यञ्जन्तिस्रो दिवः प्रति मह्ना स्वर्चिः । घृतप्रुषा मनसा हव्यमुन्दन्मूर्धन्यज्ञस्य समनक्तु देवान् ॥

Nguyện Narāśaṃsa nhóm sáng các trú xứ (dhāman), và bằng ngọn lửa riêng (svarcís) chiếu rạng về ba tầng trời (trí diváḥ) trong sự vĩ đại của mình. Với tâm trí nhỏ giọt ánh bơ tinh luyện (ghṛta-pruṣā manasā), xin rưới lễ vật (havyam); nguyện người xức dầu các thần trên đỉnh của lễ tế (mūrdhan).

Mantra 3

ईळितो अग्ने मनसा नो अर्हन्देवान्यक्षि मानुषात्पूर्वो अद्य । स आ वह मरुतां शर्धो अच्युतमिन्द्रं नरो बर्हिषदं यजध्वम् ॥

Hỡi Agni, đấng được tâm trí chúng con tôn ca, đấng xứng đáng—từ cõi người, như thuở xưa, hôm nay hãy tế hiến các thần. Xin dẫn đến đây đoàn Marut (Marut), và Indra (Indra) bất động, đấng ngự trên cỏ thiêng (barhis); hỡi các người, hãy làm cho lễ tế này được viên thành.

Mantra 4

देव बर्हिर्वर्धमानं सुवीरं स्तीर्णं राये सुभरं वेद्यस्याम् । घृतेनाक्तं वसवः सीदतेदं विश्वे देवा आदित्या यज्ञियासः ॥

Hỡi các thần, cỏ thiêng (barhis) đang lớn lên, giàu sức mạnh anh hùng; được trải ra vì phú túc, nâng đỡ tốt trên chỗ ngồi tế đàn (vedi). Được xức bằng ánh sáng của bơ tinh luyện (ghṛta)—hỡi các Vasu (Vasu), hãy ngồi nơi đây; hỡi tất cả các thần, các Āditya (Āditya) xứng đáng với lễ tế.

Mantra 5

वि श्रयन्तामुर्विया हूयमाना द्वारो देवीः सुप्रायणा नमोभिः । व्यचस्वतीर्वि प्रथन्तामजुर्या वर्णं पुनाना यशसं सुवीरम् ॥

Nguyện các Cửa Nữ Thần (Dvāraḥ), được mời gọi bằng lễ kính, mở rộng trong sự bao la, dẫn đường tốt lành. Nguyện các Ngài trải ra, đầy khoảng không tự do, không già cỗi—thanh lọc hình sắc rực sáng của mình, đem lại danh tiếng và sức mạnh anh hùng.

Mantra 6

साध्वपांसि सनता न उक्षिते उषासानक्ता वय्येव रण्विते । तन्तुं ततं संवयन्ती समीची यज्ञस्य पेशः सुदुघे पयस्वती ॥

Uṣas (Bình minh) và Nakta (Đêm), vì sự tăng trưởng của chúng ta mà hoàn thành đúng đắn những công việc từ thuở xưa, vui thích như đôi chim; hai vị hòa hợp cùng dệt sợi chỉ đã căng, tạo nên hình tướng của tế lễ (yajña)—hai đấng vắt sữa khéo, đầy tràn tinh chất nuôi dưỡng.

Mantra 7

दैव्या होतारा प्रथमा विदुष्टर ऋजु यक्षतः समृचा वपुष्टरा । देवान्यजन्तावृतुथा समञ्जतो नाभा पृथिव्या अधि सानुषु त्रिषु ॥

Hai vị Hotṛ (tế quan) thần thánh, đứng hàng đầu và hiểu biết hơn, cử hành tế lễ ngay thẳng cùng với thánh ca, với hình tướng càng thêm viên mãn. Dâng cúng các thần theo đúng mùa tiết, họ hòa hợp tại cái rốn của đất, trên ba đỉnh cao của nàng.

Mantra 8

सरस्वती साधयन्ती धियं न इळा देवी भारती विश्वतूर्तिः । तिस्रो देवीः स्वधया बर्हिरेदमच्छिद्रं पान्तु शरणं निषद्य ॥

Sarasvatī làm thành tựu tư tưởng linh hứng (dhī) của chúng ta; Ilā, nữ thần; và Bhāratī—đấng đem đến vận hành đưa tới sự viên thành khắp mọi nơi. Nguyện ba nữ thần ấy, nhờ sức tự nâng đỡ của mình (svadhā), ngồi xuống trên cỏ tế (barhis) này và gìn giữ cho chúng ta nơi nương tựa không sứt mẻ.

Mantra 9

पिशङ्गरूपः सुभरो वयोधाः श्रुष्टी वीरो जायते देवकामः । प्रजां त्वष्टा वि ष्यतु नाभिमस्मे अथा देवानामप्येतु पाथः ॥

Với hình tướng rực sáng màu hung-vàng, khéo nâng mang, gìn giữ các năng lực của sự sống—vị anh hùng ấy được sinh ra, biết lắng nghe mà thuận theo, khát vọng các Thần. Nguyện Tvaṣṭṛ, vị Thợ Tạo, trải rộng con cháu và mở rộng nábhi (trung tâm “rốn”, nội tòa của sự thành hình) trong chúng ta; rồi nguyện con đường hướng về các Thần được khai mở và đến gần.

Mantra 10

वनस्पतिरवसृजन्नुप स्थादग्निर्हविः सूदयाति प्र धीभिः । त्रिधा समक्तं नयतु प्रजानन्देवेभ्यो दैव्यः शमितोप हव्यम् ॥

Nguyện Vanaspati, Chúa của cây rừng, thả (khúc gỗ lễ) rồi đứng kề bên; và nguyện Agni, cùng những tư niệm đã thức tỉnh của chúng ta, chuẩn bị lễ vật. Nguyện Śamitṛ thiêng liêng, kẻ biết đúng trật tự, dẫn lễ vật đã hòa trộn theo ba cách lên đến các Thần.

Mantra 11

घृतं मिमिक्षे घृतमस्य योनिर्घृते श्रितो घृतम्वस्य धाम । अनुष्वधमा वह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षि हव्यम् ॥

Ghṛta (bơ tinh) đã được hòa trộn; ghṛta là dạ thai của Người; trong ghṛta Người an trú, và ghṛta là chốn cư ngụ của Người. Hãy chuyên chở theo niềm hoan lạc đúng pháp của chính ngươi (svadhā); hãy say ngất trong đó. Hỡi Kẻ như bò mộng quyền năng, hãy mang lễ vật đã được thành tựu bằng svāhā.

Inside Sukta 3

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is kindled and established in the earth, standing toward all worlds as the purifying Hotṛ.

  2. Development

    Agni’s priestly capacity and luminous intelligence are praised; the hymn links cosmic order and ritual craftsmanship, showing how the rite is ‘shaped’ and made effective.

  3. Climax

    The sacrificial power is concentrated in the ghee-fed fire: ghee as Agni’s womb, seat, and dwelling, making him the perfect bearer of offerings.

  4. Where it settles

    A direct request: let Agni, strong as a bull, bring and enjoy the svāhā-made oblation, completing the exchange between worshipper and gods.

The deity: Agni

  • Cosmic functionMediator between human and divine realms: he conveys oblations upward, brings the gods to the rite, and maintains ṛta (right order) through the sacrificial exchange.
  • Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment—an inner priest that purifies intention, concentrates mind, and translates human effort into spiritual offering.

The seer

  • Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu lineage (Bhārgava); associated with the Gṛtsamada family of Mandala 2 · Principal seer of much of the Second Maṇḍala, celebrated for powerful Agni hymns that establish Agni as Hotṛ and as the ritual’s central mediator.

Famous verses

samiddho agnir nihitaḥ pṛthivyām
Verse 2.3.1Defines Agni’s core identity in this hymn: kindled on earth, facing all worlds, the purifying Hotṛ who performs the divine sacrifice.Read verse 2.3.1 →
tantuṃ tataṃ saṃvayantī
Verse 2.3.6A striking sacrificial-metaphor verse: Dawn and Night ‘weave’ the thread and fashion the form of the sacrifice, expressing yajña as a cosmic fabric.Read verse 2.3.6 →
ghṛtaṃ asya yoniḥ
Verse 2.3.11Culminating ghee-doctrine: ghṛta is Agni’s womb and home; it seals the rite with svāhā and the request to carry the offering.Read verse 2.3.11 →

Attributes of the deity

  • Hotṛ (invoking priest)
  • Pāvaka (purifier)
  • Deva among devas; worthy (arhan)
  • Messenger and carrier of oblations
  • Ghee-nourished, radiant, intelligent
  • Upholder of ṛta through yajña

Also by this seer

  • Large portions of Rig Veda Maṇḍala 2 (notably many sūktas attributed to the Gṛtsamada family)
  • Agni-centered hymns that articulate the Hotṛ function and the ghee-fed fire symbolism
  • Hymnic formulations used as models for later śrauta-style invocations to Agni

The rite, step by step

  • Prepare and tend the fire-place; kindle Agni with kindling and ghee so he is ‘samiddha’ (fully lit).
  • Invite Agni as Hotṛ to face and encompass the worlds, and to summon the gods to the rite.
  • Offer ghee/oblations with svāhā, requesting Agni to carry them and to purify the sacrifice.
  • Maintain the fire with repeated offerings and recitation, affirming right order (ṛta) and ritual form (yajñasya peśaḥ).
  • Conclude with a final ghee-oblation, asking Agni to bear the svāhā-made offering and grant increase/protection.

Offerings

  • Ghṛta (ghee)
  • Samidh (kindling sticks)
  • Havis/oblations made with svāhā (general offering substance; later often including milk, grains, or soma in appropriate rites)

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the central priest of the sacrifice—kindled on earth, purifying the rite, calling the gods, and carrying offerings so the yajña succeeds.

Ghee is the classic fuel and offering for Agni; calling it his “womb” and “home” highlights that Agni is sustained by clarified intention and properly offered nourishment.

It portrays the sacrifice as a carefully woven cosmic order: time (day and night) and right action together “shape” the yajña, making it harmonious and effective.

Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play