Rig Veda 2.3.10: Mandala 2, Sukta 3, Mantra 10

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.3)

Devata: Agni (with ritual auxiliaries: Vanaspati, Śamitṛ)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वनस्पतिरवसृजन्नुप स्थादग्निर्हविः सूदयाति प्र धीभिः । त्रिधा समक्तं नयतु प्रजानन्देवेभ्यो दैव्यः शमितोप हव्यम् ॥

Transliteration

vánaspátir ava-sṛjánn úpa sthād agnír havíḥ sūdayāti prá dhī́bhiḥ | tridhā́ sámaktaṃ nayatu prajā́nán devébhyo daívyáḥ śamitópa havyám ||

Translation

Nguyện Vanaspati, Chúa của cây rừng, thả (khúc gỗ lễ) rồi đứng kề bên; và nguyện Agni, cùng những tư niệm đã thức tỉnh của chúng ta, chuẩn bị lễ vật. Nguyện Śamitṛ thiêng liêng, kẻ biết đúng trật tự, dẫn lễ vật đã hòa trộn theo ba cách lên đến các Thần.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वनस्पतिः: the lord of the forest (sacrificial tree/wood)
• वनस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वनस्पति- (प्रातिपदिक) < वन + पति

• अवसृजन्: released, let down
• अवसृजन्: क्रिया (कर्तृ=वनस्पतिः)
• Type: Verb
• Root: अव√सृज् (सृज्) धातु

• उप: near, towards
• उप: उपपद (दिशा/समीप)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• स्थात्: stood, was placed
• स्थात्: क्रिया (कर्तृ=वनस्पतिः)
• Type: Verb
• Root: √स्था धातु

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• हविः: the oblation
• हविः: कर्म
• Type: Noun
• Root: हविस्- (प्रातिपदिक)

• सूदयाति: cooks, ripens, prepares
• सूदयाति: क्रिया (कर्तृ=अग्निः)
• Type: Verb
• Root: √सूद् धातु

• प्र: forth, forward
• प्र: उपपद (प्रवृत्ति/प्रकर्ष)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• धीभिः: with thoughts/insights (hymns)
• धीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धी- (प्रातिपदिक)

• त्रिधा: in three ways, threefold
• त्रिधा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिधा (अव्यय; त्रि + धा)

• समक्तम्: well-anointed/mixed
• समक्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: समक्त- (कृदन्त; सम् + √अञ्ज्/अक्त ‘smeared/anointed’)

• नयतु: let him lead/carry
• नयतु: क्रिया (कर्तृ=अग्निः/अभिप्रेतः)
• Type: Verb
• Root: √नी धातु

• प्रजानन्: knowing, discerning
• प्रजानन्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: प्रजानन् (कृदन्त; प्र + √ज्ञा, शतृ-प्रत्यय ‘knowing’)

• देवेभ्यः: to the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• दैव्यः: divine
• दैव्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दैव्य- (प्रातिपदिक)

• शमिता: the preparer (ritual butcher/arranger of the offering)
• शमिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शमितृ- (प्रातिपदिक; √शम् ‘to pacify/prepare’ → ‘slaughterer/preparer’)

• उप: towards, up to
• उप: उपपद (समीप/प्रति)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• हव्यम्: the offering to be offered
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य- (प्रातिपदिक)